Literarishe bleter · 1934-04-27 · 17 (27.4.1934) · p. Seite 258

ליטערארישע בלעטער נום. 17 ().52. זײס 258 2 װי אזוי די נאטװ האט זיל אױינגספט חונן.פענססער? די ײדישע סאציאליסטן, װאס האבן געארבעט אין די ײדישע קרײזלעך אין די 80-ער און 90-ער יארן פונם פאריי; יארהונדערט, האבן נישס געהאט די מינדעסטע פארשסעלונג װעגן א נאציאנאלער פראגראם. זײער קאםמאפאליטישע םאנט^. זיע האט זיך אפי־יו נישט געקאנט אויסמאלן, אז װער ם׳איז זאל אונטערװארפן אזא ממזר א כאצי$ליסטישער פןןרטײ. ,סיר זענען דאך געװען זײער װײט פון יידישע נאציא. נאלע פראגן — דערצײלט צמח קאפעלזאן אין זײנע מעמוארן װאס באציען ז ך צו די יארן 1890-1887. — פאקטיש זענען כמעט אלע געװען אױסגעשפראכענע אסימילאטארן. און אונז איז דאן אין קאפ נישט געקוםען, אז עס װעט קוםען א צײס, װען מיר װעלן ו ארפן אלײן דרוקן ביכער, בראשורן, פראקלאמא• ציעס,צײטונגען אויף ײדיש׳ (,ארבעטער־ליח״ װארשע 1922. ז. 66). צ. קאפעלזאנס כאראקטעריסטיק איז חל נישט נאר אויף די װילנער ײדישע סאציאליסטן, צו װעלכע ער האם אליין געהערט, נאר אויף די ־ידישע סאציאליסטישע סוער פון םינסק און האמעל, ביאליכטאק און װארשע א. א. ,זיי זענען כמעט אלע געװען אויסגעשפראכענע אסימילאםארך, נאד אײנעד פון זײ, ל. מארטאװ - א מענטש מימ א שארפן קאפ אויף די פלײצעס, װאס האט פארשטאנען טיפער פון אנדערע ארײנצו• דרינגען אין געזעלשאפסלעכע דערשײנוננען און בולסער צו פארמולירן זײערע טענדענצן און קאנםעקװענצן,—(*ייף ו<ם *רט ייי רער *רטיקל *ינזרנעייסן). א פריװ פון יעקכ לעשצינםקי זײער חשובער פריינם נ. מייזיל. ם׳טום מיר באמת װײ, װאס איך האב נישט באװיזן צו ענדיקן דעם אנגעהויבענעם ארטיקל װעגן מײן חבר און פרײנט ד״ר משה זילבערפארב. איך בין איצט אין װעג און קאן זיך דא נישט קאנצענטרירן אנצושרייבן דעם ארטיקל. דער אנדענק פון משה זילבערפארב איז םיר צו־הײליק, אז איך זאל בחפזין שרײבן װעגן אים און װעגן דעם פלאץ, װאם ער האט פאר■ נומען אין אונזער געזעלשאפטלעכן און קולטורעלן לעבן פאי די לעצטע דרײסיק יאר. זײט מיר םוחל, און זאלן מיר אויך די לײענער פון די ,ליט. בלעטער״ מוחל זײן. איך זאג אײ־ צו. אז אין די נאענטע פאר װאכן װעל איך אייך נעבן דעם ארטיקל װעגן מ. זילבערפארב. סיט פרײנטלעכן גרוס קיזקע• אײער '%קב לטשצ'גסק' צוליב טעכנישע סיבות האבן מיר נישט באװיזן ארײנצוגעבן אין הײנטיקן נומער אייניקע ארמיק■ לען. צװישן אנדערע א רײ אײםצוגן פון ד״ר ר• זילבערפארבס ברױו צו נחום שטיף, װאס מעיין צוגעגרײט דורך משה שאליט םון דעם שםיף-ארכײ־• מען אן זי אראפצולאזן פונם קאפ. תחילת, װען דער ,כונד׳ אין פוילן איז געשטאנען פאר דער טיר פונם דריטן אינטערנא• ציאנאל, האט מען נישט געװאגט צו ברענגען פארן מויל די פאדערונג פון נאציאנאלער אוימאנאמיע. אײף יענער זײט טיר האט מען געהאלטן די דאזיקע פאדערונג פאר א דעמאקראטישן אוםזין, פאר א קאנטר-רעװאלוציאנער שפיצל פון די סאציאל׳ פארעטער א. א. װ. עפעטער, װען מ׳האט שוין פארקערעװעט אויף צוריקװעגם פונם דריטן אינטערנאציאנאל און זיך אװעק־ געלאזט אױף נײע װעגן, האט מען אװעקגעשטעלט אן א זײט די נאציאנאלע פראגראם, כדי זי זאל זיך נישט פלאנטערן צװישן די פיס בײ די פארשטײענדע אומװאנדלונגען און איבערגרופי־ רונגען אין דער פארטײ גופא. א פאקט איז, אז פאר דער צײט פון זײן זעלבםטשטענדיקער עקז־סטענץ האט דער ,בונד״ אין פוילן אפגעהאלטן א האלבן צענדליק פאוטײ-צוזאמענכארן. אויף דער טאנ-ארדנוננ פון אײניקע פון די דאזיקע צוזאמענפארן האט אויך פיגורירט די פראגע װעגן דער נאציאנאלער פראגראם, אבער אלע מאל איז די פראגע אין לעצטן מאמענט אראפגענו־ מען געװארן פון דער טאג-ארדנונג, נישט צוליב מאנגל אין צייט, װאם מ׳װאלט בײ א גוטן װילן שטענדיק געקאנט אויס׳ זוכן פאר אזא װיכטיקער פראגע, נאר צוליב מאנגל אין אריענ־ טאציע. ס״האט אײסגעפעלט נישט קיין צייט, נאר װי עס שײנס, פארלאנג און פארנעם איבערצובויען די נאציאנאלע פראגראם אין הסכם מיט די נעענדערטע באדינגונגען פון דער אלגעמײ׳ נער און ײדישער סאציאלער און פאליטישער עקזיסטענץ. אט אזויארום איז די נאציאנאלע פראגראם אפגעלײגט געװארן פון צוזאמענפאר אויף צוזאמענפאר, ביז זי איז םאר־ לײגט געװארן ערגעץ אין אן ארכיװ־װינקל, און װאס־װײטער נעםט אלץ־װײניקער אן חשק צו גראבן זיך אין דעם װאקסנ־ דיקן אדכיױ־שםויב. צוריק מיט עטלעכע יאר פלעגן פון צײט צו צײט קומען דעם ,בונד׳ צו חלום אפגעלעבטע לאזונגען פון זײן אמאליקער נאציאנאלער פראגראם, פאר װעלכע דער ,בונד״ האט געזוכט א תיקון אין דעם, װאס ער פלעגט זײ ארײנשטעלן אין זײנע װאל׳פלאטפארמעס און מאי־אויפרופן. איך האב אמאל געהאט די געלעגנהײט אויפצוװײזן אין אן ארטיקל. װאס איז פארעפנט־ לעכט געװארן אין בונדישן חודש׳זשורנאל ,אונזער צײט״ (אפריל־ העפט 1928), אז די אלע פאראײנזאמםע, פארגרײזטע און פאר־ פלאטשיקטע לאזונגען האבן נישט קײן שום נאציאנאלן און יו• רידישן זין. איך האב איצט בדעה איבערצוחזרן מײנע אנװענ־ דונגען קעגן די דערמאנטע לאזונגען, װעלכע זענען שוין איצט במילא פארשװונדן געװארן פון די בונדישע פלאטפארמעס און אויפרופן. אט האט דער צ. ק. פון ,בונד״ אין זײן לעצטן מאי־אויפרוף (פון יאר 0933 ארויסגעשטעלט נאר אײנאונאײנ־ ציקן ,נאציאנאלן״ אזײ צתאגן לאזונג — ,קעגן נאציאנאליםטישע העצעס בכלל און אנסיסעמיטיזם בפרט:' מ׳קאן נישט לײקענען, אז מצד א ײדישער ארבעטער־ פארטײ איז עם זייער נאבעל. װאם זי זאגט זיך ארוים קעגן אנטיסעמיטיזם ,בפרט׳, ארער אויב די איבריקע נאציאנאלע באדערפענישן פונם יידישן פראלעטאריאס זענען אין ,בונד״ װירקלעך פארגעםן אדער פארלאזן געװארן, דאן האט דער •בונד״ געמאכט א היפשן שפרונג צוריק צו יענעם אידעישן כאאס, װאס האט געהערשט אין יידישע סאציאליססישע קרײזלעך נאך פאר מעשה־בראשית, פאד דעד גרינדונג פונט ,בונד״. *■ צי איז דאס צופעליק י