Literarishe bleter · 1933-09-08 · 36 (8.9.1933) · p. Seite 586

זײם 586 ליטערזןרישע 3לעס;ר 11ס. 35 (486) 3>ן וו־אך וואך םעאטער י אוז קונסס > די ױארשעװער ײדישע םעאםערן עלןנן אינס רעק$רד׳*יסער: .מערע־מװיגער״ גײס נכדר ד*ס 80*סע פ*ל : ״/יי *סעריקע״ *רינערגעמסינן 50 ן ,דער אירםײל״ ה*לס סוין נ*לד גײ 80. אויך .מ*ן, מענסש און פןסער״ זןגם עי עו גײן צענדליקער מןל. אין נ*ך ה*מ םען סענית נים ײדישן עולם! >• װו איז די ^װילנער סרוסע״ ז זי שאילס ערגעץ אין קלעבעיע שםפם םין •וילןי א םביא, אז דעם 30־םן כעססערבדר הויבס זי *ן עו שאילן אק ■אריז יין סעאסעי ׳״מיטיעליסע״. > אין עלסער פון 56 י&ר איז אין ■אריז געססארנן דער נאקינסער ײדישעי־ מעלער אברהם ק$זל*יד. גענוירן א*ן ק*רכון (קיעװער בונ.), הןס ער געענדיקס די איעםער קונםס־־שול און זינס 02י>1 — אין •#ריז. דער סארשסןרנענער איז געי *וען שםא־ק נעקאנס און נאלינט אויסן םןנ- •*רב*ס. > די גוענאס״אײרעסער ײדישע נײסונגען שרײנן װעגן דעם גױיסן ערם*לג, װןס מ*רים שװארץ האס געהאס אין 3וענ*סיאײרעס. די נא״ גײםסערםע ןןערוםן פון די שעאנישע נײסונגען ה*ם סאראינםערעסײס די שעאנישנ עפנסלעכקײס. י. י. זיבגערס -יאשע קןןלנ״ איז םארװאנרלט גע־ װןןרן אין א זעלסער םעאסער־נעשעעניש. > ס. נ*ד#סןװ הוינס *ן נו שנילן אין לעמבערג. > לידיא ■ןסןנקן איז אויסגעסרןסן אין ניןליססןק אין י. נןרדינס ,״מירעלע אםרת״ מיס ש. לןנדוי, ח. םאנדלער און ח. לעװין. > די דזשאםן סילם קןראןרײשןן אץ גױ־יןרק הןם סןרענדיקט * ײדישדרעדגדיק נילד, אין װעל״ כען דער נןװוםסער ײדיש־עגגלישער שײשעילער יעקב נן עםי םאכס זײן דעניוס ןלס םןקי־ שויששילער. רי סןקי הײסס ,דער חןנדערגדער ײד״. די סנענארין איז געשרינן •ין יעקב סעםסעל און רעדשיסירם םון דזשןרדזש רןל*ני. אויםער בן עמי ש*ילן אין נילד ם. נ סןמואילןװ, אברהם סײשלנײם, יעקב מעססעל, נעני ןדלער אוץ די ענגליש-ײדישע שוישעילערין נןסןליע ברןגינג. די זעלנע קןמוןניע ןרנעס שוץ אינס אויף ן ײדישער קןמעריע. די םעמע םון *דער װןנדערנ- דער ײד״ איז םון אינסיקן ײדישן לענן אין דײסשלןנד. דעד מיויקער איזרןעל הןכמןן הןס ןרןנזשירס די םוזיק. > אין ריגער ײדישער סעןטער־װעלס אמ ״סרײלעך״: דןם ניסל ןקסיןרן און םעןסער־םוער הןס זיך געשפןלסן אויף נװײ סײלן, און ןנשםןם זיך גרײסן נוס גײעס סעזןן, הןלס םען אץ אײן קעמסן, מ׳דרוקס נריײ, הכהשות, ןנסןלן. ײדישע ןרסיםסן זעגען געװןרן שרײנער! > יץ סון־עןולן (נרןזיל) איז געשאסן נע״ װןרן א שסענדיק סעאסער מים די *רםיססן ינחק דײסש און אסתר ■ערלמןן אץ דער ש*יץ. ועדאקסאו ג ס ס ץ מייחי7 װןס זעגען ין ןפן, געסונען זיך אץ * סןרװןר־ לןזסן נושסןנד. ש. נאססןםסקי *פעלירם נו די װילנער מיע'•: .ן קילםור־מןרש אויף וײלנע — דןס איז די דריגמדיקע אויפג*נע פין *לע קול־ סור־סוער איץ איצסיקן מןמענס ן״ > דער ײדיש־רומענישער היםסןריקער ד״ר מ. הלוי הןס בןזיכם װילנע, ער איז געװען אין ײװן. אײף * זינינג םון די מיםגלירער םין אויס־ פיר־נײרן איז דער נ*סט, װןס איז דער סןרזינער סון דער געזעלשןפט ,״סרײנם םין ײװן״ אין נו- ק*רעשס, באגריסם געװ*רן דורך ז. רײזען. ד״ר מ. הלײ הןט ד*ן!•געגעבן * לענגערן בןריכס אינער דדר *רבעס ם*וץ ײװן אין רומעניע, כן־ רנקסערמירס דערבײ אין * שןדפזיניקער פןרס דןם רומענישע ײדנםוכ אין זײבג פןרשידענע סײלן, װןס זענען נןך עד־-חױם ניס קןנסןלידירס. נןך ד״ר מ. הלויס רעסעראט הןנן גערעדם ןדװ. ײסף סשערניכןװ, ד״ר מ. װײנרײך, ד״ר ה. קןװןרםקי א־א װעגן *ן *קסיװער *רנעס עןרי ײװן אין רוםעניע. לויט דעם ס*רשל*ג סין רעס ג*סס איז נ*של*סן געװןרן ג*ר אינביכן דורכציסירן אין רומעגיע * ברײסע 9ר*9*נ*נדע־*קציע פ*ר דעם ײװ*. > * ײס״א־מיםײלוננ גיט איגער, *ז אין װארשע נײם היסם*ריקער קןננרעס אמ אײנגעןר- דנס געװןרן * ״ײדיש װינקל״, .װעלכער הןס *רים־ געגימען *לע אויםג*בן, ביכער וכדומה מון היםם*- רישן כ*ר*ק־עי זינם דעם י*ר 1918. חלסא םבא חזיתא \ * סײנער חלום״ *בער אין דער װירקלעכ־ קײם זענען געלעגן נלויז עםלעכע אויסגאנן סון ייװן, — מער נישס ז *װדאי װןלס מעץ נ*ד*רסם *רג*נמירן אז* מץ א יםשםעלינג, װי דער ײדישער ■ען־קלונ ם*ר דרײ יןדן בײם ■ען״קןנגרעס אין װ*רשע. *בער ני ר*ס דערנײלן נבא*מעשיות! > אין נוז*מע:ה*נג מיםן 15־יעריקן ױבל פון דער גרעססער ײדישער *רנעסער־בינליןםעק ,ד*ס לענן״ (דזשעלגע 32) איז *דורכגעפירס גע־ װ*רן *ן *קניע נו ס*יגרעכערן די נןל לעזער. די *קביע הןס געדויערם * חודש־נײס, ם׳זענען נובעקומען * 500 נײע לײענע'■. איצס פןרמןגס די נינליןסעק 2400 לעזער. ניכער זענעץ דן אינס איבער 13 סויזנס ײדישע און ■וילישע (פון זײ ײדישע — אינער 8000). — לויט דער נןל נ*ל לעזער גײם די נינליןסעק ,״דןס לענן״ אויפן ערשסן *רם אין •וילן. > * גרייע ײדישע שרײנער אין ברןרנע גרײם * ^לעקסיקןן םין גרןדנער ײדישע עסקבים אץ די לענטע 50 יןר״. ס׳װעלן קימען אין ניך קורנע בןשרײנינגען סיץ *לע גרןדגער סוער, װעלכע הןנן װעלכע נישס איז סןרדינסםן סןר דער ײדישער געזעלשאססלעכקײס אויף די פןרשײ דענע געניטן סינם ײדישן לענן. > אין נוענןס־אײרעם איז אײנגעןרדנט גע־ װןרן *ץ ןריגינעלער קינדער-יום״טוב. ס״איז גע־ װןרן 5 יןר זינט אין דער .ײדישער נײסוגג״ װעיס בעדרוקט דןס ,קינדער-װינקל״. > אין קומעבדיקן נוםער ״ליסערןרישע בלעםער״ קימט *ן *רסיקל פון ח׳ זרנבל *ן ענספער די ח״ח יעקב לעשםשינםקי און ד״ר ם. זילנערם*רב. ליטעואסװ און קולסװ > ס־איז אינס געװןרן * י$ר ײנס ס׳איז געשסןרנן משה לײנ הןלפערן. פ*ר*י*רן נ*לד נןך זײן רויס ה*ס מען אין נױ־יןרק נןשלןסן *רויסצונעבן * סילע ז*מלונג סין זײבע װערק, ױעלכע זענען נעזײס אי־בער פןרשידענע נײס־ שריפםי. ס׳איז *רינער ן י*ר, אין םען הערם גןרנישס, ןז $ז$ מין אויםגןנע זןל װערן נוגע־ גרײס. איבערן יןר זענען נעווען געדרוקס םיל *רסיקלען װעגן דעם דיכסער, ם׳אמ *רויס אויך * נןזינדער ניכל סון יעקב בןסןשןנפקי. *נער װו איז די נוגעזןגסע האלפערךאויכגןנע ז אסשר ײעס דער י*רע-ס דעימןנען אין *ט דער םליבם. > שלום *ש הןט ס*רנר*כס אין װ*רשע און אין *סװ*נק נװײ װןכן. ער ה*לם אינס אין סןרענדיקץ דעם פערםן סײל סון זײן רןמון *חהלים־ײי״, װןס דריקס זיך אין ,״ס*יװערםס״ אין ,״הײנם״. פון מןרשע איז ש. *ש *■געםןרן קײן דוץ אין סין ד*רם קײן •*ריז. שלום *ש ה*ס ג*ך גישס פ*רענדיקס זײן גרויםן ר*ס*ן ,״תהלים- ײד״, װ*ס װעס הןלסן * 700-800 זײסן, און ער ה*לם שוין אין גר*כםן װנגן * נײ װערק, נו ײעלכן ער גרײס זיך. > אין ניי-י$רק איז געשםןרנן אין עלסער םון 70 י*ר יחזקאל שדהסזןן, דער *ױיםגענער •ון דער ערשםער ײדישע- נײסינג אין *מעריקע .״ס*געגל*ס״, װ*ס ה*ס זיך שפעסער סןרײניקס מיםן -ײדישן מןרנן-זשירנןל״• שרהס**ן שסאמט פון םוװ*לק, עי־ איז געקומען קײן *מנריקע אין על- םעי־ סון 13 י*ר. אין *מעריקע הןס ער *נגע־ רייבן *רויסנוגענן די ,״ײדישע נײסונג״. *לס 22־יעריקער יינגערמןן ה*ס ער אץ י*ר 1885 געגריגדעש ,^דןם ײרישע טןגעבלןס״, ודןס איז געייען די עישסע סעגלעכע ײדישע נײסוגג אויף דער װעלס. > דער נופלום ■•ן שילער אין דער װילנער ײדישער רעןל־גימנןזיע סון נ. ב. ק. איז זײער נריים. די נ*ל דערגר-כס שיין נו 400. — די שטימונג אץ שול און *דום שול איז זײער $ גיסע. ס׳ה*ס זיך גענומען מיס פרישע נוחות נו דער *רנעס. > אין ס*'שידענע שסעט אין לענדער װערן געגרײם ס׳יערוננען לנכוד רעם 25־סן י*רס*נ פון דער סשערבןװינער ש*ר*ך־ק*נפערענץ. אין רי* דע זשוגעיר* (נדןזיל) ה*ס די שלום־עליכם־שיל גענוכען אויף זיך די איניני*סיװ ני סײערן דעם ױם־מיב. אין ■י־*גר*ם: עםענינג — תלי לערבער; •עםס־רעדע ־־ מנשה סיקס; סשערב*װיץ אין די ייײשע שמיוך — ג. יןפע״ א. א. װ. — אין דער סײעי־וננ בןטײליקס זיך אויך די שסרןמער־ סיװע. װעלכע שסילט אין רי*. > ש. נןססןמסקי הןס פןדעסנסלעהס אין ^וײלנער םןג״ *ן *י־סיקל םים סענות נו די דןר־ סיקע ײדישע קויסור־סוער, הלמאי די קולסור־ןר־ נעס אייף םןי־שײענע געניסן איז פ*רוי*רל*זס. *מןד זענען געװען םמף ײדישע *װבס־שולן, — אינס קײן אײנע נישט. אויך שלעכס הןלם מיס די ײדישע לײענזולן. אײן לײענזאל איז אינגןננן #*1־מןכס, * נװײטע — נםעס סארסןכס, און די