Literarishe bleter · 1934-04-13 · 15 (13.4.1934) · p. Seite 235

זײם 235 ליסערארישע בלעםער נומ. 15 (518) ײד־שע טעאטעדן ש־ין, ג־אציעז, זיננש ש״ן אין שאנצמ מיט חן. און דערצז ־עדט זיך א ט־ערן ־ד־ש. הצלל, א םזד־ברצה שאר דעמ טעאשעױ. אין ,אםע• ריקאנעם ר־שזאק״ האש זי װ־ניקער םעניעכקיטן א־ויםצוריזן איר ־אנאציננ. ם׳דארף ז■ זען אין גדעםערע ראדן. נחםה שא־לש א■ הזרצ־ק די ראדע ש־ן דער באצע. ס. קושנעד האש דא א קל־נע ראלע. דוס־קאבםאן״קרעםין האבן שױן אץ די ע־סשע טעג געשאננען די הערצע־ שץ די טעאשער־באזובער, און ם־ט רעבש! ״די ״דישע באנדע״ ,ײדישע באנדע״ (נאװאשטשי) ,אויף טיש אין אויף בענק׳, רעװי *ין 20 נירדער, טעקססן סין ■רץ, סינקןלער, ארנ״ שסײן. מאננע־, י. ש■ גןלדשסײן, ל■ דרײקירס, י. ■ערלאװ, מ. גענירםיג, •. קאץ, ש. װײנשמאק. — אנפירער — מ. װינדע־. רעושי — מערק *רנשסײן. — נאך די צװ־ שריערדיקע ר־בע־ע ■־אנראטען, א־ז דער איצ- טיקער א שװאבערעד. דאם ם־אנ־אם אױ אננעש־קעװעש ט־ש בד- הםינים, גוםע נוםע־ן נאר א סא־. די טעקםטן זענען שװאך און ניסש אינשעדעםאנט. ניששא אץ ם־אנראם ק־ן ״םשװאק*, און א־יך ק־ן אינה־שלעבער םשיל אץ כאדאקשער. די עשלעבע באגאבשעדע ארםיסשן חזרן איבער דאם, װאם ז״ האבן סוץ אץ אנדערע נוםחאות ש־יער שוין נענעבן. ניסשא ק־ן פאדישיסע געזעלסאששדעבע נוטערן, װאם זאלן אוישהויבן די רעזי צו א ניװא. צי די בעםשע נוטערן נעהערן: ,װער װעש לאבן דעד ערששער׳ (לידיאנא און ראפעל), ,די טאסץ׳ (הנם סוץ גענוג אלש אין שאבלאנארשיק!), ־אםל״בער ב־ם ט־דיטער (װערטער פאננער, אױםגעש־רש ט. ראפעדו. חנה גראםבעדג איז גוש אץ א־דע ניאשעםק״נוםעדן. א שאד, װאם דאלא שאדםאן האלם אין א־ן װידערתאלן אלץ ד■ זעלבע טאשיװן. .די ײדיסע באנדע*׳ װעדבע שאדםאנש אזא פ־אבששולן טעא- טער אין באװיזן צוציציען צענער ט״זנשער ײדיסע צישויעד, או־ך אזעדבע, װאם זענען זעדטן נענאננען אץ ־ד־סן שעאשע־, — די ,פאנדע׳ םיז נעבן עפעם רעבשם. די אנש־רער שון דער ,באנדע׳ םוזן עם נעדענקען! װאוט־ןןאנצעוט פון פוידא בלומענטאל ש־ידא בלוםענטאד1 האש ױיער א רײבן און שא־סידנארטיקן רעפערםואר: פ־ץ, שלום־על־כם, אס, ביאליק, נאדיר, שש־נבארנ, קילבאק, םאלאדאװבקא, טאנגעד. צו יעדן שין די סר־בער און שאר יעדער זאך האם זי א םםעציעלן צינאנג. אש איז זי שיד טרו־עד (פ־צעם טיםר) און הארב אץ סם־אשעדיק, און אש אױ ד־בש און סשישעריש און קאלאםביריש (ב־ נאדיד), אין נל־ך תלם־ד-חבטיש, חריש־ש (סש־נבארג)׳ און בא־עדעװדיק אין טרעשדעך (סלום-עליבם) און ק־נדיש-שפילעריש (ב־ פאלאדאװםקץ ק־נדער-םעסױת) און װאדנדיק אין דראענדיק (דזשיקא־גאם). זי קאן שאראינםערעםירן דעם צ־הערער נליך שון די ע־ששע עשלעבע װערטער. אץ די איצטיקע צ־טן, װען דער עולם ליענש װ־ניק ביבער און נאך װיניקער ־ לידעד, זענען די װארט״קאנצערטן שין שר־דא בלוםענםאל א זאך שון קינסםלעריסעד און קילשורעדער באד־טוננ. װאם־אששער אזעלבע קאנצלרםן! ״אין היטלעו־לאגו״ אונשער אש דעם נאטען א־ז אץ קאם־נםק־-שעאטעד נעשפ־לש נעװארן דורך א ל־בהאבער״קרײז א סט־ק לעבעדיקע בראניק שין ה־שלער״לאנד. אן אקטועד ששיק, װאם ניט די נרוילטאטן שון די ה־טלעריםטן. ם׳זענען אץ דער א־ישידוננ נעװען א ר־ סשארקע טא־ טענטן, װאם האבן א־ישנעציטערט. נעשטעלט א־ז די זאך נאר לײ־ שיש אץ נעספילט האט טען ם־ט נרױם באג־םשערוננ, או־ף אן אםת. דער 1500 קעפיקער ױננער עולם האש םישנעשילש, ט־טנעשםילש םיש דעם, װאס איז אױף דע־ ב־נע שא־געקועען. נעװען םאםענטן, װען ם׳האש זיך געװינשן צי זען דאם נעםלעבע אץ אפתן ײדיעק טעאשע־. ג. 0• א־ן ד־ ווארשעווער סושטסו אויפטוים פון מינאל מיבאלעס&א קאטינםקי,סעא=ער, — .דער יעזססר םאנץ״, יױס י. פרײסאן, מױ־ק אישאנעעקי■ עם שייין: מ. ייעמאן, י. נרידנערג, > קירץ, ד. שאיעװיסש, פ• רינינ*, מ• אעענוזײם, ע. ליסאן, ד• ײ*י, מ• מיכאיעסקא, זוזש*, נ. י״פסאן, י• םםרינאסש, ז• נאײיעקא, י• רײננלאפ, *. י־נערמאן. — דיריגענם — י. שאיעװיסש. - ם. פ־כאדעםקא איז שין די סשא־קםשע נעםען אץ דע־ .ר־םער אפע-עשע. א־ן װארסע קורםירן נאך איצש לענענדעם װעגן ז־ן אםאליקן רום, װען ער האש םיש א יא־ 15 צוריק אוישנעריבש ד• ידיסע אפע־עשע און זי אװעקנעסשעלש אויף אן א־ראיעיסן בש־גער און נלאנץ. םיכאלעםקא אױ שין די ליבליננען אץ ־דישן קאא-ױן נױ־יארק. םען דערצ־לט װונדע- װעגן זין באבע־יאכנע אין;אלדשארענם .ב־שושםאכע־ין׳. אין לאנדאן האש עד לעצטנם נע• בשעלש גאררינם ,־אש, םענשס א׳ן ש־װל׳ און געסם־לש אוריאל שזיק. קײן װאדסע אױ ער נעקוטען םיש א שט־ק, װאש אױ א נעם־ש שין ,בד־םוב*, אפע־עםע, קאםעדיע, םעלאדראטע. אין םען דארף זין א נ־ויםער בריה שון אש דעם אפע־עשיסן ד־ם-אין-ששרוי אויש־ צ־־־־ען אזא ש־נעם אפערעשע־בנץ. דארף טען נישש רעדן װענן דעם סשיק נישא, נאר װענן םיבאלעסקאן און װענן דע־ אויםסשאשוננ. עש איז נענעבן אן אפערעטע-שא־ששעדוננ׳ װאם האש ייך ניסש דאב צו שעםען שא־ זייערע אפערעשע־שארסשעלוננען: ש־נע דעקאראציעם, ל־בש-עשעקםן, אלע צ־כשיק א־ן עלענאנש נעקלידש, *ין א נרויםער ארקעםשע־ ט־ט א ל־שישער ארינינעלער טוזיק. די נדויע קאםינםקי־פינע האש נאר ל־שיש אויםגעזען. כיכאלעםקא איםיאנירש םיש זײן אויםזען, ם־ש זײן האלטן ייך, ם־ט זין הארציקער ב־יםשן־סםיםע אין םים זײנע ש־נע, א־דעלע זססםטן און באװעגוננען. *ין אז ע־ זינגם א ליד, - א רוםיש, ײדיש, חיניס ־־ צענ־ש עס *־ן אלע א־כרים. עד אל־ן האש דע־שין הנאה, אץ דעד גאנצער ע־לש האט הנאה, און נישש נאד עד אל־ן, או־ך ז־ן נאנצער אנ- באשבל איז נאר ל־טיש. די ש־נע ש. דובינא, און די נאר־שעיקע עני ל־שאן, אץ ט. אפענה־ם, װאם האש זיך ט־שאםאל ארויםנערוקט *־ן א נאד ל״םישן אפערעשע־ארט־םש, אץ די איבעריקע ארטיםטן, ־אש האבן םיטנעשפ־דם אין דעד אפערעשע. און װי הא־ציק א. קירץ טיש ד. שאיעװיטש האבן אפנעשאנצש ב־ם דירינירן שץ י. שאיעװישש! הײלד׳ א ש־נע אפערעטע, שון װעלכער דער עולם :איש נרוים התפעלות. אויפטויט פזן הײמי דזשײקאבסאן און מרים ^רססיז סעאםער .עיראראוא״ — .דער *מעדיקאנעד ייסװןק״ םון יעש, מוזיק *. אישאנעעקי. עם ש1יין: נ. נחממ, *. גראדנער, מ. ק-זעראװיסש, מ• מאר*װסק־, ה. דושײקאעםאן, י. חאש, ש. קיםנעי, ע• שסאקפעדער, *. *ידינ*, מרים קרעסין, ע. סאפעי, ש. ראטשסײן. דירינענס — ש. װײנבערג. — או־ב םיכאל טיכאלעםקא נים אינז בעיקד םער אן א־ראפע־שע אסע־עשע, האבן םיר ב־ ה־ם־ דזש־קאבםאן אן אטעריקאנ־ש-״ר־סע אסע־עשע םיש די אלע שארבראקעכצן, װאם ם׳אױ דא אין אן אםע־ *־קאנער סט־ק׳ װאם דארף צוששעלן רעם אטעריקאנער ״ר בענק• שאשש נאבן ששעשל, םא־אל פרעריקערײ און א פארציע ײדישק־ש. פ'י זענען טוחל דאש אלץ — שאר דעם םאנצן און זיננען שונם *א־ל דזש־קאבםאן און קרעםץ. םיר קענען שוין רא אין װארשע *״־זיננ דזש־קאבםאן. און דא האבן םיר נאך א שארסשיעד שון יע־ דיש־קאבפאךדינאםטיע (אן אינטערעםאנםע א־טיםשן-םשפחה, *אבע־ אץ םישער — ארםיםשן, די ק־נדעד ה״םי, אוידביננ און דענ־־עשא, נעבוירן אץ אםעריקע, שפילן ״ר־ש טעאשער שון די -*-* ק־נדער-יארן!). ה־םי דזש״קאבםאן שריבש אל־ן קופלעטן און 5א־שאםש צו ו־ םיזיק. ער איז נאר א פאדים א עענצער, אין שא־• פײ־פ ש־ל חן. דער נרינער ,לישװאק* נעװינש נלײך די םישפאשיע £'! *יבליקים. אין װעד שםועםט, או בינ־-לבינו לאזט ער זיך אװעק "י! א םענצד — איז שוץ נישש שײך! םרים קרעםין איז אן אפ־ ס־־סיננ שאי דעד ײדישער שארװעלקטער אפערעטע. זי אױ יוננ,