Literarishe bleter · 1933-10-27 · 43 (27.10.1933) · p. Seite 690

ליםערארישע בלעטער נומ. 43 (494} וײט 690 3*ן ןןאך צז וואר סעאםער אח קונסס > רערװײל פ#ילס מען אין די ײדיעע ס*א־ סערן אין מ#דסע עסלעכע״ סוין־געסיילסע זעכ•, אין ם׳גרײס גײע: אין .״נעװןשססי״ ד*רף די טעג פןרקימען ע נײע פרעסיערע סין דעם רעתי־ סעאסער; אין -סקעלע״־טעאסער — .דרײ דיבוקים״, אין ״עלדןראדןז״ - ״װען * גנב ליבס״. קײן אמתן סעעסער, מיס 8 גיסן רעעערסוער אין מיס א גיסער דעזשי ײעלן מיר מםתמא אזוי ביך נישס הןבן. עס זענען *נסאמבלען אין אויםםירינגען, װןס יןסן זיך *י פןר ן ערןװינץ-פסןם — ניסט סןר װןדסע. — > אין *ײנג־םעןסער״ גײס סיט דערפןלג *סרײע סאנענגאי״. — > אין ליסעריכן ־ סןרײן הןען יןסןגקן, שםײן און גןייק אויםגעהערס גי שיילן. ניסס גענימען! > רעם 17־סן ה. ח. איז אין םןרים סװןרגם -קינסט־טעןסער״ םןרגעקימען די ירעמיערע םון אהרן גײסלינס ״כעלעסער חכסים״, װןס איז ןדירך מיס גרוים דערםןלב. — א. עײטלין איז אײנגעלידן געװןרן צי קימען קײן ניי״יןרק בײגיזײן בײ די פןרססעלינגען סין זײן םיעסע. — > אי, דער ײדיסגר ■רעסע אין ניי־יןרק זענען דן גוםע רעצענזיעס װעגן ■רץ הירשנײבס מיזיקןליסער קןםעדיע *ן מעסה םין ןמןל־, װןם װערס אריפגעפירט אין סעקענד־עװעניי־שעןסער. פוזיק — לאזאר װײנער, רעזשי — א. דימאװ אין לײב קאדיסאן. > אין ■וילישן ,״ןסענעים״ (װןרשע) װערס געשסילס די גװײסע װןך י. י. זינגערס פ־יסע *סןוײנקןװ״. — > אין רןלןנד־סעןסער שאילן א. לעבעדעװ אין ל. בלןנק אין ן נײער ■יעסע .״מ׳קןן לעבץ׳ נןר ם׳לןזס נישס״ םין א. בלים. > גןך שלום־עליכםס *200.000״ הןבן די *װילנער״ <ןנם. מ. מזאה) געגענן איץ ■ןריז ■ינעס *בײנןכס אויסן ןלסן מןרק״ (רעזשי דור הערמןן).־־ דןם איז שוין די 4־םע ■רעמיערע סןר צװײ װןכן צײם. — > אין װןדשע חערש געװיזן דןס םילם״נילד *ןנקעל מןזעם״ םון שלוס ןש מיס מןרים שװןרץ אין דער הויפס־ רןלע. > ליסי איז מישן נערמןן סרעטן אייף םים *מןמע־-שװיגער״ אין ■ רײ שםעס אין ■וילן. לעגטנם — אין קרןקג > מנחם ריבין הןס איבערגענומען די .סירינג פיגם קרןקעתער ײדישן כעןסער. אין דער ערשסער רײ פירס ער אויף שלום־עליכמם *200.000״. — > דער *װילנער סןג״ סירס ן קןמםןניע קענן דעם שונד-רעפמרטוןר, װןס װערס איצס געשםילס ןין די װילנער ײדישע סעןסערן. — > זיגםינם סירקןװ מיםן ןנסײל םין דינה הןלעערן, ראשעל נערגער אין סעם ברןנעצקי שעילן אין קןװנע אין אין ןנדערע שםעס םין ליסע. אין רעםערםוןר *דער קןרגער״, *הירש לעקערם״, — רעדאקטאר נחמן מײזיל י > נן־אדיד הןס ןנגעהייבן ן רײ לעקגיעס אינם ■ןריזער מעדעם־קליב װעגן דער ןבסשסײונג סין דער ײדישער ןרבעסער־בןװעגינג. > בײ דער םעקגיע םןר ליסערןסור א־ן װײסרוסישן איבססיסיס פןר ײדישער ■רןלעסןרישער קילםוד װערש ןרנןגיזירש ןן וססירןנסדר םןד 5 ײנגע שרײבער, װןם װילן העכערן זײעי■ קינםס־ לערישע ןין װיהנשןםסלענע קװןליםיקוגיעם. ןלס ןסעירןבטן װעלן ןנגעבוםען װערן ײנגע ײדישע שרײבער, *יןס הןבן זיך שוין םןררעקןמענדירס מיס בןרײסנדיקע װערק. די ןסמידןנשיר װעס דויערן גװײ יןר, אין סןרלויף, פון ײעלכע די ןסאירןנטן װעלן בןקומען מלובה־םסייענדיעס. > דער כןד םין דער ײדישער קילסיר־ געזעלשןםס אין נײ־יןרק הןס ןנגעהייבן זײן 3-סע םעזןךסעסיקײס אינםער דער פירינג פין בוקןנסן מוזיקער אין דיריגעבם לןזןר װײנער. דעע כןר גדײס זיך גים היססןדישן קןנגערס *דןס ײדישע ליד ןמןי אין הײנס- — > וין צוזןםענהןנג םיס איר סנ־יןריקן יינילײ הןס די שול בײ רער ײילנער *הילף דידך ארנעס״ אײנבעןרדבם ון אויסשסעלינב פון די שול־ ןרבעסן. זײער אימ׳יןזןבם איז פןרגעשסעלס די םםןלערײ־ןיםײליננ םיט אירע מןדערנע מעבל־ שסיק. די בעשמוקפולע עקספןגןטן סון די װעש- אין הןפס־ןהטײלונבען בןװײזן, ןז די ןרבעם שסײם דןרס אויף ן גןר הויכן ניװן. > ספעגיעלע אייןמערקלןמקײס גיען גי די סריקןטןזש־אויסןד־ בעסונגען <אײנציקער קורס אץ װילנע). > אין *גלןבום׳ נים. 14 װערס סןרעגדיקס דער רןמןן סון יעזזק בןשעװיס *דער שסן סין גןרײ״ (ן מעשה םין סןרגײםנכ), װעלכער הןט זיך געדרוקט אין משך פון יןר. די ןפרופן װעגן דעם ערשסן רןמןן סונם סןלןנססולן י. בןשעװיס זענען זײער בוסע. > אץ װןרשע איז דערשינען ן נײער רןמןן פין ש. הןרןנסשיק *דןס הויז אײפן בןרג״, אין 2 גרייסע סײלן. — > אין װןרשע דערשײגט יינגיכן ן בוך לידער םון אברהם הערשל *דער שס־המסורש־ מענסש״. — > דער מןםקװעד ײדישער מליכה-טעןםער הןס געעפנס דעם נײעם סעןםער־סעזןן םיס דיד בעדגעלסןנם נײע פיעסע *מירת הדין״, איבערגע־ ןרבעט פון זײן רןמון איבסער דעס זעלבן נןממן. די פיעסע איז געבויס גןנץ ןנדערש״ הי רער רןמןן, אין פרס פין אידעןלןניע. אין איר הןס זיך בערגעלסןן נןסיס *ולסער ןרויסגינרענגען די פןזיסיװע זײסן םין דעב רעװןליציןנערן פערסןנןזש. די פרעמיערע איז ןדירך מים גרויס דערסןלג נןכן ספעקסןקל הןס דןס ױבליקוס געםןכס דעם אויטןר ן לאנג־דויערנדע ןװןגיע. > אין װןרשע הןס זיך ןרגןניזירס ן גדופע ײנגע שרײבער און קינססלעו/ װןס שסײען אויםן בןדן סין ײדישער נןציןנאלער אויפלעבוגג. די גריפע סרעס גו ןרייסגיגעבן ן מןנןס־שריפס פןד ליסערןםור, קינסס אין קריםיק א• ג. *דער בדיגן״. אין דער גדיפע הןנן ויך ןגגעשלןסן ן גװאנציק שרײבער אין קינססלער. ליםעדאסװ און?ןולטח־ > 15 ײדישע לערנביכער סןר דער ןנםןנגכ־ שול און מיםלשול אץ ן גןל פץ 271 סויזנס עקזעמפליןרן און קןרגע דרײ מיליןן ןפגינן, הןס אץ סןרלויף סין לעבםן הןלבן יןר ןרויסגעלןזם דער סןסקװער סןרלןג *עמעס״. דער סירןזש םיי די לערנביכער איז סץ 13 אין ן הןלב סויזנס ניז 50 שײזנס יעדעם ביכל. דער דורשניסלעכעי• סירןזש פין יעדער דערשינעס ביכל איז 18 סויזנם עקזעספליןרן. ד• ביכער םןרן ערשסן און גוײיסן לערגיןד איז 50 אין 39 םויזנס עקזעמפליןרן. דןם איז דןס ערשסע מןל אץ דער פרןקסיק פין ײרישע פןרלןגן ןרײסבולןזן לערנביכער אץ ןזן גרויסער צןל עקזעמפליןרן. דער פרײז סון די ביכער איז ביז גןר ן גיגענגלעכער: 9 קןפיקעס ן דריק־בײגן סןר ביכער םןר דער ערשבער שול־ סדרבה, און ננ קןפיקעס ן דריק-בויגן פוי לערנ״ ביכער םןר דער עװײסער מדרגה. — > הײ-יןר איז געװןדן 50 יןר זינס שלים- עליכם הןס דעבױסירס אין דער ײדישער ליטערןסור (אץ ןלעקסאנדער!עדערבײמם *ײדישן סןלקסבלןס״ סין פעסע-בירנ, 1883). דער עקזעקוסײד סון ײװ״ן הןס נןשלןסן גי נןגײכענען די דןזיקע דענק־ װערדיקע דןסע אין דער ײרישער ליסערןסור•* געשיכםע םיס ןן אײסשכעלינג *שלוס־עליכס אין זײן עפןכע״. עס װעלן קודםיבל אויסגעשסעלס װערן רי רײכע שלום-עליכם קןלעקגיעס (בריװ, מןניסקריפסן, ביכער, בילדער, גײסינג־אײסשגיסן א. ן. װ.•)״ — װןס דער ײװ״ן בןזיגם. די דער. עפענונג פין דער אײסשסעליננ איז נןשסימס אויף דער חניכה״װןך ה. י• דער ײװ״ן װענדמ זיך גי ןלע די, װןם בןזיגן נריװ, םןניםקריפסן, בילדער, ביכער, בײסשריפסן אין ײדיש, העברעיש אין ןגדערע שפרןכן, װעלכע דןבן 1 שײכית גי דער סעפע פון דער אייםשסעלוננ, עם איבערשיקץ דעם ײװ״ן (װיװילסקן*נןם 18, װילנע;. > אין ניי-יןרק איז דערשינען ן פןעמע סין בןײוםסן ײדישן דיכסער און די־ןמןסירנ א. לעיעלעם *צו דיר — גי םיר״. > אץ לןדזש הןס זיך גענרינדעט ן קןמיטעפ גי פײערן דעם 20-יןריקן ײבל סון רשה ברןדער- וןנס דיכסעײשער און דרןמןטורגישער םעסיקײס. ס׳װערס געפלןנט אײננוןרדעבען נקרוב ן גרויסע סײערונג אין לןדזש אין אויך אץ װןרשע. ס׳װערט געגרײס דירך דעם יובל-קןמיסעס ןן אייסגןבע פין משה ברןדערזןנס געקל״נענע װערק אץ דרײ גרויםע נעגדער. — > דער י. ל. פרץ־פןרײץ אין ניי־יןרק הןס רעם 7־סן ןקטןבער אײנגעןרדנט ן קבלת־פנים- ןװנמ לפבוד ה. לײװיק, װעיכער הןט סןרברןכס ן יןר גײס אין דער דענװער םןנןסןריע. אין דעם קנלת־ױים זענען ןרײםנעסרעסן סים רגדעס א. ריױען. י. אפאטאשו, פרץ הירשבײן, ם. בארײשא, א. לעיעלעם — אויף דעס ןװנם הןס ה. לײװיק געדןרםס אויססרעסן םיס נײע לידער, װןם ער הןס ןנגעשריבן דעם לעגסן יןר. > אינם ײדישן םןלקס-אוניװערסיםעס אין פא״ ריז הןם דיד אײנהןרן ןנגעהיינן גו לײענען ן עיקל לעקגיתגס װעגן דער ײדישגר ליסערןסור. -