Literarishe bleter · 1934-04-20 · 16 (20.4.1934) · p. [Seite]

פריײ.50 גר., אײ אויםלאנד 70 גר. 20 אפײל 1934 פות^־נ״ס! ס2 )דקוסםרידבמג װאכנשדיפמ פאד 5ליפלעדאפױד 1■ טעאפיעדאוןקונסגצ ײ־םש־א יוץױיך פארפלאג כ.קקעצק*ן,וזארשע ד פ ט ע ד פר$פ. אלבערם אײנשסײ] די בייםטיהע זפלבסשטעבדיהייט םובם איבדיװידום אן שעפערישע פעריענלעכקײטן, װאס טראכטן, שזןפן און אורטײלן, איז א העכערע אנטװיקלונג פון דער געזעלשאפס פינקט אזױ אוממעגלעך, ױי ם׳איז אוםמעגלעך פאר אײנצלנע זיך צו אנכװיקלען אן דעם זאפםיקן באדן פ־ן דער געזעלשאפט. א געזונטע געזעלשאםט אױ געבונדן מיט דער זעלבסטשטענדיקײט פון דעם אינזױוידוס, פונקט אזוי, װי די יחידים זענען געבונדן מיט דער געזעלשאפט. ס׳איז בארעכטיקט דאס, װאס מען זאגט, אז די גריכישע, אײראפעישע, אמעי ריקאנישע קולטור איבערהויפט, און באזונדערס די רענעסאנם־עפאכע, װעלכע איז אנטשטאנען נאכן פאלן פון דעם מיטלאלטער, שםיצן ז־ך אויף דער באםרײונג און אויף דער רעלאטיװעד איזאלירונג פונם אינדיװידום. לאמיר נאר טון א בליק אױף דער צײט, אין װעלכער מיר לעבן. װי זעט או־ם די גע• זעלשאפט און די פערזענלעכקײט י די באפעל• קערוננ אין די קולטור־לענדער איז אין פאר• גלייך מיט די םריערדיקע צײטן געד כטער. אין אײראפע זענען איצט דא דרײ מאל אזויפיל מענטשן װי צוריק מיט הונדערם יאר. לױטן ערשטן בליק זעט אויס, אז די סא׳ ציאלע אײגנשאםטן םונם מענטשן זענען די אײנ• ציקע מאס, לויט װעלכער מיר קאנען אים אור• טײלן. דאך איז אזא או־פפאסונג נישט ריכטיק. םען קאן גרינג דענקען, אז אלע מאטעריעלע, גײםטיקע און מאראלישע אוצרות, װאם מיר קריגן םון דער געזעלשאפט, זענען דורך דורות דער• װארבן געװארן םון אײנצלנע שעםערישע פער■ זאנען. אײנער האט אמאל דערפונדן דאם פײער, אײנער — די קולטור םון עס־םלאנצן, אײנער — די דאםף• מאשין. נאר דער אינדיװידום קען טראכטן און שאפן נײע װערטן פאר דער געזעלשאפס, אםילו נײע מאראלישע געזעצן אױםשטעלן, דורך װעלכע עס ײערט געריכטעט דאם לעוגן םון *ינערם אײנפם״ן װען מיר באטראכסן אונזער לעבן און שטרעבן, באמערקן מיר באלד, אז אלץ װאס ם־ר װילן און טוען איז פארבונדן מיט דער עקזיסטענץ פון אנדערע מענטשן. םיר זעען, אז אונזער גאנצער לעבנם-שטײגער איז ענלעך צו די געזעלעאכטלעכע בעלי-חײפ. מיר עםן מאכלים, װאס אנדערע מענטשן גרײטן צו, מיר טוען אן קלײדער, װעלכע אנ• דערע מענםשן שמעלן אונז צו, און מיר ב;..• וװינען הײזער, װאם אנדערע מענטשן האבן געבוים. כמעט אלץ װאם םיר װײםן, האבן מיר גע- הערט םון אנדערע מענטשן, מיט דער הילף פון דער שפראך, װאס אנדערע האבן געשאפן. װען ס זאל נישט זיין קײן שפראך, װאלט אונזער ג״סטיק לעבן געװען זײער ארעם אץ םארגלײך צו די מער-אנטװיקלטע חױת, אזוי אז מיר מוזן צוגעבן, אז דאם אײנציקע, מיט װעלכן מיר שסײען העכער פון זײ איז אדאנק דעם, װאם מיר לעבן אין נעזעלשאפסן. װען דער מענטש װאלם םון זײן געבוירנטאנ אן איבערגעלאזט ג־גװארן אויף זיך אלײן, װאלט ער אין זײן דענקען און םילן ענלעך געװען צו א חיה. מיר קאנען זיך קוים םארשטעלן, װי פריםיטיװ ער ויאלט םארבליבן. דאם, װאס יעדער אײנער ׳.סעלם מיט זיך םאר, איז נישט קײן באזונדע• רעד און נאנצער עלעמענט פאר זיך, נאר א ע־יל םון רער גרויםער מענטשלעכער געמײנ• ־-■אפם, װעלכע םירט אן מיט זײן םאטעריעלן און גײםסיקן װעזן פון זײן געבױרנטאג ביז צום טזיס. דער װערט פץ דעם מענםש הענגט קודם• גי אפ דערפון, װאס ער םילט, דענקס און טום פאר דער ־ערהאלטונג פון אנדערע מענמשן. און אפהענגיק פון דעם, װאס ד:ר מענטש טוט אין דער ריכטוננ, באצײכענען מיר עס אלם גוט אדער שלעכט.