Literarishe bleter · 1933-12-15 · 50 (15.12.1933) · p. Seite 818

ליטערארישע בלעטער נום. 50 (501) ײט 818 3>ן וואך ןןאך םעזוםער א11 ^ןנסס > אין די װאדשעודער ײדיעע סע#כ*רן: יין דער ײדישיר ק#מ*ד*ל-בינ* _ די הײם?רריק* אויססיריגגבן מין ל. ■ראנקס ,די סיבה• (ריזמי יןנןם סורקןװ); אץ ״סק#ל#״״סע**1ר װביס 2*־ גײס מ״־עס .סביה דער סילכיקער׳■ אין ס׳װע״ס געגרײם *דין הורה״ סין אדרקע נאכעלניק (יינ״ סעעניזירס דורך ר. עושנה און מ. ל*מסע>* אין ׳-ײנג״סעעטער״ — מײסעידיקער דערפןלג םין ^סריסע סןנעגסןס״. כ׳־וערס רןרס סרןבירס * נײע סיעסע, — װעלכע? דערװײל 6 סוד ז; אין *עלדןרעדן״ — די דריסע װןך .וי םערשעמםע כלה״, — װןס ס׳װעט זײן דער סוף מיס דעם קןמינסקי׳םעןםער — איז נןך דערװײל איםבן״ קןנס. אינסערהןנילונגען: > ןלעקסןנדער גי־וינןך זיבט שוין אין װןר־ שע סײ װןכן״ פײן זעען מי־ אוים מים אונזער ײדישן סעןסער, ןז ביזןהער הןס זיך נןך נישם געשןסן קײן מעגלעכקײס ער זןל דן אויפסרעסן. ן חרסה און ן װײסיק ו > די ײדישע ליסע־ןרישע אין מיזיקןלישע װןישע קלויבט זיך עי סײע-ן דעם 25 יןריקן יובל פין מ. ק״סניסעס?יסערןײשע און מוזיקן״ לישע סעסיקײם. דעכ 15-שן יונוןר 1934 װעט סןייקומען אין ״קןלןסעיס״ ןן ןװנס לכבוד דעם בעל׳היובל. — > אין מ׳וריס שװןרגס *קינסס־סע|'.עי*־ ן נײע גרויםע או־־פםירונג: ל. פויכסװןנגעיס ״יןזע״ פיס״ ןדער ײדישער קײג). — די סיעסע איז אינסעעניןירס אין רעזשיסירס דורך מןריס שװןרץ. ס׳איז א גרןגדיעזע םןרשסעלובג, װןס בןשטײם סין 27 םבענעס. פ׳זענען גענוים עװײ דרײ־בינעם, כדי די רדענעס זןלן זיך קענען שנעל בײװן. עס זענען ןרויםנעבומען כװײ רײען ששילן סןר דעם פןרגרעםע־סן ןרקעססער. ם׳נעמען ןנסײל אין דער אויספירױג ן 200 סערזןן. אויסער דעם ןנסןמבל םון קונםט׳סעןטער זענען אײנגעלןדן געװןרן י. בןרןסןװ (פן־■ דער רןלע םין יוחבן פון גישלא) אין מרים גןלרינער <די רןל פון ביריניקא). סןרים שװןרץ שסי*ס די רןל פון יןזעםום, איזידןר קעשיר — אימפעיןסןר װעססןסיןנום, לןזןר סריר — קעניג ןנריםוס. *װןלף גןלרפןדען — סיםום, ן:?סןל װיבןגרןדןװ — דזשוססום. — > די .װילגער סרוסע״ (ןנם. ע. מזאה> שסילס לעעםנם אין בשלגיען. אריף אײנער ן םןר• שסעלוננ איז געקומען. װי די!ײסונגען דערעײלן׳ די בעלגישע קעניגין. 1י ס׳קומט אײך דער םןסן- עולם — װײםן מיר נישס ו מיר הןנן נישס קײן ידיעות פון די ״װילנער/ — > די קןװנער ״פןלקסבלןס״ לוינס שסןרק די אויפסירונב םון זיגמוגס סורקןװ ,״דער גלןקנ־ ציער סרן נןסר־דןם״. די הויום־רןלן שיילן — זיגםונס סורקןװ, דינה הןלסערן, רןשעל בערגער׳ סעס נרןנעגקי. — ז. סורקןװ הןס אין קןװנע;עעסנס געגעבן ״איקןסןנא־. — סון 1ײס 1ו עײס שוילם די םרוסע אין ןנדערע שסעס סון ליסע — אין םןנעװעזש, שןװל. ועזאקטאח נחמן מײזיל נײ איז דער סעקרעסןר םון דער ײװא־נרוסע ג. קןנםןר. דער ײװא הןס דורך דער גײ־געגרינדע• סער געזעלשן&ס אײנעושסעלן ן נענסערן קןגטןקס עװישן דעס דןזיקן װײסן ײדישן ישוב און דער נרײםער ײדישער װנלס. > םיסתןך דעס 20״ססן ה. ח. קומס סןר אין לןדזש די אקאדעםיע לכבוד סשה ברןדערזןן. > דער נוקןגטער ײוישער םילןלןג ד״ר שלמה דבירנבו־ם (ן זון םין ד״ר נתן בירנבײם), װעלכער איז נעװען דןעענס םןר ײדישער םילן־ לןגיע אין הןמבורנער אוניװערםיסעס <די אײנעיקע קןסעדער םןר ײדיש אין םערב־אײרןסע), איז נןך די היסלער״איפערקזי־עגיש געעװונגען 1י סןרלןזן הןםבורב אין הןס ן געװיסע עײם סןרברןכט אין רןסערדןם. אידס הןס ד״ר בירנבוים זיך בןזעבם אין לןנדןן, װוהין ער איז אײנגעיןדן געװןרן ןלם דןעענס סןר ײדיעער ■ןלעןג־־ןסיע אץ .דזזום קןלעדזש״ (דער קןלערזש שסעלם םיס זיך סןר א םײל פון לןנדןנער אוניװערסיםעם). > י. מ. שערמןן און ע. פעלדמןן אין ין־ הןנענסבורג זענען בוגעט־ןסן ןי־ויסעוגעבן ן לי־ טערןײישן אלמןנאך, װןם זײן עיל איז!ינײפבו־ ביעגגען ןלע ײדישע שרײבערישע כיחות אין דרוס־אםריקע און םןרײניקן זײ אין ן ,ײנב־ןפרי־ קע״-גרויע. *ײ:ג־ןפריקע״ װיל בײםרןגן איר חלק אין דער ײדישער ליטערןטיד, װאס זןל םרןגן א סיעביפיש דרום־ןפײקןנער כןי־ןקסער װעגן ײדן און נישס-ײדן, װעגן װײםע און שװןרבע. — > דער 1. ב. קי אין װילנע הןס 1ו זײן 5 2 יןריקז ױבילײ ןרויסגענעבן אן אײנסןליקע אייסגןנע ״פןר אונזער שול״ (רעדןקסירם דורך ש. באםכאמסקי). דער ״װ־לנע־ םןג״ שדײבס װעגן דעי־ אויסגןבע * ״קײן *עסערעי ענםפער ןלע שונאיס ןדער גלײכגילסיקע פון דער ײדישער שול קען גןרנישט געמןלס זײן. דןס בוך רעדם קלןרע דיבורים דורך די פןקסן פון אונזער שול־ װעזן אין דורך די םילע פןטןגרןפיעם םין די ״ײשע שולן אין וײלנע• עס איז ן בןריכמ, ן לעבעדיקער, ן שוןנענדיק־אינסערעסןנסער, װעגן דעם גרעםסן ײדישן םןרמעגן אין װילנע אין סן־ קע אץ בןנץ ױילן. יעדע׳־ ײד, אומןסהענגיק פון ריכםינב, װעלס-בןנעס, ■ןרסײ, מיז זיך בןקענען מיס דעם דןזיקן זןמלבוך, דןן װעט ער הןבן רעכס פןר זײן אײגענעם געװיםן און לגבי דעס ײדישן נלל ןגנע&ען ן שסעלונג עי דער ײדישער שול״. > לבבוד דעס דערשײנען םין א. לעיעלעם לידער־בוך ״עי מיר — כי דיר״ איז ■ןרגעקימען אין ניי־יןרק אן ןװנס, כי װעלכן ס׳זענען געקוסען ן 300 ■ערזןן. דער ןתנס איז געעפנס געװןרן דורך אזריס אויעינןך. ם׳הןבן גערעדם י״ ןסןםן־ שי, ה. לײװיק, ב. 1. בןלדבעדג, יעקב גלןדשםײן, מנחם בןרײשא. א. לעיעלעס הןס געלײענס די לידער סון ניך. עים שליס הןס א. לעיעלעם בן־ דןגקס זײנע קןלעגן און רי פןרזןמלםע אין הןס געזןגס, *ז דער ןװנט *יז ן בןװײז, ןז ער שרײנם נישם נןר סןר זיך אין םןר די קןלעגן ■ןעסן, גןר סןקע סןר דעם ײדישן לײענער, װעלכער איז דערװןקסן פןר דעם בעםערן ײדישן ליד-* — אין ןןל — דערבײלס דער ״סןג״ — הןס געהערשס ן גןר דערהויבענע ײם־סובדיקע שםימונג״.— ליםעואסװ און קולסוו > װי אונזעדע לײענער איז שוין *ןקןנם, איז אץ ידןרשע ןרנןניזירס געװןרן ן שלום־ עליכם־קןמיסעס (פןרשטײער סון פען־קלוב, ליסע־ דןםן־פןרײן און ײדישן װיסנשןםסלעכ אינ- ססיםיס), װןם ייעס אײנןרדענען ן רײ סײערוננען אין עוזןמענהןנג מיס דעס 50 יןריקן ױבילײ זינס ש ע הןט ם*רעם:סלעכס זײן ערשסע דער״ עײליגג אין ײדיש. דמססיק, דעפ 19־סן, װעס סןרקומען אץ זןל פון װןרשעװער שסןס־רןס * גרויסע ש״ע־ןקןדעמיע. ס׳װעלן אויססרעטן שריסס שסעלער, ןרםיססן. מיזיקער. ס׳װעם געהןלםן יחײן ן םעסם.רעדע װעגן ש״ע אין זײן רןל אין דעם ײדישן שןפן. — דער |'־סיססן־פןרײן הןס םןגןנדערגעשיקט א עירקיליןר כו ןלע םרויעס א ן ■וילן אויעעיםירן ש״ע־םיעסעס אין דער ש״ע־ װןך. אין ״סקןלן״־סעןםער ןװןרשע) פירם מןריס לןמםע אויף ^סביה דעם מילכיקער״. אין װילנע שסעלס דער סעןסער־קןלעקסיװ *אינזער סעןכער״ ש״עס ״עעזײס און געשפרײם״ (קןמעדיע אין 3 ןקסן) און .מענסשן״ (רעזשי - יײב שריםכזעבער). אויך די 1יש־א ןרבאניזירכ אץ די שילן ש״ע־ פײערינגען. — > אץ די ןיםירנדיקע קרײזן פינם ײװא איז שוץ ן 1װײ יןר 1ײס דערװעקס געװןי־ן דער געדןנק ןנעיה־יבן * פ־ןםאגןנרע ןרויסגושסעלן שלום ןשן ןלס קאנדידאס פןר דעם נןנל־םיײז. ס׳זענען געװען שװעריקײסן, װןס ס׳הןנן געסעלט איבעױזעעונגען פין ש. אשס װערק אין די װעלס־ שפיאכן. חועדעם הןס דןס רעכס םןרבולײגן א קןנריראס בלויז א װיסנשאפס־ןקאדעמיע, ן הויכער בילדונגס־אנסשסןיס. *ס די שװעריקײסן זענען איעס נןזײסיקס. דער ײװן איז שוין איבס אימ־ ששןנד ארויםעוםיעסן מיס א קןנדידןטוױ, און ש. ןשס װערק זענען פןר דער לע1םער 1ײט דערשמען אין עננליש, פרןנעויזיש, דײסש. םאד- שסײס זיך, ם׳דןרף קימען דעדעו ן שסןרקע ■דןפןגןגדע־ארבעס אין שסןקהןלם גיפא. שלום ןש איז געװיס בןרעכסיקס ןלס םןרשטײער סץ דער װאקםנדיקער ײדישער ליסערןסור 1י בןקימען די נןנל־ם־עמיעז — > פןר די נןלד 9 יןר עקזיססענץ פון דעס ײדישן װיסנשאפסלעכן אינםסיכום ה**ן זיך גע־ גריגדעס געזעלשאפסן פרײנד סון ײװ״ן *דער שט־ץ״גרופעם אין איבער 20 לענדער פץ כמעם *לע װעלם־סײלן. ןן אויסנןס איז געװען *לויז אויםסרןליען, װו דער ײ״װא הןס געהןס בלויז אײגנלנע ןבןגענסן סון זײנע אויסגןבעם. * דןנק מלך רןװיסשן, הןט די ײרישע אינסעלינענץ אין םעלבורן אוץ אין םידנײ זיך םןראינםעיעסירס םים דעם ײדישץ װיםנשןפסלעכן אינססיסיס, אין עס איז שויץ געלײגם געװןרץ דעד יסוד םאר ן גע־ זעלשןסס פרײנד סון ײװא אין אײסםרןליע. דער הײפסזיץ םון דער געזפלשןפס איז םפלנוין, װי *לס סןרזיכער איז אייםבעװײלם געװןרן רןבינער ישראל ביןדיע. *לס סעקרעסןר ש. ברילןנט, אײך רער *נגעזעענער ײדיש־ענגלישער קולטור־םיער *ין ■ובליעיםם דר. א. ■אסקין געהערס עי דעם *קסיװ סין די ײװא־פרײנד אין םעלבוין. אין סיד־