Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. [Seite]

16 םעברי#ר 1934 ׳ 80•*״! 16 גר. 50 פרייז ידקבונלו־אר־עוגן א־־קופמדידטני װאכנשדיפט פאד טעאניעדאוןי־ו^י רדדיריד פאריקאג כ.קקעצק*ן,װארש^ ד פ ט ע ו וופע אין בויסל ד.?עד׳דעד / גנדיס? ו■ װידנעו פארשטעלונגען זענען פארגעקרמען אין די רײכסטע זאלן פין אנטװערפן און בריםל. אין אנטװערפן איז עם צונעגאיגען אביםל קאלטלעך. בכלל, האבן נישט די ,װילנער״ געהאט קײן איבעריקן מזל צו אנטװערפן. די דאזיקע שװער־באװעגלעכע, קאלסע, דימענטישע אנטװערפענער ײדן האבן זיך נישט צו שטארק צונעכאפט צו די ״װילנער״. עטלעכע צענדליק טריט פון טעאטער, װו די ,װילנער׳ האבן געשפילט, געפינט זיך א ביליק עונד״טעאטער. דארטן זענען געקומען די אנסװערפנער, װײל ,מען אמוזירט זיך בעםער״. דערםאר איז שוין אין ב־יםל געװען פיל װארעמער. צו די ,װילנער״ ה$בן זיך אלע צוגעכאפם. אםילו אויך די בעל׳ גישע קעניגין. װעגן ועם באזוך פון דער בעלגישער קעניגין איז כדאי זיך אפצושטעלן. זאל עס נישט פארלױרן גײן פאר דער ײדישער געשיכטע... אונז איז אויסגעקומען די טעג צו רעדן מיט א באקאנטן בעלגישן שרײבער, ער איז אן איבערגעצײגטער רעפובליקאנער. און דאך האט ער מיר געזאגט — ,איר מאכט עפעם אױעק מיטן האנט דעס גאנצן קעניגלעכן באזוך בײ דער ,װילנער טרופע״. אפילו מיר ,לינ• קע״ װאלטן דאם מערער אויםגענוצט װי איר. װײסט איר, אז דאס איז געװען א פאליטישע געשעעניש אין לאנד? הײנטיקע צײטן באזוכן א ײדישע פארשטעלונג—הײסט פראטעסטירן קעגן אנטיסעמיטיזם״... דער בעלגישער שרײבער הײםט פארצײכענען. דעם דא׳ זיקן שרײבער םעלן ממש אויס לויב׳װערטער, װען ער צערעדט זיך װעגן די .װילנער״. באזונדערם געפעלן אים גראד די ײנ׳ גערע אקטיארן פון דער טרופע. איז דעיצײלן מיר טאקע אזוי װי עס באסעלט דער דאזיקער בעלגישער ,חסיד״ פון די ,װילנער״. די קעניגין איז געקומען אין בריסל אויף דעי ערשטער םארשטעלונג. געשפילט האט מען ,קדוש השם״ פון שלום אש. זי האט װארעם אפלאדירט אלע בילדער. זי איז געװען בא■ גײםטערט און אויםער זיך. דאם האט זי, אנב, איבערגעגעבן אויך דעם דירעקטאר מ. סאזאה, װעמען זי הןןט ארײנגערוםן צו זיך אין לאזשע. און די מענטשן םון קעניגלעכן הויף, דער׳ װען די שורות װערן געשריבן, צענעמען שוין די .װיל׳ נער״ זײערע געצעלטן און גרײטן זיך אין װעג ארײן. איצט װײסט מען שוין, װוהין מען גײט שפאנען. דאס איז אנגעקו• סען שװער ביז איצט צו זאגן. אין בעלגיע האט מען נישט נאר געשפילט טעאטער, נישט נאר געליטן צו ביםלעך צרות, נאר מען האט אויך געזוכט, גענישטערט און געהאפט אויף ,אויסלײזער״ (אונטערנעמער בלע״ז). די ,וױלנער טרופע״ פארט איצט קײן לאנדאן. מען פארט אהין אביםל פארמאטערטע. און איצט, בײם אפפארן קײן לאנדאן, לאזט זיך שוין אונטערציען א םך׳הפל פון זײער אביסל צו לאנגן אויפהאלט אין בעלגיע. איבער דרײ חדשים האט מען זיך אויפנעהאלטן אין בעלניע. פאר אזא קלײן לאנד. מיט נאך א קלענערן ײדישן ישוב איז דאס געװען אביםל, צופיל. אבער ם׳איז נישט געשען צוליב צופיל ,ליבע״ פאר בעלגיע. אויםן װאנדער׳װעג טרעםן זיך אזעלכע זאכן גאנץ אםט. דאם טרעםט זיך הײנטיקע צײטן נישט נאר מיט ײדישע טרופעס, און בפרט נאך מיט אזא הויזגעזינד, קיין עין הרע, װי דאם איז די איצטיקע ',װילנער טױפע״ מיטן דירעקטאר מ. מאזאה. דרײ חדשים האט מען געשפילט טעאטער אין אנטװערפן, בריםל און צו ביםלעך אויך אין ליעזש. די ,װילנער טרופע״ האט דערגרײכט דעם מאקםימום דערפאלג, װאס מען קאן דא דער׳ גרײכן, פון דעם מאראלישן דערפאלג איז אפגערעדט. עם האט נאך דאם קײן ײדישע טרופע אין בעלניע נישט באקומען. די גאנצע בעלגישע פרעםע האט זיך װארעם אפגערוםן װעגן זײער שפילן, און באשאנקען די אקטיארן מיס די שטארקסטע לויב׳רײד. אפילו אזא שטעטל װי ליעזש, װו די ,װילגער״ האבן זיד באװיזן אםשר א דרײ מאל, האט זיך די דארטיקע פראנ׳ צויזישע׳יפרעםע שטארק צעזוגנען װעגן זײערע אויפטריטן. איינ׳ צעלנע ־סון די אקטיארן האבן געהאט ספעציעלע נאטיצן אין דער בריסלער פרעםע. אבער לאמיר דערצײלן כםדר. דער ארויםסאר פון די ,וױלנער״ אויף די ברעטער פון בעלגישן טעאטער איז צוגעגאנגען גאנץ ױם׳טובדיק. די ערשסע