Literarishe bleter · 1934-01-26 · 4 (26.1.1934) · p. Seite 61

זײט 61 ־1יטערןןרישע נלעטער נום. 4 (507) ״י״,- וו/1לט=7*יטעראט1ר נאכן טויט פון יעהב װאםערמאן די ■-עשע העיט נישט אײף צו װידםען *־םיקלען, כא־אק• םעדיםםיקעם דעד ■ע־זענדעכק־ט יעהב װאעעדםאן, װערעעד איז געסטאנען אין דעד ד־םשע- לישעדאשזד א־נע־ אדי־ן, א־נזאם ם־ט ז־נע ■־אעלעטען אין םיט ז״נע נעשםארםן, װאם עד האם *־ױם־ נעםי־ם אין ז־נע װע-ק. די װעלטים־עםע בא—װט װ־ניקער זינע ־דיסע ,אאנדינן׳. דעדםא־ די ־דישע ■-עםע — באהאנדלט נ־אד ןןט דאט א־ננאדטיק־־ד־עזע, ־אם איז סאד א־ם ניסא געװען א קװאל סין שטענדיקע־ אנדעניננ, ש־עק אין... כאאט. אין די ,ליט. בלע* םעװ׳ זענען נעװען א־טיקלען םין װ. לאצקי־בע־טא־די — ,דע־ סאטז סין יע־ב װאטעדטאן אדעי דעד סקלאף סין ז־ן ־דישק־ם״ 1931 ני0. 50(397>, ד*ר ע. קא־לעבאך — ,צײיסן;יף אין נסםה״, 1933 464113) א. א. אין ידיש זענען א־רים א־ניקע װעדק סין יעקב װאםעדסאן. געשטארבן הערמאן באר אין עלםעד טזן 71 יאד אי• אין טינבען נעסשאדבן דע־ בא־ װובםעד ד־טסעד ס־יסטשטע-ער העישאן באד. ע־ איז נעװען קי־י• םיק, ראטאניבם, ד־אםאםי־ג. ע־ נוסא איז נע-ע: א סשיק לעבע- דיקע ליטעדאםוד־געס־בםע סין די לעצטע צענדליקער יאדן. ער האט אנגעהו בן ז־ן טעטיק-ם אלם נאטי־אל-םט אין ■־־דיקעד סין נאטירא־יזם נאדויםנענעבן אטאל ,די וי־ע בינע״), סאעטעד איז ע- דעד סידע־ אזן ■־איאנידעד סי, א־ט*־עםיאניים. ע־ איז נע־ סטאנעז אין דעד ס■••) סין דעם ,יינק ־ין׳, װאם האש נ־יןירם א—ם זיך די איםי־עםיאניםםן אין נעא־אםאנשיקע־ וסניצלע.־, האס• טאנםשאל, אלשענבע-נ א. א.ו. װע־כע האבן ייך נעסונען אינפע־ ז־ן הוסעה. ער האט אין די יא-ן 1890 1897 אדויםנענעבן װעדק ״צי דע־ קריטיק סין טא־ע־ניזש״, ״איבערװינדונג סין :אטז־אליזש״, ״־ענעםא:ם׳>. ע־ האם אייםיעקעםסט דעם טעאםער סאד די נ־ע דדאםאטודנן, א־״םנענעבן דע־נאך סיל ב־בע-; ז־נע אדםיקלען אק דעצענזיעס. זינס 1912 ר־םם עד איבע־ טיטן איםס־עםיאניזם אין סא־עסנשלעםט א ד־ װעדק. ע־ האם אױך אינעד־וקט םיל דאםא־ נע: אק דדאםאשישע ־ערק, װעלכע זענען נע:א:נען א ־אננע צ־ם אייף די -עלם בינעם. צ־יסן אנדע־ע ״דער אסאםטאל*, .דעד ט־םםעד*, ״קאנצע־ם*, ,דז־ איטםענטש* א. א. — מאהםים גןזרהים טרילאגיע פאר דער בינע װי עם איי באקאנט, האט טאקםים גאדקי םיט צװ־ יאד צו־ דיק אננעש—בן א ■־עםע ״יענאד בוליטסעװ אזן אנדע־ע*, װאם איז נעכאננען און נ־ש עד־הױם טיט נ־וים דע־שאלנ אין די םאװיעטיסע םעאשעדן. איצם האש נא־קי סאדענדיקט א םאטעדיע א. ד. נ. ״דאש־ טינאיעװ אין אנדע-ע*, װאם װערש איצש נעס*ילש. נאך אט דעד קאםעדיע װעש םען אייסס—ן די לעצטע ם־עםע סין אט דעד ט־ילא־ ניע ״דיאבינין אין אנדע־ע״. די ע־סטע סיעםע ״יענא־ בוליטסעװ״ װע-ט >נב א״ך אױסנעסי־ש אין ־דיסן־א־בעטע—טעאטעד ״א־שעף״ אין נױ־יא־ק. דעישי — בענא סנ־דעד—נעװעזענעד אדשיםש סין דער ,הבישה׳. — א נײ װערה פון מ,.רים מעטערלינה דע־ בא־יטםעד בעלניעעד דדאםישי־נ, דע־ שאדסאםער סין ״בלויען שויגד*, ״טאננא װא״א־, ״בלינדע*, האש לעצםנם סאד־ סאםם א ד־ װע־ק׳ װאס ש־אנן א װיםנסאסשלעבן כאדאקטע־. ער האם אננעשדיבן דאם לעבן סין בינע , דאש לעבן סי בליםע;. א־צט האש םעשערלינק שא-ענדיקט א װע־ק ״דעד ג-ױםער נעזעץ״• אין װעלכן עם װע־ט נעגעבן אן איבערזיכט װענן די נרעםטע אנטדע־ קוננען סון די בעריםםע געלערטע, — א געהויבן סון נױםאן ביז דער רעאליטיװיםעש םעאדיע סין א־נשט־ן. געשטןןרבן אנדרײ בעלי אין עלםער שין 54 יאד איז אין םאםקװע נעסשארבן דעד כאװיסםעד רוםישער דיכשער אנדד־ בעלי (באדים ניקאלאיעװיםש בינאיעזז). זין סאםעד ניקאלאי בינאיעװ, ■־אשעםאד םון טאםעםא־ ט-ק אק םאםקװעד איניװערזישעש,~א באװיםטער נעלעדשעד. נע־ בױרן אין םאקװע, האט בעלי נעענדיקט דאדט די גיםנאזיע, נעלערנם אין םאםקװעד איניװעדזיטעט, ס־יעד אין דעד נאםורװיםנסאסטלעבער יווט־לוגנ סונם םאםעםאשיש, סאקילטעם, סועשע- — אינם סילאלא- ניס, םאקולםעם. אין דעד ױננט אינשעדעםידט עד זיך םיט בידיזם, ב־אםמם׳ אקילטיזם. ער נעסינט זיך דערנאך אינטערן א־נדרוק םין ־אםםאיעװםקי, איבםען, ניםשע. סועםעד — סין א־ן ז־ט — דא־װץ, אץ סץ דער צװ־םער ז־ט — םיםםיציים, װלאד. םאלאװיאװ אין עערעזשקאװםקי. די לעצםע זענען דערנאך גובר דעם עדסםן. — זינם 1901 האט ער אנגעהויבן סארעסנטלעכן לידער אין ״םקאדויאן*, און באסרינדם זיך םים די םאםק־ער םיםבאליםשן באלטאנם׳ ברױ• באװ, אץ זינם 1905 — םים םע-עזשקאװפקי, װ־אםס. איװאנאװ, אלעקםאנדער בלאק. אין די יארן 4ס19־9ג19 איז ער א־נעװ םין דער גריאע, װאם ניט ארױם דעם זשו-נאל ״װעשי*. אין די יארן 1910־1ו19 טאכט עד א ריזע איבער איםאליע, עגיםטן, ■*לעםםינע. אץ 1912 נים ער זיך צונויף םיט רודאלף סש־נער, און װע־ט א־' נער סץ ז־נע נאענטע תלםידים אץ ז־ן אנם־אאאםאסיסן קר־ז. אץ 1916 קוטם ער צוריק ק־ן רוםלאנד■ װו ער םא־בל־בט ביןן 1921. ע־ װוינט דאן א ■אר יאר אץ בעדלין, און קעדט זיך אים ק־ן ־אםנסארבאנ־. בעלי האם ארויםנענעבן םיל לידעװ־ביכע-, אין װעל• בע עם זענען נעגעבן די אלע םטאדיעם שון ז־ן אים-ויקן אין זוכנ• ד־ק; נ־סט. םיםםיק, םיטבאליזט, םיף־א־נשעלעקסועלע דיכשוננ, םי- שאט, װאם איז איבעינעשלאכםן םים נאםזיכענישן אץ ט־ויםען. זעלבם־ ק-יטיק, טיסע- אנאליז — דאם אלץ נעסינט דעם איישדדוק אין ז־ן *אעזיע. בעלי איז באקאנט אלס דאםאנ-םש. ז־נע -אםאנען האבן נעצוינן צו זיך די אויסשערזאםק־ש טיט ז־ער טיף־ארינינעלן א נהאלם אץ טאן. בעיקר ז״ן ״•עשע־בורנ* (1916-1913). לעצםנס איז ארױס א ־אםאן ״קאט־ק לעטאיעװ״ און די װ־טע־דיקע ם־לן סון אש דעם ־אםאן. עם זענען באקאנט ז־נע סארסוננען איבער םעא־עשישע סראנן ■■; דיכשוננ, ריםטיק. ־־ װענן בעלי איז סא-אן א ר־כע ליםע־אשור. ע־ איז נעװען סון די אום־ויקםםע אץ נ־ססר־כםשע דיכשע־ישע יב־זענלעכק־םן אץ רוסלזנד. אץ די ״ליט. בלעטער* 928> ניפ. 8 א־ז סארעסנטלעכט אנדרי בעלים ערינערוננען ״שלום ם.ם 20 יא־ צודיק אץ טינכען*. 10 י$ר נאך לענינם טויט עם איז געװארן איצם 10 יאר נאכן טויט סון װלאדים־ר אי• ■1ישש לענין• סאר די צען יא־ נאך ז״ן םוים איז די ליםע-אםור א־ים לענינען נעװאלדיק נעװאקםן. לענין — ז־ן לעען, ז־ן ■ערזענ־ לעבק־ם, ז־ן װעלם־אנשוױננ, ױינע אליע ארויסנעזאנשע נעדאנקען װע־ן אץ ראםנסאװבאנד נעסארשט ביז דעס םינדםשן ■-ם. אץ תישנסא־באנד זענען דערשינען דר־סיק בענדער סין לענינס װערק. - יענען אויך דערשינען םיל איבע-זעצוננען סון לענינען. די לענץ־ ל־כעראטור קאן סװץ באלד קאנקורירן ם־ש דער םארקם־ליםעדאשור. , צ דעם 10־טן לסנין-יאדצ-ם װערן נענר״ם אץ ראטנסארבאנד נרוי־ כע ס־ערוננען, װאס װ־זן, אז לענינם נאםען װערם װאם־װ־שע־ אלץ סע־ סארה״ליקש. ־־ ק־ן שום ■ערזי״נלעכק־ם אין די לעצםע 'אח 1 *״ נישם אזו■ סארהערלעכם נעװ*ח װי די ■ערזענלגכק־ט לענץ. 1 *יח איז א נ-ױטע ןראבלעם סין װער —־נשיקער צ־ט ־אס 1 װיל די דאלע םץ ■ערזענלעבק־ם סארםינע-ן. און נװאר אין ר*םנ• 1 *א ־באנד איז לענץ או םנעװאקטן אץ א ה־ליק־ט, אץ װעלכער 1 סענכשן נישם־גיויביקע נלויבן און שענקען •יעשעם און הכנעה װי 1 *י ׳י ה־ליקן. אין ״לים. בלעםעװ• 1933 האב; םיר סארעםנשלעכם 1* 'עם*ח ארםיקל סונס ערשם־םא-שטארבענעם א. לונאטסארםקי 1*'בינד .לענץ אץ ליםעראםור־ם־אבלעםען* ונום. 20(471), 21(472>,