Literarishe bleter · 1934-02-23 · 8 (23.2.1934) · p. Seite 125

זײט 135 אפערע ״קארמען״ אין ״ד־עו דער ײדישער מװיקאלישער אינםטיטוט אין װילנע אונטערן פראטעקטאריאט פון דער קונסט־געזעלשאפט אין װילנע און אונטער דער אנםירונג סון ד׳־ף רפאל רובינשטײן, פירט איצט אויף אין װילנע אין דער ײדישער שפראך די אפערע ,קארמען״. כ׳האב געזען און געהערט די אפערע אין בץ אנטציקט. כ׳האב נישט קיין לויב-װערטער פאר אט דעם ררייםטן אויפטו. נאר די אויב• טערלישע ליבע און איבערגןגעבנקײט פון די אלע'מיטװירקער האט געקענט געבן אזעלכע יעזילטאטן׳ עם איז אן אפערע״םאר■ שטעלונג, מיט װעלכער מען קען זיך נישט שעמעןיפאר לייטן. די אויסשטאטונג איז ארעם, די סצענע םון קאנסע־װאטאריע־ זאל- צו קלײן, אבער דער ארקעםטער, די כארן און די ראייםטן - אײסגעצײכנט. עם טײלן זיך באזונדערס אוים די םריילינס ע. טאובער וקארמען), נײמילער;מיקאעלאו, ב. קאפלאן(םראםקיטא), ב. גאװורינא ימערצעדעם). ע. טאובער <קארמען> איז געװען רייצנד אין איר זינגען און שפילן. שוואכער זענען די מענער. מ. וױנער האט דאך פײן געזונגען און געשפילט דעם טראעדאר, אדאלף רוזשינסקי האט נאר מאמענטװײז באםרידיקט. דער אלגעמײנער' אײנדרוק איז גאר א שטארקער. די אלע, װעלכע האבן געהאלםן אויםצופירן ״קארמען״ אין ײדיש - האבן אויםגעטון א װיכטיקע זאך. זאלן זייערע הענט געשטארקם װערן. ״מאנטועאל״(לים. חודש־זשװנאל) װעגז די ״ליט• בלעטמו״ ״...פאר די ״רינז. ב־יענוע־־, ־ערכע דערשײנען אונשער נחםן פײזירם רפדאקציע, זענען כאראקטעדיםטיש רי באצײכענונגען פין : טאנ־טעגרעכע אקטועילקיט, שלאגדערישקיט, שטדודרקיט, צאטר־ דיקים. אם םיט די דאזיקע ראזוננפן אייף ז־ער '1יםעדאריש־נעזעל־ שאפטלעכעד פאן זענען די ״ברעטע־" — וזאך־אין דאך־אוים — דודכגענאננען דעם היבשן ציט־םהלך םונם עדשטן כיז 500־םטן נוםער. 500 נומעדן .*יט. כרעטעד• אױ א גדדיםעד נעודינס און א װיכםיקעד ױם-טוכ. 500 נוםערן, דעלכע שטדודלען םים ידישן ע־בעיהאטטן לעבן אײף אלע פ־אנטן און געכיטן. דיכםוננ, ■־אזע, ק־יטיק, ■לאםטישע קונםטן, טװיק און טעאטער, ■עדאגאניק, װיםנ־ שאםט און םאקע װידעראםאר אין איבע־אםאר נעזעלשאטטלעבק־ט — אויף אלע געביטן זענען די ״כלעטעד• געשטאנען אויף דע־ יאך אין אייף *רע ■־אבלעםען — געענטםע־ט צו דער ציט. די .ריםעדא־ישע ברעטעד״ זענען נעװאדן א םין .קיבוץ־גליוה*. פא־ דער ײדיסע־ א־םה, װעלכע האט זיך אין אונזער דור צעזײט אץ צעסס־יט א־םעד אדע טינף קאנטינענטן פונם בדוד-הארץ. נחטן םיזיד, רע־ פעיקפד אין טעטיקע־ דעדאקטאד סון די ,ברעטעד״ האט זין םיםיע סין דודבנעסידט. און צום 500־םטן נוםעד טון די ,בלעטע־' - א װארעםע באנדיםוננ! אנםונג. ײדישע שולן, ײדישע עלטעון! אבאנירט איע די ק י נ ד ע ר ז ש ו ר נ א ל ן ״גדינעקע בײמעלעל״ איו ״חבד״ דערשײנט אין װילנע אונטער דער רעדאקציע םון ש. ב $ ס ם א מ ס ק י פרײז םארקלענערט: א יאר ,בײמעלעך״ (20 נומערן 4 זל. א יאר ״חבר״ (10 נומערן• 2 גילדן. _____ אויםן לאגער - יארגענג םון די פאריקע יארן ״בײמעלעך״ און ״חבר״'. גערט צושיקן רויטן אדרעם: 28 .חז 24 *>|8ח8}*51 .סחוו׳זז .1)|8תזס51ו!8 .5 ■. ק. א. ניטער: 81.899 ארע ס־״נט סון ־דיסן װארט א>ן ־דישן קינד דא־סן שטיצן די אינציקע ־װ־שע קינדעריזשורנאלן אין א־־אאע!;■ני־ארישע ברעטער נים. 8 ח 51) ויאנא בלומענפעלד אין ״ו4־סטך זינט עטלעכע װאכן גײט מיט ערפאלג אין דער ״קא־ מעראל־בינע״ אין װארשע ב. לאװרענעװם ,41-טער״. די הויפט-רזזלע (מאריוכא) שפילט די ױנגע באגאבטע ארטיסטין דיאנא בלומענםעלד, װעלכע איז גוט באקאנט מיט איר שפילן אין פארשירפנע פיעםעם אינם בעםערן ײדישן און אײראפעישן רעפערטואר. אין דער נײער ראלע װײזט ארוים דיאנא בלומענםעלד פיל חן. פאלקס־קינד און שטרענגער זעלנער, ליבע און פליכט, נײגיר אין שטרענג־ קײט ראנגלען זיך אין איר פסדר און זי ברענגט עס ארויס ןןזוי אײנפאך און אזײ הארציק און מיט אזײ פיל קינסטלערישער באגאבונג. אויך יאנאס טודקאװ איז זײער םיין אין זײן ראלע פונם אפיציר. די פיעסע װערט געשפילם סובטעל, ציכטיק, אױםריכטיק, און נישט אומזיסט האט זי אזא ערפאלג. ב א \ ד י ס ו נ ג זיעד חסובער הבד נהםן םיזיר! אויף א ס*רזאםלוננ סון אונזפר >ןדנא:יז*ציע, טעאםער־ליבה*־ בע־ נעזפלסאסט ״םעאלינ״, איז אײנשםיםיק באשלאםן נעװאץ אײך ג• שיקן א הארציקע באגריםיננ לבביד דעי 10־יאריקעד דערשינוננ *ץ די ״ליסעראדישע כלעטער׳. אין די ״ליטעראיישע בלעםע־״ זעען טיד ז־עד >וסט א לע״ בעדיק, עדנסט, װאכזאםען אינםעדעם צים ידישן טעאטפ־-װעזן, נ־שט :א־ סין ■״ל;, נאר אימעטום װי *זנזעי סאלק יעבט אין שאסט ■ איער באציונג צים בעםעדן םפאטפ־ אין צו אינזעדע טא־ ־*:ססולע קינםטלער, אװ באם־ז א סרײד אין האסענונג סאד אלע רי, ־אם װילן א־יםדאטן די שונד-סעםט, װאם האט זיך א־נגעסדעםן אץ אזא װיכטיקעד קילםיר־אינםטיטוציפ. טיט א־עד דעדםוטיקן די בעםעדע סריסטשטערעװ אין אק־ פיא־ן, סאסם איד זיך סרײנט ב״ם בעםעק םעאטעד־ליבהאכעד. זאלן א־ערע העגט נעשטארקט װע־ן! םיד זאנן צו צז װידקן אין אלע די ק־ייק, װו אזנזעװ װא־ט א־בזם האט נאר אן אסקלאנג, צו העלסן סא־שס־ײטן די ״לי■ 1יז־א־־שע ברעטעד״ און צו שאסן סאד איעד-אונזעד בראט ל־ענעד ויץ )■.•נשעדשטיצעד. סא־ דער טעאטעד-ריבהאבפ־־געזערשאסט ״טפאריג״ אויסדיבטיק איעדע 717 )1"3ר$ם0, סארז־צער ־^סלא? עי? אין ( םעק־עטארן אברחם קערעפסק,( ־־י-א-ק