Literarishe bleter · 1934-05-11 · 19 (11.5.1934) · p. Seite 306

לימערארישע בלעטער נומ. ל1;סן זײט . פ*ן וו־אך וואך עעאסער אח?ןנסס > אץ ײדישץ םעאסער *ין װ#רלצ?י: נײעם: .די ײריעע **נדע״ העס םעריןזס ,י װ$עש*י״ אין איז *װעק אויף ן סור:ן ו• ױילן; אין קאסיגסקי־סאאסער (מ. סיכאלעגקו) אין ״עלדןראױ״ <הײמי דזמײקייםזז און 5■ קרעסין) גרײםן זיך עו נײע ייעסעם; ס׳זענןן: די לעעםע סענ בײ א. םעמנעיגן אץ ,״רע•*־ (סקעלע־סעעסער), ס׳גרײס ז*ך * נײע •*עמ. ,.ױננ־סעעסער״ גײס עלץ .קרעסין״. - > מיסװןך דעם 9־סן םעי אין י־ןרעז ״עלדערעדע״־םעעסער ע גױיסע סײעריננ י: דעם רערעײנען םינם *װײטן נענד .סעעםעד-לז סיקען״ (רעד. זלפן זיל*ער*װײג). > װעס איז מיס םערים מװערץ אין •לעגער אויף װײסער — איז דערװײל א דנןמ; עז ער װעס ענדילן זײן סור, םערס ער *יגן *ו זײן םעסער קײן א״י. דערנעך ־־ רכזמ י אײרע*ע. — > אץ ניי־יערקער סעעסער״קרײזן עניו מען װידעו/ עז מעלי ייקען# יעקב קןליך ױםף רוממינסקי װעלן *וזאײן עשענען ע בעןשור ניי-יערק. > אין װילנער ״םעלקס״סעעסער״ — ו. גי נעך אין דער *געלער לאסע״. — > לעדזשער ״ערערעם״ (קיגססל. ענש : נרעדערזען) העט עננעהוינן *ו *יילן אץ קץ > אינער 100 שיימאילער, דראדןשױ םערשסײער פון *ײםוננען הענן אײנגעןרדגש גױ־יערק ע *םחה לנבוד דעם •עיידעין יי ררעמעסורנ ה. קאימאנעװיסס, װעס זײננ וױ: גײען נישס ערע■ פוין דער ײרישע* ניגע עמעריקע און אין אײרעיע. > זיגםונס םורקעװ םערס ע■ קיץ ייי עמעריקע. דעם 2־סן מעי העס ער נוגגנן געזעגנוננם םערשסעלינג אץ •עריז. > די ידיעה, עז מ׳העס ערעעגפניבון ו י נײם נעװוםטן ײדישן ערסיםם ױםף קאפען ו שסעסיקס זיך, לײדער. סיר הע*ן בןקוסין לײדנםולן בריװ םון י. קעמענם *ךירנר י* שטײן (םין קעװנע), אץ װעלכן ער שײלט < םיס עט די סרויעריקע ידיעח. י; קןייזן גנן זיך אי*ס אין װין. — םיר װינסשן ייג י גיכער געזינס װעיך. — > אץ דער קעװנער ליםװישנר זןיטיי 1 געםײערט געװערן דער 10 יעריקער ױבל י ײדישן ענערע־זיננער אץ דער דערסיקני ענערע ח. שולגץ. לנבוד דער ■ײערוני. יח1 געױרס געװערן ,ריגעלעסע״ אין ח. ״ײח געשעילס די רעלע םין ריגעלעסע• דע״ י״, העס געקימען סיל מאנות און ם׳זענען גייײז נריסינגען סון ײדישע אין ליסװישו אינםסיסוי, > יעקב נךעפי אין נערסן גלרשסיז אויםגעםירס אין ■עריז י. ד. נערקעי־ ,סוס װײסן לענד״. רעדאקטאר: נחנןןימייז'5 ביײסמען, מ. סיליפמען, מ. קערגנלים, ם. גלײזער, יעסל לערנען, א. קואער, ע ליד פון ײםף םרעכ־ סעגנערג, ססעסיססיק םון דעי נינליעסעק, נעגײ- סינגען, און ע בעריכס װעגן דער יובל־פײפרינג. אויםן עװנם איז •יעקלעמירס געװעין ען עק*יע *ר נויען ען אײגן הויז סער דער ביבליעסעק. — > אין תל׳אביב עקזיססירס ע *הילםם־קעמי״ סעם םער די נעיעכעװ-שולן אין •וילן״, אץ װעלכן ס־גײען ערײן ד״ר נ. רעםעל״ קעס, ז״ עגרעמןװיטש, י. רײכמען, יעקב םעסער־ זײל, ■נחס שניאררסען. דעי קעמיםעס העס ערויס־ געלעזס ען אויםריף *י די ײדישע ערנעסער ני שסי*ן די בעיעכעװ־שילן אץ ■וילן. _ > עם איז ערויס דער ערשסער גימער סין זשורנעל *איגזיך״, װעם איז גיס נעקענס געװען אץ די פריע-דיקע יערן װי ע זשירנעל םין דיכײ טערישן מעדערביזם. דער נײער ״אינזיך״ גײס אי*ס ערויס אונכער דער רעדעקניע םין יעקב גלאםשיזײן. אין בומער איז אײםגענומען די םרעגע םץ קוסוניזם און זײן נע*יינג *ום ײדישן לענן, *י ליסעי־אטיר און קינסש״ *ו דיכטעי־ און מענסש. יעקב גלעסשסײן ריסס צו ע נײער ײדישער רע- װעלוניענערער •ערםײ. א• לעיעלעס שסעלם זיך עם אויף דער םעלשקײס סין דפם ■רעלעסערישן ■עי־םײ־נוכח אץ דער ליסערעםיר. עם זענען אויך דע ערסיקלען װעגן שרײנער סון י. א. װײםםען און י. ג—ן. חיץ דעס זענען אץ דעם גוםער דע לידער סון נ. עלקװים, י. גלעסשםײך י. א. װײס- מען, מיכל ליכם, יעקב םסעדעלםקי אין א. לעיעלעס. > אין װילנע איז סערגעקיםען ע גלעזל־םײ לבבוד א. גרענעך, װעס איז ם*רװענדלס געװערן אין ען ע-נססער דיםקוסיע װעגן דעם ײדישן סע״ עסער, װעגן די 1ון*יי:נען מין דער •רעסע *וס שינד-טעעםער. גרעד אין דעי- ײדישער װילנע זענען דע םערסײדיקער אין .סעערעסיקער״ סונם שונד-סעעסער. — די עסמעספעד איז דעים ען עיגעגליסע, אין ען ען איננידענט אין סקענדעלכל גײס נישס עדורך קײן שים םײערונג אין דערםיקן ײדישן םעעסעי־י — > גרעד אץ דער ,סערביזנעװעטער״ עמערי- קע סרעםס איר עזעלכע ענענסן• רי בײסע ^•*נ- ליק נעשענעל בענק״ ■יבליקירם אין די *ײסינגען ע ג־ויסע ענענס א.ד.ב. .ד י יידישע שירעך״. אין װײטער װעיס געזעגם: ״װען איר קומס אין אירגענד אײנעם פון די 31 עסיסעם סון דיזער נעגק, קענס איר פערהעבדלפן ע*ע אײערע ניזנעם אויף אײער אײגענער םוםער.שפרעך — ײדיש. דעס איז אײנע םון די פילע בעק־ועמלעכקײסן, װעס די ײדן סון גרעיסער נױ-יערק, װעיכע סוען ביז־ נעס מיס דער נאנק, נעניסן דע... אין איז אייך די אורזעכע, װערום זײ פילן זיך עזוי הײמיש אין דיזער נענק• שוץ איבער ע פערסל יערהונדערס, עז דעס ענםירן םון עלע געשעסםן דע אויף דער ײדישע שפרעך איז ע סײל םון דער נענקס דינסס- לײםסונג *ו דער ײדישער נעסעלקערונג םין אונ״ זער שסעס.״ — ײדישע איבםסיסיניעס אין עלע ענדערע װעלם״םײלן לערנס זיך נעציונג *י דער ײדישעיי שםרעך םין עס דער בעבק ן > .הײמלעזע סעג״ םין א. שענען איז איצס ערייס סון דריק. ליטעוןןטװ און?ולטוו > לעצרנס זענהן סערגעקיםען עסלעכע ■לע־ גער־זיצינגען סין נענם־עלן בילדונגס־קעםיסעס אין װילנע{ ס׳זעגען געקומען םןרשלײער סין עלע שולן, סין די עלסערךקעכױסעטן אץ סון ע רײ ■רעס. םערײבען. ע גענויער בע-יכש װענן דעד לעגע םמס ײדישן ש־ל-װעזן אין ■ײלן העם עפ־ געגדנן דער פער־עיסער םון די ענינים םון *. ני ק. מ. יעפע. איצס פארמןגם דפר *. ב. ק. 7 םעלקס־שולן, װי ס׳לערבען נײ 2000 קינדער. דער *. *. ק״ ךעט אי*ס צו פירן ע שװערן קערף בײם שיצן די שול־לעקעלן, װעס דער מע- גיםטרעס העם זײ *ילינ ,״שפערזעםקײם״ אויסגע־ הערט ני סונסידירן. דער *. נ. ק. העס םיל זעיגן בײם ניקוסען נײע קענצעסי־עם םער די עק־יםסירנדיקע שילן. סיס גרויס מי װעים אוים־ בעהעלםן די קינדעריניבליעיעק. הײ־יער העט פען סיף כל סיף געקוכיען רעככ ■;י דער רעעל־ גימ:עז ע, און הײ־יער גרײם די גימגאזיע דעס םיוס םי:ם עי שדן ערויסלעז מים םלוכה־רעכט. > אין נײ־יערק איז נעגרינדעס ע געזעל• שעפס ערו סגיגעבן אלע ש־יםםן םון דוד ■יגסקי אין 25 נענדער. ד. ■*נסקי א*ז אי*ס צונעסרעסן איבערציקיקן די עלע װעיק, װי אײך אויםקלײבן די װערק, װעס זענען צעש*רײס איגער *ײטינגען אין צײסשריםסן. די געזעלשעפס איז געביים אױף עקציעס *י סג דעלער ען עקציע• > די ,״ײדישע םעלקסנײסונג״ אץ ברעזיל הויבס ען דעם 5נ־סן מעי *ו דערשײנען סעגלעך. > דיר *. שענעד איז עםגעסעין קײן םעס־ קװע אויםן איגסערנעזיענעלן מעדיצינישן קענגרעס. > ס׳איז דערשינען אץ םערלעג ,״עמעס״ (םעסקידע) ע נײ בוך םין דוד בערגעלסען ״בירפ• בירזשענער״. — > איז ניי-יערקער .סעג״ דרוקס זיך כםדר דער נײער רעםען םין ■יץ הירשנײן ^אויף רויסע פעלדער״, װעס שילדערס דעס לעבן סץ די ײדי־ שע אינערװענדערער א־ן קעלענ־ססן אין רעסנסער־ בענד. די סעג איז עיגעדרוקס דעם 53״סער קע• ■יסל םונם רעמען, װעלכער װעס העלסן ע 700 זײםן. — > אץ נימ. 14 .די װעך״ איז עסגעדרוקם סעלגנדיקע נעש־ץ \ ״די .ליס. בלעסער״, װעם זע־ גען דעך דער צענסרעל״ערגען פין עלע ײדישע קולסור־ישוביס אין אײרעסע, דענן נישט פעררע־ גיססרירס דעם שסײננערג־נומער םין ״די װעך״. — םיר םרעגן — ננױן *י... ע״■ םעות?״ םיר םרעגן *וריק די ח״ת םץ ״יי װעך״: קעבען םיר עלץ רעגיםסרירן װעס ס׳דערשײנס אץ דער גרוי־ סער יײישער װעלםז אץ נעך: װעם סער ע נװנות העני סיר, מ׳שסײנס געזעגס, געקענס העבן *י סערשװײגן בכױן דעם שסײננערג־נומער. ס׳איז •שוס גישס שײן צו װערסן אומזיססע חשדיס ו וױסל מעל העבן מיר שוין דערמענס .די װעך״! > אץ נריםשאן (בעסאראניע) איז דערשינען ע ײנל-שריסס לנכוד דעם 25־יערי?ן ױבל םץ דער דערסיקער סעלקם־בינליעסעק, רעדעקטירס םון ם. בריסמען אין ײםף סרעכשענבערב. אץ דעד שריסס זענען פערעםנסלעכס עדסיקלען םין מ.