Literarishe bleter · 1933-09-15 · 37 (15.9.1933) · p. [Seite]

15 םעפטעמבער 1933 8״ז8ש2ז^ 15 ײלײל פרײז 50 גר. א־־ופמדידטני װאכני״ד־פבל פאד דיבלעדאביוד טןזאפזעדאוןקונסע ידבוניראו ילץ׳ריד פאריל^ג 3.ק?עעק*ן.וזארשע, ז ר ב ב? /;? ז) ד ׳ע ע די ײדישע מאםן האבן אן אויםפיד! (,ז)/ עגספער יעקב?עעסעינסקי// קריגן בלוט און פלײש, זיך אויםגעםורעמט אץ אנגענוםען די געשטאלט םון קלארע, פרעציעזע סאציאלע לעבנס-פללים און קאמפס־לאזונגען, ױעלכע האבן צי יענער צײט סיטגעריסן צענער טײזנטער פון דער ײדישער ארבעטערשאפט און אינטעייגענץ. שױן דענםטמאל זענען אװעטגעשטעלט געװארן אין זײער טראגישער ערנםטקײט די פראגן פון אינערלעכער ײדישער אםימילאציע און פונקט אזוי די פראגן װעגן דעם פראצעם פון איזאלאציע פון .אפשטויס און ארויסשטױם״ פון דער ארומיקער נישט ײדישער געזעלשאפט. מ׳האט שוין דאן אונםערגעשטראכן אין היפוך צום ,בונד״ מיט זיין קולטוריזם, אז די פראגע איז נישט נאר א פר גע פון שפראך; נור ,ס׳איז א פראגע פון א באדן אונטער די פים, פון א ה יי ם, םון אן א ײ ג ע נ ע ר ה יי ם־. די גרינדונג פון די פארטײען ס. ם״ סײמיםטן, פועלי- ציון איז געװען כאראקטעריםטיש םאר יענער תקוםה אין אונ- זינר געזעלשאפטלעכקײט און האט געװארםן א באשטימטע שײן אויף דעם גאנג פון אונזער לעבן. דער אויפקום פון די דערמאנםע פארטײען איז נישט גע- װען א פראדוקט פון אבםטראקטע טעארעטישע חקירות און װי- כוחים, פון האר-שפאלטערײ און ישיבה-בחורשער פלפוליכטיק, װי מ׳האט עס געװאלט א צײט לאנג סארשרײען. עס האבן גע׳ נומען רײף װערן געװיםע דערשײנונגען אין סאציאל-עקאנאמישן לעבן פון די ײדישע מאסן, עס האבן אנגעהויבן ארויסכאפן זיך אויף דער װײסער װעלט די אקארשט-געװעזענע שװאכע, בלאסע שעמעװדיקע טענדענצן, װעלכע האבן?אקומען ״פארב אין די באקן״ און עזותדיק געמאלדן װעגן זיך, אז זײ זענען דא און פאדערן דעריבער, מען זאל זיך מיט זיי ערנסט פארנעםען. דער קאמף פון די ײדישע מאםן אױף די ערטער, דער שטראם פון ײדישער מאסן-עמיגראציע אין אלע װינקלען פץ דער ערד, די סטיכישע פרוװן פון איבערגײן צו םארמערײ, און קאלאניזירן זיך אין א רײ לענדער, די אויפגעקומענע אויסזיכט אויף טעייטאריאליזירונג אין פאלעסטינע, — אט די אלע אין פלוג קעגנגעזעצלעכע אפגעזונדערטע דערשיינונגען האבן אבער מיט דער צײט אין זייער אנטװיק- יעקב לעשטשינסקי פאדערט, מען זאל ״אפענער אץ ער- לעכער׳ באהאנדלען די פראגע װענן קריזיכ פון אונזער שפראך אץ קולטור. ,לאמיר זיך נישט נארן - טענהט ער - ם׳איז נישט נאר א םראגע פץ שפראךן ס׳איז א םך א טיםערע אץ שװערערע םראגע. ס׳איז א פראנע פון א באדן אונטער די פיס, םון א הײם, פץ אן אײגענער הײם״. יעקב לעשט:ינסקי װײסט אלײן זײער גוט, אז ,די דא- זיקע קארדינאלע םראגן פץ אונזער לעבן, די דאזיקע קױם- פראגן זענען נאך צוריק מיט סו יאר ביי אונז געשטעלם גע- װארן׳. ער האלם אבער, אז ,די דאזיקע עקזיםטענץ-פראגן מוזן וױדער אץ װידער געשסעלט װערן, װײל די אילוזיע-פויזע, װעלכע םיר האבן געהאט, איז פארענדיקט, און מיר שטייען װידער נאקעם און אנסבלויזט״. דאם איז שוין נישט אינגאנצן ריכטיק. מען מוז זײן ,אסענער און ערלעכער״ און זאגן, װער אזוינם האט עס גע- האט אן ,אילוזיע־פויזע״, װאם איצט איז זי ,פארענדיקט״ און װער אזוינער האט זיך ,שױן׳ געהאט אויסנעפוצט אין גוטע מלבושים אץ אין טײערע פוםערם און ,שטײט (איצם) װי• דער נאקעט און אנטבלויזט״. יעקב לעשטשינסקי רעדט װעגן ,אייניקע שטימונגען, װעלכע ער װיל קײנעם נישט אנבינדן״. ם׳איז אבער מערקװיר• דיק, װאם אין די דאזיקע שטימונגען בארירט ער גרײלעך פראבלעמען סאציאלע און נאציאנאלע, װעלכע גײען אן נישט דעם יחיד בלויז, נאר גרויםע מיליאניקע מאסן, װאם די ,שטי- םונגען׳ גופא זענען נוגע נישס דעם גורל םונם יחיד, נאר האבן צו טאן םיט אונזערע ,ק י ו ם-םראנן״, מיט די קארדינאלע םראנן פון אונזער לעבן! איז דאך זײער און זײער כדאי צו פאר- שטײן און דערגרונםעװען זיך, פץ װאנען נעמען זיך די דאזי• קע שטימונגען. זײ קומען נישט פון דער העלער הויס און-דער עיקר—זײ זענען נישס ניי. דער אמת איז, אז שוין מיט 30 יאר צוריק זענען אזעלכע שטימונגען אויפגעקומען בײ דעם דור, צו װעלכן ס׳געהערט לעשםשינסקי, די שטימונגען האבן זיך אויסקריסטאליזירט, גע-