Literarishe bleter · 1933-08-25 · 34 (25.8.1933) · p. Seite 553

זײט 553 ליטערארישע בלעסער נום. 34 (485) 3״י״,- וו/נלט־ליטעראט^ר װ. אי. האטשאלןןװ װעגן דעם םןןװעטישן טעאטער די לעצטע טעג פון שײלאק ,די לעצםע םענ םין ש־רזןקי — וןװי ה־סם דער ריזםאן םין דעם באקוונםן ־רים־ווםע-יקוןנ־שן ש־ייבע־, רידװ־ק ר-א־םןןן, װערבע־ איז די םענ דערשינען א־ן א העב־ע־עןער א-בעדזעציננ. לואיםאן הןןם נעניםען ש״לןןקן, װעלבן שעקםם— דןןש ארויםנעם-רש בדויי אין א־ניקע םבענעם, און ארינםערנעם־רט אינםער אים די סב־בה, די אםםאםםער, אין װעדבער ע־ האט נעלעבם. שעקםםיר האם ױבא נעװען םיט א־ניקע בוזאםענששויםן סין ןןם דעם אינטע־ רעםאנםן טי■, און לואיםןןן הוןט צינייטנעב־אבט אין ז־ן ראםאן נאנצע שטיקער ־דיש רעבן טון טיטלארםע־. ע־ האט גענעבן די געשיבםלעבע אין נעזערשאטטרעבע א־םנעביננ, אין װעלבעד ש״לאק האט נערעבם, און באנ־ינדעט סםיבוןלןןניש אין םאציוןלןןגיש ו־ן שריט — דעם נקםה־אקט צו טארראננען טין ז״ן בעד־חוב א שם־ק לעבעדיק טל״ש םאקע אויםנעשניטן םון דעם רעבעדיקן קע־סער. אין יויף םין סיר יארן האט נעדויערט דע־ חוזק אין די טןדטאר־ נוננען, גי רות און דערנירערוננען קענן די ״דן, ט האט טא־ברענם די ״דישע סטרים, טארט־יבן די ״דן אין א געטא. דאם אלק האש ארויסנערוםן ב״ די שטארצעדע נאטי־ן האם אין ש:אה. דער נקםה״ אקט םין ש״לאקן איז אזוי-ארום נעדען דער נקםה-אקט סון די טאר־ אלאגםע און דע־נידע־־קםע ־דישע םאם;, רערבע האבן שוין טער נישט געקענט ר־דן דעם חוזק אין שפאט. ריאיםאן םא־בינדט ש״• דאקן פיט א ד־ באדוםטע נעשיבםלעבע נעשטאלטן און פאם-דוננען׳ ע־ ב־עננט א־ם ק״ן א־ין־ ש־אל, ק־ן שב—ר״ אין דער שםאש, װו עם רעבן דאן די נ־ויםע ט־ו־םער םא־ דע־ נאירה פון ״דישן םארק. ע־ האש םארבינדוננען או־ך םיט ריד ־איבני אין שרםה םולבו. עס איז אויך אר״ננעב־אבט נאך א פ־ט. דישעםיקא, װאט אנשריויםש בײ שעקבפי־ן סין איר סאשע־, האט חתונה אין האש קינדער, קוםש דערנאך צוריק צי א— םאשע־ אין ברענגש ם־ם זיך אירע ק־יםטלעבע קינדעד. ב־ם ארנעם־נעם גי־יש םין װענעדיק םא־ראזט ז■ די ששאט צויאטען ם־ם אירע ב—רע־. דער ״דישער ביבער־מארק זאר נישט :״; צערידע־ם, װארש נעװען א ױשר א־ויםצוגעבן דאם ביך אין ״ר־ש. — א פילם װעגן דאסטאיעװםהין א־ן ־אשנסא־באנד האט םען םארשיק נעםאבט א סירם םונם לעבן םין דאםשאיעדםק■ אין םיביר. דע־ םי־ם ה־םט ״נאטיצן םינם םוישן־ה־יז*. עש א־י געגעבן דוםלאנר ם־ן די (>4-שער יא־ן, דע־ אםאליקער םעשע־בודנ. שםעשער נ״ם ארו־ך דאם רעבן םץ דאם־ טאיעדםקי א־ן סיביר צדישן די קאשארזשאנעם. רע־ םילם הויבש ז־ך אן םים דע־ באדוםטער םצעזע, װי דאםשאיע־םק• דארט ז״ן בא־־םטע -עדע נאבן םײט םון םישק•;. — דע־ ם־לם איז רעצםנם געבראבט ק״ן פא־יז. נײ בוך פון הערבערט װעלם דער באדוםטער ענגלישפר שריםטשע־ע־ װעדם, האט זיך בארימש געטאבש טיט ז״ן ,װעלט־נעשיבשע׳ האש איצש אננעש־יבן א נ״ בוך אונשע־ן נאטען: ,די ציקינפש פי; דע־ ־עלש*. א־נצעלנט קאייטדען סון דאזיקן בוך זענען שוין םא־נזםנםדעבש אין דער ענגלישער פרעסע. אין א״ן קאפישר װ״זט אן ־ע־ש, אי םיר װעק בקדוב האבן א נ״ע װערש-טלחםה, און די דאייקע םלחםה װעם אויםברעבן צוריב א״ן א״נציקן פוילישן ״ד. דאם ־עש נעשען, — םאנטאזירט װעילם, — א־ן יאר 1940. ל״ענט די ״ליטעואדשע בלעטעױ דער באריםשעד רוםישער אקשיאר םון םאםקדער קינםשלע■ רישן טעאשער װ. אי. קאששאלאד, װעלבער סארברעננש איצש אין א קורארט ארום ריגע, האט םאר די רינער ארטיםשן איבערגעגעבן װענן דעם רוםישן םאדעשישן טעאשער בבלד אץ װענן דעם טאם־ קװער קינםטלעדישן טעאטע־ בם־ט. דאם םאריקע יאד האט דער םאםקװער קינסשל. טעאשער געששעדט בלויז א״ן נ״ע פיעםע — ,טוישע נםשות׳ לויט נאגאל אין דער באארבעטוננ םון בולגאקאװ. לבתחילה איז ־י פ־עםע אויםנענוטען נעדארן קאלט, אבער צוביםרעבד״ז איז די באצױננ סון דעם עולם נעדא־ן אלץ בעסער. דאש דערקלע־ש זיך דע־ם־ט, האלט קאםשאראד, װאם די אקטיארן זענען םיט דער צ־ש אויםנע־ װאקםן אין ז״עדע ראלן. אין אט דער פיעםע האש זיך באזונדערם ארויםנע־וקט א ױננע־ ארטיםש קעד־אד, װאם האש נעשסירש די ראלע םון טאנילאװ. דער טעאטעד האש באנ״ש די פיעםע ״די ט־אקט־רעדץ׳ םון נאלדאני, װעלבע איז נעגאננען םיש 20 יאר צו־ ריק םיטן אנש״ר םין נזאדשקא אין םבאניםלא־סקי. איצש םא־ב״םן ז״ ־ע״אנםקא און ריװאנאד, םא־שש־ע־ םין דעם י־נגן דור א־טיםש,־. אץ קיםענ־יקן םעזאן װעט רידאנאד, דאם זאגש-צו ז״ע־ ם־ל, שסילן די ־אלע ,סון ששאצקי אץ ״צרות םינם םא־שטאנד* ואץ דע־ ־אלע האש זיך בא־יםש געםאבט װ. קאםשאלאד), אין קאששאלאד רעש צים ע־ששן םאל אויםטרעםן אין דע- ראלע םון םאםישאװ ודער םאשער םין דעם ם־רל;. עס איז אויך צינעני־ש צום אייבם—ן אםם־אװםקים ״שארענםן א׳ן ז״ע־ע סארע־ע־*, װו קאםשאלאד רעט שסירן נאדאקאװן. דער טעאטער האש באקוםען אץ ז״ן רשות רעש םעאשער םון נעװ. קא־ש, װו עם איז א־גאניזירט א ״םיליאד םונם 1-שן ם. ק. ם.*. דא, ואך דעם צד״יאריקן םארבאט, װעש באנ״ש װעדן בילנאקאדם ״די טענ סין די טי־בינם* (די ר״םע גדארדיע״;. א נאנצן םעזאן איז נענאנגען אץ םאשקװע ״װידערנעבורט* לויטן באריםטן ראםאן םון ל. שארםשאי. דע־ נעזונם צוששאנד םון די ב״דע אנםירעד פין ט. ק. ם״ ״ד־ אלש־ששקע׳ װד. נעם־ראדישש- דאנטשענקא און ק. ם. םשאנ־םלאדםקי האש ז־ך באד״שנד םא־בע־ םעדש. דער עדשטעד האט זיך באד״טנד סא־בעםעדש. דעד ע־ש־ טער האט ז־ך לעצטנם איםנעקערט סין אויםלאנד, װו ער האש םארבדאבש א נאנץ יאד, און ם־ט ם־ישע בוחות ז־ך נענוםען צי דע־ א־בעש. םשאניםלאװםקי האם װינטער צונעקרענקט, נא־ איצש םילש עד זיך בעםער און עד םא־ב־עננט דעם זיםער אץ דרום־םראנק־״ך. די ט־יסע םונם טעאשע־ אױ בא־״בערט נעדא־ן םיש די באקאנשע ארשיםטן םונם קארש-טעאשער: סאסאװא, רשא־אד, םעשקער אין םאםנין. — ״די סאדעטישע םעאשערן - האש װ״טער דערצ״לם קא־ טשאלאװ ־־ האבן אויםנעהע־ט צו יאגן זיך נאך םיל סיעםעש. םען שטעלט א צװ״-דד״ ס־עסעם א םעזאן, אבעד םען שטעלט ז״ װי ב׳דאדף צו ז״ן. די סענסאציע םונם םעזאן איז נעװען די או־ס■ שירוננ אינם װאבשאננאװ-טעאטער ״האטלעם*. אט די ערשטע או־ש• םירוננ םינם רעזשיםער אק־םאװ האש א־ויםגערוסן סיל ל״דנשאםט־ לעבע דעבאטן און םאנאנדעדנעט״לם דעם םאםקדער שעאשער־ע־רם אויף צװ״ םחנות. אק־םאד האש נעשאםן נא־ א נ״עם האםלעש, שט־צנדיק זיך אויף שעקםס־סװאדיאנםן, װאם זענען ביז א־צט װ״נ־ק באקאנט נעדען. לויט אקיםאדן איז האםלעט נעװען א נעגאטיװעד ם־ס■ א סאליטיקאנער, אן אינטריגאן, א צ־ניקער, און בבלד נישט ק״ן םילאםאף. ער איז בלל נישט ענלעך או־ף די אננענוםענע האם• לעםם, ער איז א סעםסיק. עם האט געשסילט די ראלע סון האש• לעם נארױנאװ, װעלכער שסילט אלעםאל אץ װאבםאננאװ-שעאטער די ראלן םון ע־שטע קאטיקעד. אויך איז נישט ענלעך די אקיםאװ• אםעליע אויף די נעװ״נלעכע אםעליעם. זי איז אויםגעלאבט געװאדן דורך דעם רעזשיםער אץ געשילדערם געװאק װי אן אסגעײםענער נאר. קאששאלאװ גוטא ארבעם איצט אויף דעד אינםצענירוננ טון םערװאנטעםעם ״דאן קישאט* טאר דעם ם. ק. ט.