Literarishe bleter · 1934-04-13 · 15 (13.4.1934) · p. [Seite]

גר״איו אויםלאנד סד גר. ־־בינידאד־עזע בללניביעוד^ יליפלגי־דאפיוו־ ■ פארי^אג 3.קקעצק*ן,וזארש^ אלפקם^נדפר גר$18ך / װ$רשט דאס דעצטע ווארט כונ□ באשדודיקטן-שיידאק (רפדפ, גטה$לםן אױפן בפנםלגנבן גטררבם איבפר שײ?>ןק, אײנגעןןרדנם דדרבן?'םער8םן-פ$רײן איז װ$רשפ, א'ן #7? פתם שםאםירנןם) זיך אפצוװענדן אויף די ײדן, כדי צו סארטונקלען דעםן בא־ װוםטיזײן פונם ארבעטער און אפצולענקען אים םונם װירקלעכן עונא-פונם קאפיטאליסט׳. האן רינער שרײבט: ״װאלט היטלער, למשל, געקאנט זײן גענעאלאגיע פון דער מוטערס צד גענוג־ װײט אויף צוריק אויספארשן, כדי פאר זיך א באפרידנדיקן אויסקונפט צו באקומעןז קאן מען בכלל אזוי טיף האסן דעם שונא, װען מ׳פילט אים נישט אין אײגן בלוט?' דער גרויסער .ו שריפטשטעלער געארג דו־אםעל זאגט; ,איך טראכט איבער דעם גאנצן עלנט און איבער דער גאנצער חרפה (פונם אנטיסעמיטיז□), און בין טיף אומגליק־ לעך, װאס איך בין א מענטש׳. דער היסטאריקער מאמזען, װאס די נאצים האלטן םאר זײער טעארעטיקער, אבער זיי ציטירן קײנמאל נישט זײן װארט איבער אנטיסעמיטיזם. ״קאנאליע בליייבט קאנאליע, און אנטיסעמיטיזם איז דער יסוד פון דער קאנאליע׳. דער בעלגישער שריפטשטעלער מארצעל פאן דיסט זאגט: ,די שװערװאגיקםטע אר־ גומענטןי האבן אויף דעריבעסטיע קײן שום װירקוניג נישט״. איך האב ספעציעל ציטירט די װער. טער פון אט די פאר ,גוים׳ װעגן אנ־ מיסעםיטיזם, װײל װען א ײד שרייט, איז ער נישט אביעקטיװ, ס׳טוט אים װײ. די שאנדעיפון אנטיסעמיטיזם איז נישט קײן ײדיש פראבלעם. עס איז אן אלגעמײן-מענטשלעך פראבלעם. אנ־ טיסעמיטיזם איז א שאנדע י נישט םאר ײדן, נאר םאר מענטשן. און דערםאר םיל איךי זיך אלם שײלאק זײער גוט: נישט א ײד האט מיך י ארויסגעשיקט אין דער װעלט ארײן מיט די טיםע ויוײטיקן, נאר א ,גוי״ א זשעני. גלייך, בײם אנהויב, װיל איך זאגן, אז מײן פאטער, װיליאם, האט מיך געזען װי א שװארצן יבאראן אין א סיטאדע װײםע אומשולדיקע פרײלעכע שאף. איך האב געזאלט אין דער םרײלעכער, קלינגנדיקער, זינגנדייקער, פאעטישער, טרוימענדיקער װענעדיגער נאכט זײן דער קאנטראפונקם, די שװארצע כמארע, איידער איך טרעט-צו צו מײן פאיטײדיקונג, װיל איך מאכן אײניקע װיכטיקע באמערקונגען. קודם־כל - מײן געשיכטע פון שײלאק הויבט זיך נישט אן מיטן אויםהויבן םונם פארהאנג און פארענדיקט זיך נישט מיטן פאלן סונם פארהאנג. דיי טעג א־ז ארוים א בוך םונם באװוםמן םראנצויזישן שריפטשטעלער עדמאן סלפנ מיםן נאמען ,יעזוס דערצײלט פונם אײביקן ײז־'. דארט איז דא אזא זאץ: .װען דאס יידנטום װאלט צו זײן פאר• טײדיקונג געהאט בלויז ײון, װאלט אויף דער װעלט קיין אנטיסעמיטיזם נישט נעװען, דערפאר װײל ס׳װאלטן שוין בכלל קײן ײדן נישט נעװיען׳. מיר, אלם שײלאק, איז זײער גוט, װײל מײן שאפער, ידער פאטער וױליאם שעקספיר איז א גוי. דעריבער זאנ איך מײנע אנקלאגער און מײנע פארטײדי־ קער, איז זײיזענען בײדע גערעכט, װײל אין אלע װיכטיקע זאכן אויף דער װעלם איז פאראן א יא מיט א נײן. איך מוז נאך, איידער איך װעל אנהויבן צו דערצײין פאר אײך מײן געשיכטע אלם שײלאק, מים די געהעריקע ציטאסן פון מײן שאפער־םאטער, װיל איך אײך אי־פמערקזאם מיאכן אויף א אינטערע־ סאנט בוך, װאס איז די טעג דערשינען אין א פראגער דײטשן פארלאג מיטן טיטל ,איניטערנאציאנאלע אנקעטע אי־ בער ײדן־האס׳. עס זענען אין בוך צונויפגעזאםלט מײנונגען פון טויטע אין פון לעבעדיקע גרויסע נישט־ײדישע מענטשן, און אויך פון אזעלכע, װאס זענען באקאנט דער װעלט װי אנטיםע־ מיטן. אט איז א ציטאט םון א בריװ, װאם נאפאלעאן האט געשריבן צום דיסעלדארםערי גראנד־ראבינער: .איך בין נישט צופרידן, װאם אין מײן קעניגרײך זענען דא ײדן, װײל דורך זײער באזונדעיר־ קײט צעשטערן זײ דעם אײנהײטלעכן סאלקם־קערפער פון דער נאציע, אבער עס װאלם נישט געװען איין אײנקלאנג םיט מײן לעבנס״םילאזאםיע זײער ראםע און זײער רעליניע צו םארםאלגן׳. אציטאט פון לענין: ,דער האס סון רוינירטן ארבעטער־ און 13'*רן־קלאם קעגן די גוטבאזיצער און קאםיטאליםטן באמיט מען *. נר*נןך *ים סײיןק ■׳ :יר