Literarishe bleter · 1933-12-15 · 50 (15.12.1933) · p. Seite 816

ליטערארישע בלעטער נומ. 50 (501) זײם 6ו8 ■ שאטנדיקע בחות םיטן עלטערן דור יידישע ליסעראםן. •רעיעק־ טירטער זאםלביך הןוט געדארסט װעדן דעד אים״לם £*- בא- ניםער קילטור־ארבעט. אויך דער דןןזיקער ■רוװ איז בערינען און איבערגעלזןזט אץ די הערצער םון די ױננערע * ביטערע אנםוישוננ, אבעד נישט קיין סארצװײסלונ:. ם׳איז וױיט די נאנצע נ־וסע ״ייננע* םון איבערסאבן די אינענע קרעםטן, םון נאיװן נלויבן, *ז ם׳נייט אײננעםען א װעלם. אץ די יארן םון דע-װאדטוננ האט זיך די קורצ־ זיבטיקײם, װאם איז די אײננשאםט סון זעלבםםאײננעליבםער ױגנט, אביםל םאדםינערט. אבער זיבער װעט םען זוכן איצט צו קוםען בו דער ײדיש־לײענענדיקער םאכע אױף דעד נארער װעלט, װי א־יך צום אײנענעם, ה־םישן לײענער. די ױננערע נרוםע האט זיך שוין, יעדנסאלם, אםנעזאנט םין דער דערװארםונג אין דער רײ אין, אויב אײניקע םרוװן (װי, לפשל, ײ־ר ם *רויםגעגפבן פאראםורעש, װןו= װער פ*ז דער ״אײםנ^נג״ נאך־װײניק ר״־פן ה׳ יציעץ, לײדער, אםבי דע= ענערניש, דילע״ סון;עװיםער זיך נ>)ך בולםע שסורן אויף איזראעל) םױאנן ר>)= סװר וולפ די׳ ניסש בעראקםעייםטיש ד>ו= טאנםיסקײט, א*ז ג״ען זיך אנטװי־לען. אט רי דאזיקע ג־יפע לעבט איבער זײער פ־נלעך יעדן אוי־ בערםלעכלעבן נרור, װאם שטעלט אן, מערםטנטײל, רעםלעקטאי־ ליבט אויף קלײניקײטן םץ אונזער װירקלעבקײם. קעשעניעװ. 3. סזס׳שיעסקי א זעלטענע געלעגנהייט פאר די פיבליאטעלז, שולי ארן לעזער זשול ווערז פאו א שפאט-ביליקן פדײז׳ גרויםע 5.565 * "׳■ בענדער זייטן די באליבטםטע, שפאנענדיקסטצ, ■^■■■0■^■^^■ ■^^^^■■■■^■^^פא&ולער־װיסנשא&טלעכע ראמאנען אנשטאט 113 ג ־ נ^ד פאד 20 גילדן א גפנבער קאספיעט געבונדן *ין 20 פראכטבענועי ני' — 36 1. ס׳װערן אױך פארקויפט אײנגינע נענדער גו 1 ג. א גאנד געבונדן אין פראכט-באנד נו 2 <. ו גאנר. 1) אין דער היםלישער איםפעריע 2-3) די קינדער פין קא9יט#( גראנט (2 *ענדער) 4) דעם צןןרס קוריער 5-6) אויף די װענן פון דער װעלם (2 בענדער) 7-9) מענסש און װונדער (3 עענדער) 10) די שולע פון די רןןבינזאנם 2?-41 אונטער דער זון םי1 *םריקע (2 גענדער) 13-15) קמלט און װןןרעם ן3 בענדער) 16) אויפן שאנםעלןןר 17) דער 15־י>)ריקער קאפיטאן 8ו) א רײזע אונטער דער ערד 19) דער געהײמניםפולער שיםער 20) אין נעיעג נאך א םעטעץר פארםא װערס גינערעכנם םאר ן גאנבן קאמפיעס (20 1.) — 2 ג. פאר נ צאנד — 50 נראםן. אײנגינע *ענדער װערן ארויסנעםיקס נאד נאכן דעדהאיםן דפם באסרפף םארוים. / קאםפיעטן װערן אויך נעסיקס אויף נאכנאםע נאכן דערהאיסן האנסגעיס, באשםעלוננען און נעלט דארף םען שיקן אויםן אדױעם: 0.77.32 א.ק .1!}!״)©!סא ,טזא־^ .£ װעגן די גװסן פון װמעניע ם׳איז אזוי טאדנע צו לײענען גװוםן װענן אונזער לאנד: עיעם׳ דובש זיך, אז נישט װענן אונז דעדט טען דאט; דעװ טאן איז שםענ״ דיק א קאלאםבוט־םאן, אז אנטדעקנדיקע־• אץ די אױםא־טאציע איז, םון אײן זײט א װוילהאדציקע, א לאנטיװנ־-קע או;, םץ דער צװײ־ טעװ זײט, א םין אויבן׳א־אפ קיקנדיקע, א װחטנותדיקע, א סדאטע■ זשיװנװיקע. א־ם םיך נישט, װאם דעױ ״נאטט אויף א װײל׳ זעט נישט ײ־ט און טיף, נאװ פ׳אדט םיך אויםן א־טגליק םון אונזעד טפעצים־שע־ טים־אציע, װעלכזנװ דעװטענלעבט אזעלבע דעפא־טאזשן; אויף דעם, װאם די ײדישע ליטעװאםן פין רוםעניע זענען אזוי אי־ נעיט אץ ז־ער קװאזי-א-םטאק־אטישקײט, אז זײ באננוגן זיך שוין ם־ט נדיטן, דעט םוװאגאט םין קװים־ק אץ ״םיבליבטי׳/ אץ סאד- לאזן זיך אםט אויף דעט;װעטטן שונא םון לעבן, או-ף דעם טױט, װאט װעם אויבלעזן ז־עװע װעװק אין ז־ איבע־נעבן אין .־שות םין דע־ בר״טע־ עםנטלעבקײט. בײ דעװ גאוצע־ ײװוטאלק־ם סץ װי װאזיקע װעדטעװ, קען םען בש ט אוםן נ־שט לײקענען אין זײע־ אםתדיק־ט. ט׳װוינט אץ רוטעניע, ש־״בן באזובעױ, א נר־םע ואײניקע םיען א טובה אץ ניבן צי א םאװ לויבנדיקע עםיטעש;!) ש־יםטשטעלעי, דיבטעד, זשו־נאל־םשן, אבע־ ם׳װײטט נישט ״־ו איז װעװ קאנטאקט, װאט האלט דא דעט קינטטלע־ דעם ש־ײבעװ ם-טן עולם? װו אץ װען באגעננען זײ זיך? שויףזשע אםאל אץ א ױבל צוםעליק? ןט. קישאי, ״ײיט. בלעטער״ נוט. 44). װ• פ־נלע־ אוא גרום קליננט אם א-ן איכזע־ע אויע־ן! טיט אלע בחית -־בש זיך ב־ אינל די ײנגע־ע נ־ופע ײװישע ליטע־אטן צו ז״ע־ אויװיטא—ײ, םא־ט םון אײן עק לאנד צים אנ דע־ן, ־עקט דעב אינטערעם םא־ן ־דישן װא־ט בבלל א־ן םאװ דעװ ײד־שעװ ליטעראשי־ בם־ם, ט—טלט ז־ך אפ פץ װעט ״ני־װאנא*־ צוששאנד. װעם ט־אכט םץ דע—א־טיננ אײף אוםגע־יבטן נואל, װאם ־עט קוטען אין א־יםל־ז;, אין באביט זיך, נ־־ט זיך צו אנט• פלעקן א-יך אויםע־ װי נ־ענעצן סץ אינזעװ נעננט. אבע־ אויך די דאזיקע נ־וםע שםױםט זיך אן אויף ד־ פאם—ע שט־ו־כלוננען םין א ק־אנקעװ י־ושװ• אץ ם׳װעדט נעהאטעיעט אי־ װעג. ם׳װאלם שוץ לײבםע- ז־;, װען ם׳יאל ז־ן אנהויבע־, פיאנע-ן אװער האבן אץ די םע-זאנען םץ רי םארנענגע־ טאלאנטלאױק־טן. לא־ט זיך דאש אבעװ בײ אינז נישט זאון. יעקב ששעװנבעי־נ איז א דיכםע- פון נהויט; םא־נעם, טשה אלםפאן אץ שלפה ביקל זענען שרײבעװ ם־ט קילטיװ און נעשטאק; זײע־ע נעםען שפאצ־רן נאך ם־יש ארום אויף די ליםן סון דעװ נארנד-קעױ ײדיש־לײענענדי״ קע־ אוידיטאריע בײ אינז, װאם אױ נאך דו־ששיק נאך א װארט סץ א ה־םישן ליטעהאט אץ בל״בט םע־טאנעכט דידםםיק ט׳האט בײ אונז עםעם װי א שםילן אפטאך נעשלאשן *י װא־טן ביז די אויבנ־ דערםאנשע שרײבער װעלן קוםען צו דעװ װעלט. שטערנבעװנ של־םט אבעװ נאך אלץ ז״נע װערק אץ װיל נ־שט נאכנעבן דעה צ״ט. ער װאלט געװאלט, ם׳זאל בײ א־ס קוםען אםטאנען, אויטבעטן זײנע שענ־ קײטם־־עװטן אץ, װײל עד איז גע־עבט און ד' װעלם שם״טט די נע־ רעבםע, באװאפנט זיך שםעדנבעהג אץ פאנצער םון נעדולד און םט־ש אם זײנע בה־ת אויף טעאטײאלע אינטע־נעםוננען, װאט שטײען אםאל — װי ם־אױ נעשען איצם סיט רער רעדי ״טקאצל קוםט״! ־־ אױף דער נרענעץ צװישן קינםם אוז שונד. דע־ זעלבע־ קינםטלעד זאל האב; נעװען נאר א חלק םון זײן ענע־גיע א-עקנענעבן אויף דעם אויםבוי םין א ליםעדארישער םעטיק־ס בײ אונז, װאלטן זיך באזיװם די אינםאװםאציעט װענן אינזע־ ־דיש־ליטערא־ישער שאםוננ אץ רוםעניע נישט אויף נעקװאלאנן און נישט אויף בעקל־קניםן םין דוװבױײזנדיקע זשוװנאליםםן. ם׳איז שוין לאננ צײט, אז א־ן רוםעניען זאל אויסבליען א זעלבםטשטענדיקע שאסנדיקע םעט־קײט; ם׳יאל נישם אױםקוםען דעם שרײבע־, װאט םאװטאגט דעזיםםענץ-ק־אםט קענן דע־ טויםנדיקער אינערטקײט םץ דעכ לאנד, אנטלויםן אץ אנדעװע טקיםות אץ דאדטן זיך אויםלעבן אן ראנות, סארװאט ם׳איז ז־ן אײנן לאנד אין א םדבר םאװװאנדלט. אזא טענדענץ, צו בו־ען אין לאנד אלײן א באזע םאי ליםע־ ראטוי־שאםונג, װאקטם בײ אונז אלץ םעהער. ס׳זענען לעצטנם נע־ םאבם נפװארץ די לעצטפ אנשטרעננוננען צו םא־בינדן די ױננערע