Literarishe bleter · 1933-12-08 · 49 (8.12.1933) · p. [Seite]

דעד סס5־םמער נומעד - זײטן 8 ךענעמבעי 1933 81;״1סטז8 8 פרײ. 50 גר.׳ ל־בודראר־עלגי א־־ופגלדירטני װאעשריפמ פאד?ישעדאפװד 1■ טןזאביעדאוןקונ־ע יזדיויד פארילאג 3.ק?עעקײן.וזארשיצ פ ־ נ ף הונדערט נ ו מ ע ר ן מיט װאס איז מען דאן, מיט סס5 װאכן צוריק, געקומען, און װי האלט מען עס איצט אין דער יידישער קולטור-װעלטז דאן איז םען געשטאנען ארום די חורבות, װאם האבן זיך ערשט אנגעהויבן סונאנדערצובויען, און אונטער דעם צײכן פון רעװאלוציאנערע אויםטרײםלונגען. עס איז נאך נישט געװען קלאר דער װעג, פון װאנעט מען איז אװעק, און דער װענ, אױף װעלכן מען האט זיך געלאזט גיין. ערבוב-התחומין. — מען האט פיל געבלאנדזשעט, און אפםמאל אײנער דעם אנדערנס ריכטיקן פנים נישט געקענט. און טאפנדיק אזוי אין דער פינ• סטער, האט םען זיך געלאזט גײן נאך םײערלעך, װעלכע האבן געלאקט. ײדישע קיבוצים און ישובים זענען פאר די שװערע בלוטיקע און רעװאלוציאנערע צײםן אויפגעקומען, שטורעמװינטן האבן פונאנדערגעטראגן זוימען, װעלכע האבן אויף שנעל גע- נעבן נעװיקםן. מען האט נישט געװוםט איינער פונם אנדערן. געראטעװעט פון דער גרױסער שיף, װעלכע האט געזונקען, האט מען זיך גענומען אײנארדענען דא און דארט. פארלוי׳ רענע, אין דראנג םאר דעם ײדישן שאפן, האט מען געמוזט אײנער דעם אנדערן געפונען. און איבער די תהומען האט מען זיך גענומען איבעררוםן. לײענט איצט די ,ליטערארישע בלעטער- פון די ערשטע יארן, װעט איר פארנעסען םריידיקע רוםן: ״מיר זענען דא.י מיר לעבן נאך! מיר זענען גרײט זיך צונוים• צורעדן:* דורך ארסיקלען. דורך בריװ, דורך נאטיצן װערן מיר געװויר װעגן דעם, װאס ם׳װערט געטון אין פארשידענע אנדערע לענדער. פריער קומען אײנצלנע אפגעריסענע גרוסן, שעמעװדי- קע, נישם-זיכערע, און שפעטער — שוין דײטלעכע, פולע. עס שאפט זיך צוביםלעך א דערנענטערונג. א פארבדידערונג. — און נישט נאר װײםע ײדישע קיבוצים, איבער יםים און אקעאנען. אויך דער נאענםער ראטנםארבאנד איז װי םון יענער זײט הרי׳חושך. ביםלעכװײז כאפן םיד אויף, שוין פון ערשטן נומער אן, ידיעות, נרוםן םון דעם אלעס, װאס עס טוס זיך אין דער דארטיקער ײדישער קולטור-קינםטלערישער װעלט, עם װא־ס געװען א נישט בארעכםיקטע באשײדנקײט, װען םיר װ לטן םארמינערט די ראלע פון די ״ליט. בלעטער׳ אין דער דדרנענטערונג פון די םארשידענע יידישע שאםער אין גאר דער יידישער װעלט. אפשר קיין עוש ײדישע צײטשריפט האט אזוי נישט געפילנעװעס יעדן פרוװ, יעדן עקספערימענט, װאם אח ערנעץ-װי סאר די צען יאר געמאכט געװארן אין דער און אם האלטן מיר שוין בײם סס5-םטן נומער. װער םון אונז האט זיך געריכט, אז מיר װעלן קאנען דערציען די ״ליט. בלעטער׳ ביז צו 500 נוםערןז מיר האבן שוין אמאל דער- צײלט, אז בײם גרינדן די ,לים. בלעטער״ איז קײנעם סץ אונז, גרינדער, נישט אײנגעפאלן גאר. אז מען װעט ארויםגעבן א צען נוסעון. און אט שטײען מיר שוין איצט נאך ס50 װאכן ״ליט. בלעםער׳• איז עם בלויז עקשנות, אדער אויך די נויט• װענדיקײט אץ אזא מין ליטעראםור-צײטשריפט ז װען מיר האבן אנגעהויבן ארויםצוגעבן די װאכנשריפס, האט מען אונז גע• שטעלט א קלאץ־קשיא: קאן און דארף דאס ארעמע ײדישע קולסור״לעבן האבן א ספעציעלן ארגאן ל און אויף װיפל װעט עס קלעקן שסאף און מאטעריאל פאר אזא ײאכנבלאט? און אז קײן שטאף נעמט זיך גארנישט אוים — דערויף זענען עדות די םיל־טויזנטער ארטיקלען, זואס זענען םארעםנטלעכט אין די ״ליס. בלעטער״, און נאך מער אזויפיל ארםיקלען, דערצײלונגען און לידער, װאם ז;נען געבליבן, צוליב מאנגל אין ארט, נישט בעדרוקט. םען לעבט א שװער לעבן, עס קוםט אויס צו מאטערן זיך. אבער װעלכע יידישע קולטור-אינסטיסוציע לעבט עס איצט א גרינג לעבןז און איז דען דאם לעבן פון דעם רוב סון אונזערע לעזער גרינגערז זאל מען זיך באקענען םיט די אלע צרױועלעך, װאס אונזער אדםיניסטראציע באקומט כסדר פון די שטענדיקע, טרייע לײענער װעגן שיקן דערװײל די צייטשריפט אויף בארג, ביז ם׳װעלן קומען בעסערע צײטן, אדער מיט די רירנדיקע בריװעלעך, אין װעלכע מען געזעננט זיך םיט די ״ליט. בלעסער״• װײל ס׳איז נישסא םער קײן םעגלעכקײם זײ ווײטער צו אבאנירן... םיר רעדן כםדר צו אונזערע לײענער. פאר די 500 װאכן איז םען םיט זיי װי צונויםגעװאקסן געװארן. אבער, איצט אין דעם 500-םםן נוםער, גלוםט זיך אביםל אראפצורעדן פון הארצן. עם איז נישס קײן צייט פאר סײערונגען, אבער 500 נומערן איז א דאטע, און מען דארף אזא געלעגנהײט נישט אדורכלאץ. פעג םען דעריבער אביסל אפשםעלן די ראד, װאס דרײט זיך אזוי געשװינד, און כאפן א קוק אויף צוריק. און נישט נאר םיר דא, אין דער רעדאקציע םון די ״ליט. בלע• טער׳, נאר אײך די מיסארבעטער און די אלע לײענער, יאס וענען מיטשאםער םק די ״לים. בלעטער*.