Literarishe bleter · 1934-01-12 · 2 (12.1.1934) · p. Seite 30

ליטערמרישע בלעטער נומ. 2 (5סל> זײט 30 סעאסעו און קונסם > *יעקם*נדער נר*נ*ך וזעס שיילן *ץ ק*סינסקי־סע*טעד. ער סירס *ויף * ■יעסע סון * עןװיםטן שרײעער, װ*ם סיידערס ד*ס סרעגיעע *ין פײנעויע יעגן פין דעס דײטשן ײדנסים. ד*ס שסיק הײםם ,די געיע י*םע״. *ין דער *יעםע זענען ד* שס*רקע ד*ין. די הוי*ס־ר*יע *יז םיעעיעי געשרינן פ*ר *. נר*נ*ך. סיסװ*ך דעס סז־םן קימס ם*ר * ערײםערע *רעסע־ק*נסערענץ, *ויף װניכער *. גר*נ*ך װעט *ינעדגענן װעגן זײנע טע*ט*ר־*י*נער. ד*ם ײדישע ט**סר*יע װ*רשע װ*רם מיס *יסגעדויד *ויף דער *ויפירונג• > *ין ,ײננ־םעןסער״ װערט געגרײט * *יעםע פין * **װוסטן דײםשן שרײנער. די *ר*נן העיםן שוין גײם סוף. .טרו*ע ס*נ*נע*•״ װעס געשייים װערן נ*ך * װ*ך-1װײ. *ינגיכן װעס ם*רקומען די ססג-ססע ם*רשסעיינג. — > *ויך *ין .ק*מער*י״טע*טער״ מי סיװעדס נעשייים די נ*נעע זיײט .ד• סינה־/ װערט גע- גרײס * נ״ע *יעםע. — > *ין .סק*י*״״סע*ט*ר גײם מיס גרוים ערפ*ינ *ורקע נ*כ*יניקם .דין הורה״. — > *ין .עיד*ר*ד*״ — .נחת םון קינדער״.— > *יסער קןניזנע *רנעס *ינס *ויף ן םיעסע .שװערננןרד־ יויס דעם *י*ן, װ*ם *. נר*נ*ך ה*ס *ים ס*רנעשסעיס. די *יעםע װעט *רײן *ין ר**ערסי*ר פין *. גר*נ*ך• — > *ין **רױ *יז גענרינדעם געװ*רן ן רע־ װי־סע*טער .דער קונוס״ *ונסער דער *נסירונג פין ס. ר*זימני, נײ וער נ*סײייקינג פון העני יעהסען, — די עבפ־דײסשע שײשפייעדין, װ*ס שיייס ײדיש. — > נישס געקוקם *ויף די **ג״םטערסע **־ ריפן, װ*ם ס*ריס שװ*רנס נײע *ויפירוננ .י*זע- פיס־ פין י. פויכטװענגער ה*ס *רויסנעריסן, ה*ס מען געמוזס *ר**נ*ם*ן ד*ם שסיק, װײי נ״פ ניי־יןרקער ײדישן עוים ה*ט זי •יעסע נישס *ויםגענוםען. מ. שװ*רץ ה*ט *נגעהוינן ני ש*יין .מ*דערגע קיגדער־ פון שיום *ש, דר*מ*סיזירט ױיט שיום *שס ר*ס*ן ,חײס יעדערער״. — > שמהה נ*מ*ן ה*ס *ויפגעפירס *ין י*ה*־ נעסנורג *רנעם .נײנ*כס *ויסן *יסן מ*רק ־ מיס דער ור*ס■ םסידיע, װ*ם עד ה*ס *רג*ניזירט• — > דער ײדישער סייכה־סעעסער *ין מ*סקװע װעס הײ י*ר *ויפירן *ויםער .מיוח־הדין״ םון דוד גערגעיס*ן — .קיניג ייר״ סון װ. שעקםפיר, ג*יד־ פ*דנם .שוימיח״ נ**רנעס דירך י. ד*נרישין. וי מע*סער־*נפירונג םירן *ינסערה*נוײנגען סים דוד ה*םשסײן *ון *. קושניר*װ װענן פ*רפ*סן פיעסעם נום שסעין. - > יוםי *ין מיש* נערם*ן ה*נן *נגעהוינן ני שפיין *ין נר*נקס*ר *ר*ס**קס־ט**םער םים דעד פיעםע .מ*מע *ין שװיגער״, װ*ם *יז נע־ נ*נגען *ין פויין 250 מ*י *ן *ינערײס. — > *ין ריגער ײדישן מיעי.סים-םע*טער — ן נײע פיעסע .מ׳ס*ר נישס שװײנן״. מיס געני* שיים. *סיפ רוניסש *ין די הװ*ם־ר*ין. — ועחוןטאו: נחמן מײזיל > אין קליװלענד איז םןרגעקומען די *יױיסע קןןנםערענץ םון דער ײדישער קולסור־געזעלשעםס אין מיסל-םערב פון די סערײניקטע מסאטן/ מיסן ןנסײל פין 45 דעלעגאסן און םיל געסם. דעם הויעט-רעפערןס װעגן ײדישן קולסור־םרזןנלעס הןט געה*לסן שלמה נערקןװיסש. מיט רעדעס זענען אויך *רויסגעםרעסן דער דיכסער ח. לײװיק און <■ ריבקין. רי קןנפערענץ הןם *נגענומען 8 רײ נןשלוסן, װי נילדן ן קןןסערןסײי־פארלןג סון ײדישע שריפסשסעלער אין הןם אויםגעםןדערט די ײדישע פדעסע עו װידםען םער אייפמעךקזעמקײט ײדישע קילםיר־פרןנלעמען אין די קןלןניזןגיע״ ערןיעקסן פין די פןרײניקסע שסןטן. עה איז בן־ שלןסן געװןרץ עו שסיען דעם ײװ״א אק װילגע און עו גרינדן א רײ דרןסןסישע אין סיזיק־גע- *עלשאפסן, װי אײך ליסעראסיר-קלינן, נדי צי סןדשסר־ייסן די ײדישע קייסיר* עם איז ריסקוםירס געװןרץ די פרןגע פין נריגדן ײרישע שילן אין א״י. קײן שום נןשי׳יםן איז װעגן דעס ענין נישס ןנגעניסען געװןרן■ > ן *סענסןציע״ אין די ליםערןרישע קרײזן אין װןישע : דער ייגגער .*אגידה״-דיכסער שמואל נאדלער* װןס הןם ערשס ארײסגעגענן ן רעליגיעז לידער״ניך ״נעש״ס״סיםםןניע״, הןם םורד געװען ^ין זײנע רגײס אין ןרינער ני רי לינקע. נר איז אויפגעסרןסן מיס רעפערןשן אין מןרששײער ליס. סארײן, אין װעלכע ער הןט בעשןטן יעך אין שװענל אייף דער װעלס, װעלכע ער הןס ערשס נעכםן סןרהײליקס. > די םרײנם סון ײװן אין לןנדןן הןנן ןיגעתאלסן א רײ זיעוננען מיסן סיעעיעלן ײװן״ שליח ה. גילישענםקי און ןנגעהײנן די וקעיע נו שןםן א גרעסערע סומע לסובוז דעס אינססיסים. — > די ״פןרװערסס״יםיטארבעסער יין ניי- יןרק הןנן געםײערט דעכ 50*םן גענוירן-סןג םון דעם שריפטשסעלער הלל רןגןף. — > אין דער ײדיש-סןװעסישער ירעםע זענען פארעםנטלעכס נעקרןלןגן עוליגן סויס סינס ײדישן שרײנער <, ערקעם, דעם מתנר פינס בןנד דער- עײלינגען .*סײנס״* אין רןםאן .*סרןנםן״. > אין פןדשידענע עײסינגען זעגען ןסגע- דריקס ןרסיקלען אין נןסיצן יין גוזןמעבהאבג מיטן 500־ססן גיםער .*ליסערןרישע נלעסער״. עװישן ןנדערע יין ״נןש פשעגלןגד״* ״נןװי דזשעניק״. — > דעי־ מיסןרבעסער סין ױןרשעװער ״טןג- גלאם״ משה מןרק גיס איצס ןרײס ן נאנד רײזע־ נןשרײגוגגען סון א-י אי י• ג. .אויף די װעגן פין ארץ-ישראל״. — > דןס רעכס אויף אינערזעצן דעס נײעם דןמאן פין ליןן פויכסײענגער* .די געשװיססער ןסענהײם״׳, װןם שילרערס דעס ציזןמעננריך פיגם ײדישן לעבן אין דײסשלןנד, הןס נןקיםען י. חןגיג (לןנדןן). > אויף דעם 5—7־סן יןנוןר איז נןשםימט אין נױ־יןרק דער ציזןמענסןר סין דער ןםערי- קןנער ןנסײלינג סין ײװן נײ דער נןטײ״ ליקונג םין ם. שור, װעלכער איז ןחץ געקיסען םין וױינע. — ליטעואשװ און קולטור > אײף ן פןרזןמיינג סונם ניי-יןרקער ײרישן סען־קליב זענעץ םןרגעקוםען װןלן סין ו נײער םןרװןלםוגג* עם זעבען אײםגעקליבן געװןין: אברהפ רײזען <פןרזיצער), יופף ןפןסןשי (װיצע־ סןרזיצער), י. ל. גהן, א. אלמי, נפתלי גרןס■ — > אין סןסקייע איז סןרגעקיםען ן נןרןסינג פין ײרישע םעןסעים אין ראשנפןרנאנר; דןס איז די ערשסע ןלסןרבןנדישע נןײןםינג סין ײדישע סעןטער־סוער, זינס עס עקײסםירט דער ײדישער סןװעסישער טעןסער. אין דער גןרןסינג נןטײ- ליקן זיך די ןנסירער און פןרשםײער םין מןסק־ װער, כןרקןװעד, מיגםקע-* קיעױער, ןדעסער, םימ־ פערןיןלער אין נײ־ע-נידזשןנעי ײדישע סעןספרכ, ײי אויך פון דביעסרןיעכןרןװסקער ןרנעטער-סען־ סער. עס נעמען אויך ןגסײל אין דער נןרןסונג םןרשסײער פין נילדוננס־קןמיסןריןס אין פין די סרןפעסיןנעלע פןיײנען. די נארןסינג נןהןגדלס סרןגן סון ןרגאנײאציןנעלן און פיגןנציעלן צי- שטןנד פון די ײדישע טפןטערם, פרןגן סין רע־ סערמיןד, װעגן קיגססלערישער ןנפירינג, װעגן דער ןרבעם סין די סעאסערם צװישן די נרײםע םןסן, (גוסדרןלן), װעגן ריכסינג״ װעגן צישײער א.נז״װ.— > די ײדישע םןלקס־בינליןטעק אין מןנ־ סרעןל הןט איצס סןרענדיקס רןס 19־סע יןר םין איר עקזיסםענץ. צים 1-סן ןקסןנער 1933 הןם די ביבליןסעק געצײלם 947 מיסגלידער, פין דײ — סרויען 446, םענער — 323. לױם שסרןכן הןמ מען געלײענס ײדיש — 8.577 ביכער, ענגליש — 4.839, הענרעיש ־׳ 419, רוסיש — 37. ס׳זענען ןפמערסען געלײענש געװןרן ש. ןש (עײ 56 עקז״) — 408 מןל, שלים עליכם <נײ 56 עקז.) — 243 מןל, י. ןפאסןשו ןבײ 21 עקז.) — 184, ז. ספ־ גןלןװישס (*ײ 22 עקז) — 155, מ. ספעקסאר (נײ 15 עקז.) — 137, ד. נערגעלסןן (בײ 14 עקז.) — 133 םןלי פון די אינירזעצינגען — רן־ מען רןיון — 300 מןל, זשיל װערן — 263, מ. גןרקי — 240, א. סינקלער ~ 219, ל. נ. םןל־ כסןי ־׳ 207, װ. נלןרגעריט 201. — > די שלום־פליכם-בינליןםעק אין ביןליסטאק הןס אין משך פין 1933 ןרויסגעגעבן ציס לײענען 114.665 ביכער (אין יןר 1932 — 110.124). - > םון יןביןר ןן הײבט ןן צי דערשײנען אין װילנע א יאסולער־װיסנשןפסלעכע מעדיציבישפ בינליןסעק. — *עדע *װײ װןכן — ן ניכלי אין רי ערשסע העפסן — װי סןרהיט םען זיך פון ן ראק י נײרןםטעניע - די םןרהיטונג אין קו- רןציע א• א״ װ. — > ם׳איז זערשינען דער 200־טער נימער פונם איליסס־ירסן װןכנזשורנןל ,דער שסיגל״, װןס דער־ שײגם אין *יענןס-אײרעס. — > דער טשןיטקןװער י. ל. סיץ־סןרײן הןס ןרגן:יזירס ן ש״ע־אקןדעסיע. די פעםם״רעדע הןט געהןלסן א. סרעםבןװעלסקי. ס׳זענעץ אויםגעסירס געװןרן 2 אײנןקסערס סון ש״ע. — אינגיכן סײ־ ערם דעי- םארײן ןן ןריגינעלן יי*ילײ — דןס ןרײננרענגען אין דער ני*ליןטעק דעם 2000-םטן ביך. — מ׳דןרף גפדעגקען, ןז ם״איז א רײץ-ײדי- שע בינליןסעק. —