Literarishe bleter · 1933-09-08 · 36 (8.9.1933) · p. [Seite]

־*בךנזךא צענטער יארגאנג פרײז גר. 8 םעפטעמבער 1933 8 ײ-ליגל ףך^ךךךך■ א־־ו פטדירטני — ׳״' װאכנשריפמפאד ־יטעדאטוד 1■ פארהלאג 3.קקעצק*ן,װארשיצ מןןאפוןןראוןקונםגע ד״ר ם. זי?בערפארב / אס??אצק נאד אן פאניק (אן זזגםפזזר א1'ף 'זזקב?ע׳עס־&ינסקיס ארםיק? ״אפזזגזזר אןן ברלעבבר״) טשינםקי אלײן פארבראכן די הענט, און ער העלפט אליץ גראבן דעם קבר, װאס אנדערע האבן צוגעגרייט פארן גלות׳יידנטום. — ״ארגאגיש ײדנטום? איז נאך דאס גלות׳ײדנטים ארגא׳ נישי״... שטעלט ער פארצװײפלט די פראגע, װעלכע איז בײ אים שוין קיין פיאגע גישט, סײדן א פראנע א רעטארישע. איך מיין נישט, אז מ׳דארף האלטן ח. לעשטשינסקין ביים װארט און קומען צו אים מיט טענות, הלמאי ער האט אזוי ראדיקאל געביטן זײן מײנונג. ס׳איז שוין א צײט אזעלכע, װען כלל׳טוער בײטן אפט זייערע איבערצײגונגען. דאס איינציקע, װאם מ׳קאן פין זיי פארלאנגען, אז זיי זאלן לאזן זייערע אי׳ בערצײגונגען זיך אויסשטײן, אפזעצן און אײנפודעװען זיך, אײדער מ׳קומט מיט זײ צום לעזער. װארים דעם געװײנלעכן לעזער (אוי צוהערער) קאן זיך דער קאפ פארדרײען, װען מ׳הײסט אים אראפשפרינגען מיטאמאל פון אן אפטימיסטישער הויך אין א טיפן תהום פון יאוש, און ער קאן אנװערן דאם גלײכגעװיכט. איך פערזענלעך האב יעדנפאלס נישט בדעה צו באנוצן זיך קעגן ח. לעשטשינסקין מיט וחסחוחוסו{ 1)ס 3זח6װ!£11ץס און צו צעשלאגן זיין איצטיקן יאוש מיט ארגומענטן, װאס שטאמען פון זײן אמאליקער התפעלות. בםרט װען אין אײניקע װיכטיקע פונקטן בין איך גאר מםכים מיט ח. לעשטשינסקין. איך האלט אויך באגלײך מיט אים, אז דאם ײדישע פאלק לעבט איצט איבער א ביטער שט־קל צײט, װאם ביטערער קאן שוין גאר נישט זײן. די דערשיסערנדיקע קאטאסטראפע פון די דײטשע ײדן, װעלכע װערן פונם ה־טלער• רעזשים ארויסגעשטויםן פונם עקאנאמישן (און קולטורעלן) לעבן מיט שטורם און דראנג, מיט רעש און געפולדער, מיט ציניזם און סאדיזם, און די שטילע טראגעדיע, װעלכע ם׳לעבט איבער די ײדישע באפעלקערונג אין אייניקע מזרח׳לענדער, װו זי װערט ארויסגעפירט אונטער דער האנט פון אירע געשעפטן און בא• שעפטיקונגען מיט ליבהארציקע רײד און א העפלעכן פארנײג, קאן װירקלעך אניאגן א מרה׳שחורה װעגן ״סכנה פון אונטער• גאנג״. אבער מ׳ברויכט דאך נישט ערשט צו דערצײלן ח. לעש• טשינםקין, אז די ,סכנה פון אונטערגאנג״ באדראט אין א סך א גרעסערער מאם דער קאפיטאליסטישגר ארדנונג, און פון איר מיט א שטיקל צײט צוריק האבן זיך די ,ליטערארישע בלעםער״ מיט אומרו געכאפט, אז מיט אונזער קולטור׳שאפן האלט עם שמאל, און האבן געמאכט א ליא ם: — ס׳טײטש? דאס ײדישע בוך האט פארלוירן זײן לעזער, דער ײדישער שרייבער האט אנגעהויבן צו שרייבן פאר זיך, פאר זײן הויזגעזינד און נאענטע פריינט, דער יידישער פארלעגער איז געבליבן זיצן אן א שטאך ארבעט, דאם ײדישע טעאטער גוםםט, דאס ײדישע שול׳װעזן ראנגלט זיך צװישן לעבן און טױט, איז פארװאם שװײגט די ײדישג װעלט? פארװאס שטײט ׳ ־ ־ד ▼ דאס יידישע פאלק פונדערװייטנס און קוקט זיך רויק צו צום װרבן פון זײן קולטור? װו איז זײן געװאלד און גערודער? וװ איז זײן פארשטאנד און װידערשטאנד? ענטפערט דערויף יעקב לעשכשינסקי: - ,דאס פאלק האט גרעםערע דאגות, טיפערע וארגן. דאס פאלק שטײט פאר א תהום, װאם דראט אים אײנצושלינגען, װײל נאך קײנמאל אין דער ײדישער געשיכטע איז די סכנה פון אונ• טערגאנג נישט געװען אזוי גרוים... װײל ס׳איז געשטעלט דעם ײדישן פאלק דער גרויסער היםטארישער אולטימאטום: אדער לעבן װי נארמאלע פעלקער, אדער שטארבן.״•) אויף ח. לעשטשינסקין װאלט מען געקאנט פרעגן אװידער• אנאנד. צוריק מיט עטלעכע יאר האט ער פארעפנטלעכט אין דער בונדישער ,פאלקם׳צײטונג״ (און אפשר אױך אין אנדערע צײטונגען) אן ארםיקל, װאס פון יעדער שורה זײנעם האט, װי פרישע װאםער פון א קװאל, געשלאגן מיט בטחון און אפטימיזם. מיט סטאטיםטישע ראיות און סאציאלאגישע םברות האט ער בא- וױזן, אז פון פאר די לעצטע הונדערט יאר איז דאס ײדישע פאלק אױסגעװאקםן אין צאל און אין װאג, ס׳האט זיך פאר• שםארקט זיין נאציאנאלע ארגאניױרטקײט און ם׳האט זיך געהויבן זיין נאציאנאל׳קולטורעלער מצב. בײ דער געלעננהײט האט ח. לעשטשינסקי ארײנגעזאגט הארבע װערטער די צױניסטישע קלאג• מוטערס, װאס באציען זיך מיט ביסול און חוזק צום גלות׳לעבן מיט זײנע מעגלעכקײטן און פערספעקטיװן. איצט האט ח. לעש׳ •) יעקב יעסםשינםקי ,ןםענער *ון עריזכער״. ,ייס. 1י1ם.״ נומ• 23.