Literarishe bleter · 1934-01-19 · 3 (19.1.1934) · p. [Seite]

19 יאנואר 1934 1ו;״€2׳<*5 19 א־־וסמדירםגי װאסשרפמ פאד ־יפלעדאטוד 1■ טעאפמןראוןקונםמ סרייז 60 <ר. יידדיז ידריריל פאדעלאג;אג 3.קקעצק*ן,וזארשע. ד כ ט ע ד ערשטער אויפטריט פון אלעקםאנדעױ גדאנאן־ איז איצט די העכםטע צײט צו קימען צי דעם ײדישן מאםן-עולס מיט דערהויבענע אויםירונגען. פונםנײ אנצינדן די אויםגעלאשענע ראמפע-ליכטער אין װארפן פון דער בינע אנ• צינד־װערטער. מיר לעבן איצט אין א שװערער, אבער גלײכ• צײטיק אויפברויזנדיקער צײט. עס איז א גרויסער געראנגל םון פינסטערע און ליכטיקע כוחות. דער מענטש האט גרויסע חשבונות מיט יעלט, םיט דער םאציאלער ארדנונג,!מיט זיך, — דארף טעאטער זיך דער־ יהויבן צו דער צײט און אויםנעמען אט דעם אויפברויז, אט דעם געראנגל. דאס לעבן ארו איז גרײ, לאנגװײ׳ ליק — דארף דער מאסע־מענטש גע• פונען אין טעאטער באגײסםערונג, פרייד, שאפויגס־פרײד. טעאטער דארף לערנען, דערהויבן. איז אונזער אײפ• גאבע — ארײנברענגען אין טעאטער נייע בוחות, נײעם פאטאס, נייעם אינהאלט. מיר װעלן דערמיט צוציען צום ײדישן טעאטער אונזער באגייס• טערטע יוגנט און מאםע־מענטש, װאס איז אזוי עלול זיך צו באנײסטערן. — גראנאך האט םיל פוחות, ער האט גרויסע דערסארונג, ער ברענט מיט דער אידעע אויסצוריכטן דאס ײדישע טעאטער. אבער ער אלײן װעט נישט קענען פיל אויםטון, אויב ער װעט נישט האבן די מיטהילף און דאס מיטשאםן םון דעם גרויסן טעאטער• עולם, װאם דארף העלפן די שװערע ארבעט צו בויען דעם אמתן ײדישן טעאטער־בנין, אין װעלכן מיר נויטיקן זיך. — אין װארשע, װײםן מיר, זענען דא צענדליקער טויזנטער טרײע צושויער פונם ײדישן טעאטער. זײ אלע דארםן װערן װערן שותםים צי דעם נײעם, ערנסטן טעאטער, װאס עםנט זיך די טעג מיט דער הילף םון אלעקסאנדער גראנאך.. גאנצע צען יאר האט דך געצויגן די ליבע צװישן גראנאך מיט דער ײדישער װארשע. נאך אין ערשטן נומער ,לים. בלעטער״ (9־טן מאי 1924) איז פאראן א נאטיץ װעגן א. גראנאכס קוםען קײן פוילן אויםצוטרעטן סאר דעם ײדישן עולם. פיל װאסערן זענען פאר אט דער צײט אװעקגעפלאםן. פיל םרײד און נאכמער — לײד האבן מיר דא געהאט. נישט איין גלענצנדי־ קע איניציאטױו איז אץ אונזער קינסט״ לערישער װעלט צערונען געװארן. האם־ נומען און אנטוישוננען — אן א שיעור. איצט האבן םיר אלע דאס געםיל, אז קײנםאל וױ איצט איז אזוי נישט רײף און צײטיק געװארן דער שידוך צװישן אלעקסאנדער גראנאך אץ דער ײדישער בינע אין װארשעו פאר די צען יאר איז א. גראנאך אויסנעװאקסן. צען יאד אין די בעסטע בערלינער טעא• טערן, אץ דער דארטיקער הויך־קול■ טורעלער און טיף-קינסםלערישער טעא• טער-אטמאםםער פאר אזא עםסינדלע• כער אץ נײגעריקער נאטור װי גראנאך— זענען זײער םיל. אויך מיר דא זענען סאר דער צייט רײפער געװארן אוים• צונעםען אזא קינםטלער םון אזא גרײם מים אזא טעאטער-רערםארונג װי גרא• נאך איז. און םיט דער מאס סון אונ• זער רײםקײט — איז געװאקסן אונזער דורשט נאך דעם אםתן ערנםטן טעא• טער. די לעצטע יארן האבן אונז דא די ײדישע ארםיסטן. די אײגענע און די געקוםענע, װײניק געפיעשסשעט מיט גוטע אויםירונגען און ערנםטע פיעסעם. אונזער ײדיש טע• אטער אין ■וילן געםינט זיך אויף א גאר נידעריקער קינםסלע• רישער און קולטורעלער מדרגה. און גראד דאן,—װען עס איז אויסגעװאקםן א גוסער ײדישער סעאטער־עולם, װאם גארט און לעכצט נאך גוטע םעאטער׳אויםירוננען. —