Literarishe bleter · 1934-01-26 · 4 (26.1.1934) · p. [Seite]

26 יזזנואר 1934 18ח2סץ51 26 גר. ז50 נרײ דזםפךאױשע ײדירד א־־וסטדירגמג װאעשריפם פאד ־יפלעדאביוד מעאטעראוןקונסמ פארקאג 3.קקעצק*ן.װארשי3 ד פ ט ע ר ז □ ע ס 'עקכ?עשציגסק, / ת$רשע מ י י ו (א תש>בה די #גפא?ער, קר'ס'קער א*ן >}3>!נעגסן) מיט מיינע שװערע איבערלעבונגען, װעלכע זענען לויט זײער מײנונג געװים א עוםעליקער רעזולטאט םין דעם עוםעליקן גלות, אין װעלכן היטלער האט מיך געטריבן. א פאר ןנםאלער האנן םיר אםילו םארגעװארםן, אז איך האב זיך איבערגעשראקן םאר היםלערן און דעריבער געװארן אזוי שלעכט-פעסיםיסטיש געשטיסט? װאם זאל איך און װאס קאן איך ענטםערן אויף די דאזיקע אנםאלןז איך םײן, אז שעמען דארף מען זיך מיט גליק, װען ארום און ארום איז אוםעט און טרויער, און נישם מיט װײטיקן; און איך םײן װײטער, אז יעדער פשוםער בשר ודם האם רעכט, צו שרײען װען אים טוט װײ; און איך גלויב, זאל מען מיר מײן נישט־באשײדנקײט מוחל זײן, אז מײן פעסימיזם איז ם־וסט■ בארער און געזונטער, װי דער אפטימיזם םון די בלינדע אדער װאם מאכן זיך בלינד, םון די טויבע, אדער וזאס מאכן זיך טויב. מים םאכן זיך נישטװיסנדיק, מיט פארבינדן די אויגן, מים גלויבן אין באבםקע רםואות, װי א נײע קאנםערענץ אין טשערנאוױץ, אדער װו אנדערש, מיט גלויבן אין קומען צו א ציל דורך אנ• הענגען זיך אן א םרעסדן װאגן, וױ קאמו.יזם אדער צױניזם, מיט קוקן אויף אונזער ליליפוט-קולטור כיט א םארגרעסער-גלאז, םיט טרינקען װאסער און שרײען, אז מען םילט דעם טעם םון װיין, אט מיט די אלע קלײנמוםיקע און מוט ארעמע װעגן און מיטלכן ראטעװעט םען נישט קײנעם נישט און סען שאםט נישט גארנישט. מען ראטעװעט זיך נישט און שײן אװדאי און אװדאי נישט די מאסן, װעלכע האבן א געזינטערן חוש, װי די קולטור■ פראדוצענטן, װעלכע האבן נישט קײן גרונט זיך צו נארן און םארשטאפן די אױערן, וױיל זײ האבן װײניקער מורא םארן אםת, װי סרויעריק ער זאל נישט זײן, װײל זײ גלויבן א םך מער אין זיך און אין די אײגענע כוחות. און אויםן םארװורף, אז איך האב זיך איבערגעשראקן םאר היטלערן, בין איך זיך אםן םודה: יא, איך האב זיך טאקע שםארק איבערגעשראקן. גאר, גאר שטארק איבערגעשראקן. און בין לחלוטין נישם םקנא די גבורים, װעלכע האבן זיך נישט איבערגעשראקן. איך שרעק זיך םאר געשעענישן, װעלכע קײן אײן מענםש האט זיך אםילו םארשטעלן נישס געקאנט. איך בין ױכער, אז קײנער, קײנער האט זיך נישט געקאנט סארשםעלן, אז מען קאן אין 1933־טן יאר א גאנצע םאלקס-גריפע, א גרוםע, װעלכע איז נעװען אבסאלום ארגאניש ארײנגעװאקסן אין ארוםיקן עקאנאםישן ארנאניזם, קולםורעל מיט אים אבסאלום צוזאםענגע־ װאקסן, אםילו ביאלאגיש אין א גרויסער םאס צוזאמענגע־ װאקסן, װאס ס׳װערט באוױזן םון די הונדערטער טויזנטער נישט־ מײן ארטיקל ,אםענער און ערלעכער׳, װאס איז געװען געדרוקט אין דיי .ליטערארישע בלעטער׳ הײ־יאר נומ. 33, הןם ארויסגערוםן אין דער פרעסע םון גאר דער ײדישער װעלם א גרויםע פאלעםיק און םיל אפרוםן. אין די דאזיקע אלע אפרוםן אבער האבן זיך, לײדער, נישט געםילט נישט קײן נײע דורכנע־ םילטע און דורכגעלעבטע געדאנקען און נישט קײן נײע דורכנעסראכםע און דורכגעלײםערטע געפילן. אײניקע זענען םשום אנ־ נעםאלן אויף סיר מיט א געשרײ: ״װי האםםו די העזה, דו קלײנער נישטיקער יחיד, ארויםצושפריננען מיט דײנע יחידישע אינ־ דיוױדואליסטישע סםקות און זױיטיקן, װען אט זענען דאך דא כללים, קיבוצים, ארגאניזירטע פארטײען, װאס װײםן אלע גוטע ריכ- םיקע װעגען, װאס האבן רעצעפטן םאר אלע מכות, װאם האבן שוין םארלא־ טעט כםה וכמה לעכער אין נאציאנאלן און םאציאלן בגד, פארטײען קלוגע און געניםע, םעם• טע און זיכערע, װעלכע האבן אלץ םארויםגעזען און אלץ םאר־ אויסגעזאגט, םארטײען סינטעםישע, װײל ױי האבן צונויםנע• םראגן םכל הםנים, םון מאסקװער קרײטעכצער ביז ירושיימער בשםיםז אנדערע זענען אנגעםאלן מיט טענות, הלםאי וױיזט מען בכלל אםענע װונדן, װען םען האט נישט קײן פלאסטער אױף זײ צודעקן, און הלםאי םראגט מען ארײן םהוםה אין די רײען סון די בויער םון דער ײדישער םאדערנער קולטור, װען די דא• זיקע רײען זענען אזוי אויך גענונ שװאך און װערן םון טאנ צו טאג שװאכער און שװאכער. נאך אנדערע האבן מיך פשום אפגע• זידלס און אנגעשריגן אויף מיר, װאם איך, הקםן והדל, האב גע• האלטן םאר נויטיק אדער םאר םעגלעך באקענען די ײדישע װעלט