Literarishe bleter · 1934-02-23 · 8 (23.2.1934) · p. [Seite]

23 סעברואר 1934 ס8־>1״1 23 גר. 86 פרײז 8 מתזהאריםד א־־־וסמדירטני רואעשריפמ פאד 8ליטעדאטוד 1■ מןןאטעדאוןקונםגע יזדריד פארהלאג 3.קקעצקין,װארשע ל 9 ט ונ ד א?עקסאגדער גראנאך /?זארשע דעד מאראליעועד 3ח (רעדע, גסהא?םן אויפן אהנם?םבוד דעם קרנסם?ער הענעך בארסשינכק, אק זזארשעןזער?יט. פארײן) דערהאלטן,—אין אזא צייט שפילט די מאראל פץ די שיכטן אץ קלאסן און ראסן זײער א באדײטנדיקע ראלע. װען מ׳לײענט באריכטן װעגן םארשידענע פארשער־עקם■ פעדיציעם, םפארט-עקספעדיציעס, שטײםט מען זיך וזמיד אן אויף דער װיכסיקײט פון דעם מאראלישן כח םון אזא מין עקםפע• דיציע. װײל די מאראלישע קראםט איז די נשמה סון אזא מין םארמעסט. דער מאראלישער אויסדויער םונם ענגלענדער םקאס האט אים געזיכערט אײביקן רום, נישט געקוקט אויף זײן מפלה. אץ די מאראליש׳צװײםלהאםטע האלטונג םון דער נאבילע־מאנ• שאםט האט זײ געבראכט חרםה און בושה. דער מןןראלישער כח סון דעם אײזברעכער ,קראסין׳, װעלכער האט געראסעװעט די איבערגעבליבענע נאבילע-מאנשאםט, האט דעם ראטנםאר• נאנד געבראכט אין דער װעלט מער כבוד, מער נוצן, װי טויזנ• טער פראפאגאנדע-שריםטן. אט דער בײשפיל פון ספארטלעכן מאראלישן בח, איבער׳ געזעצט און אריבערגעםירט אין דער גייםטיק׳קינסטלערישער װעלט — איז זײער נאענט און עס שאפט דאס זעלבע בילד, הגם נישט אזוי קאנצענטרירט. די דערשיטערונג םונם גײםטיק-אינטעלעקטועלן שיכט ײדי• שע קינסטלער איז אומגעהויער שטארק. אבער מענטשן װי הע• נעך בארטשינסקי זענען בבח אויםצוהאיטן. אונזערע מאראלישע בוחות, װען מיר װאלטן געװען מער באשײדענער און אומבא• שײדענער. באשײדענער — װײל מיר מוזן זיך אויסלערנען אן קנאה און אן שנאה צו אנערקענען די לײםטונגען םון אונוער נאענטסטן שכן, בעת ער לעבט, ארבעט און שאםט. אץ אומי באשײדענע — װען מיר אלע קאנצענטרירט אין גײסטיקע צענט׳ רען און נישט צעברעכנדיק אײנער אינם אנדערן די מאראלישע בוחות, װאס ס׳דארםן םארמאגן אנםײלנעמער אין סארשערישע עקםפעדיציעם — װאלטן מיר םיל מער געקענט אויפטץ םאר אונזערע םאסן, װי מיר אלײן שטעלן זיך םאר. אס איז הענעך בארטשינםקי ארײנגעקומען צו סיר הינטער די קוליםן נאך א םארשטעלונג םון דער ״געלער לאטע״. זײן אין צװײטן טײל ״סאוםט״ איז פאראן אזא מין םצענע: פאוסט האט שוין גענאסן פון לעבן במעט אלץ, װאס מעפיסטא האם אים צוגעזאגט. שטײס ער אן אויםגעטרײסלטער, א דער• שיטערטער און םאולאנגט םץ מעפיסטאן נאך און נאך איבער• לעבענישן. םעםיססא גיט אים א שליסל און שיקט אים אין די םיםסטע טיםענישן, אינם םאמע תהום פץ איבערלעבונג. םאוסט םרעגם בײ מעםיםטא.׳ ״װוהין שיקסטו מיך, װאס װעל איך דארט זען?* מעסיסטאן אבער איז שװער ארויסצורעדן דאס װארם. און אז ער ברענגט עם ארויס — כאפט אן םאוסטן א שוידער םאר אט דעם װארט, װאס איז אזוי פשוט און אזוי טיף, אזוי אײנ• סאך און אזוי רײך. ס׳איז דאס װארט ״צו דען מוטערן׳ (צו די מאמעס). עם מײנט — צו די װארצלען, צו די אנהויבן םון אלע נעשטאלטונגען, צו די נעםטן םון אלע געבוירנװערדיקע געדאנקען. צום בראשית םון יעדער םארם. איבער אס דעם םאוסט׳מאטױו זענען שוין און װעלן נאך אנגעשריבן װערן םיל קאמענטארן. סון דעס תהום קומט םאוסט ארויף צוריק מיט דער שײ• נער העלענא, מיטן סימבאל םון גריכישער קולטור אץ שײנקײט, מיטן סימבאל םון מענטשלעכער קולטור, מיטן םימ׳ באל םון מענטשלעכער ליבע, מענטשלעכער בענקשאםט, מענטש׳ לעכער גײסטיקײט. דער זשעני געטע איז געװען דערשיטערט, װען זײנע קינסטלערישע בוחות האבן זיך געװארםן אנצושעםן און צו גע• שטאלטיקן דעם געדאנק און א סארם ציצוגעבן דער אײביקער מענטשלעכער בענקשאסם. מענטשלעכער גײסםיקײט. ס׳װאלט געװען אינסערעםאנט צו ציען סארגלײכונגען צװישן דער דערשיטערונג פון א זשעני, א יחיד, אץ די דער• שיסערוננען םון מאסן, סון סעלקער, — די דערשיטערונגען, װאס מיר אלע לענן איצט איזאנר אין דער הײנטיקער צײט. אין דער צ-־יט, װען אלע אנשוױנגען, באגריםן אץ טרא• דיציעס זענען אױםגעטרײסלם, אױסגערודערט, און יעדער מין, ־עדער קלאס, שיכט און ראםע זוכט זיך צו ראטעװען, זיך צו