Literarishe bleter · 1924-03-02 · 9 (2.3.1924) · p. [Seite]

0131X3 1934 2 'מערץ דגר. 50 6ריח יםנגראריפזע א־־ופגלדירטני װאכנשדיפט פאד יזייריל ־יפעראטוד טעאכיעדאוןלן־נסע פארקאג ב.קקעצק*ן.וזארשיצ ל פ ט 11 ד י. םשברנ'באה /??•?גע ן ״ פ ע ס ■ מ ■ ו □ ״ (״סוף םבשה בםתשבה תת'?ה") מיר װײםן נישט גענוי, װען מ. ױלבערםארב האס דורכ• געמאכט אט די ,גרונט־רעװיזיצ׳/ אבער דאן װאלט אלץ געװען קלאר: דער ששאנדפונקט סון אן ,רעװיזיעם״, פין מזסערסתז ססס װאלט געװען געדעקט מיט א גוט באקאנטער טרןןדיביע א־ן אוגזער ארעמער געזעלשאםטלעכקײם. 2 דארף מען בײ אונז איצט באגרינדן דעם פעםיםיזם בנוגע צו דער לאגע םון ײדן אין ס׳רוב קאסימאליסטישע לענדער םון אײדאפע? דארף מען זיך גריבלען אין סטאטיססיק, װי מיר סלעגן עם טאן אין די ױנגע יןןרן, פדי צו זען, מיט דער האנט אנצוסאפן דעם םראצעס םון דעגראדאציע, שרעקלעכעד פויפע• ריזאציע, װאם קומט בײ אונז פאר? אט זיץ איך אין א שטאט װילנע מפמה יארן. םאר דער סלחמה און בשעת דער דײטשער אקופאציע האט דער פדאצענט פון דער ײדישער באםעלקערונג געהאלטן בײ 46. גלײך נאך דער פלחמה איז דערגאננען ביז 43, אין די יארן 20—1921 גע• םאלן ביז 36, און לױט דער לעצטער צײלונג האלט שוין די ײדישע באםעלקערונג אין װילנע נישט מער װי 28 פראצ. סון דער אלגעסײנער באסעלקערונג םון דער שטאט. נישט מורא האבנדיק צו זײן א נביא און םאררופן צו װערן סאר א שװארצ• זעער, בין איך איבערצייגט, אז אין משך פון די װייטערדיקע פאר יאר װעלן םיר אין װילנע זײן שוין װײניקער װי א פערטל פון דער באפעלקערונג. עם שװינדלט ממש אין די אוינן! איז עס אזוי נאר מיט װילנע? איך דערמאן זיך אן אן ארטיקל, װעלכן ע. מ ו ם האט מיט א יאר זעקם צוריק אפגעדר־קט אין דער ,םאלקסצײטוגג״ װעגן װארשע. אויב די עװאלוציע זאל אזײ גײן װײטער — האט געהאלטן דער בונדישער סטאטיםטיקער — װעט װארשע א־ן משך פון 50 יאר פארבלײבן אן א ײדישער באםעלקערונג. איך מעסט בכיוון(װי מען י־ריקט זיך דאם אויסז מיט א חענטשקע. מען פארשםארט איצט אפילו צו געברויכן םײנע, צ ו ם ש ו ץ פו 1 מיט פיר ארטיקלען, װאם פארמאגן קעפלעך, — א־ינס געלוננענער פארן אנדערן ז,נאר אן פאניק״, ,א לאזונג אדער א קמיע״, ,פלפול אנשטאט אן ענספער״, ,נאך א דאקםאר אדער א קברות־םאןז״) איז מ. זילבערפארב ארויםגעםראטן אין די ,ליט. בלעטער׳ אין א כסדרדיקן קאמף קענן יעקב לעשצינםקי אין זײנעם נאכמער־נאענטערן אמאליקן חבר א. ראזין זבן׳אדיר). צו װאם שטרעבט מ. זילבערםארב, װאם מײנט ער צו באװײזן ז דער ביז׳גאר קורצער זין פון די אלע ארטיקלען װאלט זיך לאזן פארמולירן: אן שום רעװיזיעס, די ײדישע װעלט, הגם מיט צײטװיליקע דיםאנאנסן, גייט לויטן גוט־פארויםגעזעענעם װעג, און נאר נערװעזע גײםסער, סרה׳שחורהניקעס זעען נישט, װי אלץ אנטװיקלט ױך בײ אונז לויט דעם, װי פריער דער ,בונד׳ און דערנאך די ,םײמאװצעס״ האבן ,געבויט זײער פראנראם און טאקטיק, אריענסירנדיק זיך אויף די פאזיטיװע אץ פראגרעסיװע פראצעםן, װאם קומען פאר אין ײדישן לעבן״. אזוי װערט עם טאקע געזאנט, ,בנשימה אחת׳, גאר נישט אן ,סוביעקסיװער זעלבססצופרידנקײט״, אין װעלכער מ. זיל• בערםארב מאנט צו באשולדיקן י. לעשצינסקין. דאם, װאס ם. זילבערפארב דערמאנט (מען מוז עם מודה זײן) איז שוין אין אלע אופנים נאר אן אלטע געשיכטע. מיר פארמאגן אבער אלע נאך א געשיכטלעכן זכרון, און די גע• שיכסע פון ,בונד׳ און ,סײמיזם׳ לאזן זיך גארנישט אזוי דעקן. געװען בײ די ,סײםאװצעם״ עפעס א סעריטאריאליזם (אםשר טאקע א קםיע) און גארנישט אינגאנצן ,בונדיש״, גלאם מיט די ,פאזיטיװע פראצעםן״. װער זשע האט װעמען פארלאזן: בן־אדיר זילבערםארבן, אדער פארקערטז עם איז נישמ קײן עװלה, חלילה. נאר זאל ם. זילבער■ פארב זיצן אויף אײן שטול. זאל ער זאגן, אז דער גאנג (בפרט פץ דעם נאכמלחמהדיקן) ײדישן לעבן האם אים איבערצײגם, אז ריכטיק איז געװזץ די ,קאנצעפציע״ פון ,בונד׳.