Literarishe bleter · 1934-03-09 · 10 (9.3.1934) · p. [Seite]

9 פעיז 1934 טסז&תז 9 פרײז גר.,אץ אויםלאנד סד גר. 10 ד־םש־אריעזנ! ץ*־־ןסמדידםני װאעשדיפמ פאד?חםעראבװד ■■ טןןאמעדאוןקונסמ ו ג א 1ן ג ידדיויד פארידאג 3.ק?עצק־ן,וזארשיג ד פ ט ע ר פון משה קולבאק*) האט ער געזוכט ארויסעושיײן פון זיך סײ דאם אינדױױדועל־ קיינסטלערישע, םײ דאם געזערשאסםלעך־אידעישיע. די דאזיקע שםירעבונג צים לויטערן דיכטערישן אמת הןןט מ. קילבאקן פארהיט אויך אין זײן גײער הײם, אין ראסנפארבאגד, נישט צי װערן םארשקלאםט צידי נייע שטימינגען, נןןר אויפצונעמען זײ בהדרגה, עװאלוציאנער, מיט הארץ אין אינטע- לעקט - און מען קאן בלי-סםק זאגין, אז קולבאק האט מים זײן נײער פאעמע געשאםן אײנס פון די באדייטנדיקסטע רעװאליציא• נערע ײדישע װערק םאר די לעצטע יארן, הגם ט ע מ א ט י ש שטעקט עס נאך אלץ זײער שטארק אין דער אלטער סביבה פיםן אלםן לעבנס־שטײגער. דער ערשטער, בױ-איצטיקער טײל םון ,זעלמעניאנער׳ <קײן צװײטער איז נאךנישט דערשינען, - און פיר הארםן אױף אים מיט גרויס אומגעדילט). וװ די פארשײנען װערן, אלע אין א גלײכער מאס, באהאנדלט קינםטלעריש־אינטים און װארעם, אן אונטערשיד םין םאציאלער און צײט-אנגעהעריקייט, באװײזט, אז ידי דיכטערשע און אידעאלאגישע מעטאמארםאזע איז בײ קולבאקן נישט געקומען .דעאוםי עקס מאכינא׳', ניישט םון דער העלער הויט םיןאן אנגעבינדענער נײער אריענ• טאציע, נײערט גלײכצײמיק מיט זײן אינערלעכן, עװאלוצייאנערן אקלימאטיזירן זיך אין דער נייער םביבה מיטן נייעם לעבנם־ריטם. כל-זמן דער דיכטער האט נישט איבערגעקאכם אין זיך דאם נייע לעבן, כל-זמן ער האט עם נישט סארװאנדלט אין ױין אייגענער דיכטערישער אינטימיטעט, אזוי לאנג שילדערט ער נישט דעם נײעם םיפ; און אזוי־װי ער לעבט אלײן איבער דעם איבערגאנג, שילדערם ער דערװײל דעם אלםן טיפ אין דער איבערגאנגס• תקוםה. און אויך אינם ,דיסנער טשײלד האראלד׳, זיײ לעצטער פאעםע, פונקט וױ אין .זעלסעניאנער׳, שילידערם ער דערװײל ניישט קײן ה ע ל ד, נאר א פ ע נ ט ש, מעג דער מענםש זײן דער ציל םון זײן איראניע, אדער דער אביעקט פון זײן םאראכ• טונג... איך זאג: דערװ״י, מחמת די נײע פאעמע האט א צװײט שער-בלעטל ,דײטשלאנד׳, װאם עס באטײט, אז מיר יהאבן דא סאר זיך, משמעות, װידעראמאל אן ע ר ש ט ן ט ײ ל םון א גרעסערן ציקל, אין װעלכן דער דיכטער װעט אונז מסתמא גאך װייזן דאם נײע לעבן אין רוסלאנד. דערװײל איז עס נישט קײן גרוים ביכל, םון קנאפע סססנ שורות, אין װעלכע דער הויסט-העלד איז א יונגער דיכטער <אזוי םארזיכערט אונז ם. קול• באק), א בחור םון דיסנע מיטן איראנישן נאמען ליולקעמאן, װאם װערט ארויסגעסירט, אין צװײטן יאר סון דער רעװאלוציע אין רוסלאנד, םון זײן הײסשטאט אין װײסרוםלאנד _ אין דער ברײםער װעלם ארײן, קײן בערלין, װײל ס׳האט זיך אים םאר־ װאלס אינםיטן די ארומיקע קאמםן... שטודירן. אר,רן ם$רק / װי?עע א נ-ע פאעמע 1• מ. קולבאקם דיכטע• רישער װעג - איינער םון די אינכערעסאנט• םטע און םארשידנאר- טיקםםעיאין דער םא־ דערנער ן יידישער ל״י־ טעראטור - האט דורכ־ געמאכט א לאנגע עװא• לוציע. פון דעם ליריש• ראםאנםישן ניד ביז צו די״ גרויםע רעזואלוציא־ נערע פאעמעס, װאס גײען שוין יארנלאיננ נישם אראפ סון די ליפן פון דער פראגרעסיװער יוגנם, בעיקר אין דער ליםע, זײן ערשטער הײם. אנגעהויבן םונם אײנהארנישן .אװנט• בלוי׳, האס קולבאק אינגיכן נאכדעם אויפגעכאפט די נײע שטי• סונגען און טענער פון דער ברויזנדיקער צײט און אין דער פא־ עמע .צוױשן פעלדער׳ םארבלענדט דאס אויג אין אנגעסולט דאס געסים מים שםראלנדיקער, לויטערער סרייד. דער וױיטערער נא־ טירלעכער עםאפ-די פראכטפולע, ליריש־רעװאלוציאנערע פאעמע .שםאט׳ - איז םארװאנדלט געװארן בײ דער יידישער ייוגנט פון ״פוילן און ליטע אין א םין תהילימל, װאס װערט נאך ביז הײנט פםוקיםװײז געזאגט אויף ױגנטלעכע אװינטן, שסאציירן און פארזאםלוננען. נאכדעם קוםם ,רײםן׳, דאס האלב־עפישע, האלב־ יאמאנטישע לויב־ליד צו דעם ײדישן פוייער - און נאכדעם װי• דער א נײע זוכעניש דורך די סארפלאנטערטע סראבלעמען םון .משיח בן אסרים׳, ,יעקב םראנק׳ א. אנד• - פראבלעםען סון אײסלײזונג און געזעלשאםטלעכער סתירה. אומעטום, ביז צו זײנע לעצםע װערק אין ראטנםארבאנד, אםילו ביז די .זעלמעניאנער׳- דער נײער קװאל פון לויטערן הוםאר, װאם האט צו זיך קײן גלײכן נישט כמעט םון שלום-עליכמען אן, - האט דעי דיכטער זיך געראנגלט םאי דעם ד י כ ט ע ר י ש ן א מ ת; אומעטום *) מוי** קוינ*ק - ריסנ*ר סעײיר ר.*ר*יד. פ*יוכ*-**רי*ג *ין יו״סרוסי*נד. נ**ס*קס*ר. פינסק, נניז. )9 זײמן.