Literarishe bleter · 1933-08-25 · 34 (25.8.1933) · p. [Seite]

צענטער יןזרגאנג פרײז 50 גר, 25 אויניםט 1933 ס1תקז816 25 דעוסרארי־פזע א־־וסמדירטע װאעשדיפמ פאד ילזיפלעדאכןוד ■■ טןזאטנןדאוןקונםמ ידדריד פארי=ל*ג ב.קקעעק*ן,װארשע דד. ע. דיגעע?3??ס / װ$רשע דעו ווע-טעו אינטעונאציאנאלעו לןאנגועס פון היסטארשע װיסנשאפטן אח די ײוישע היסטאוישע װיסנשאפט נישטגעװען דארט פארטרעטן-ײדישע היםטאריקער האבן זיך אםת באבײליקט אין די םריערדיקע קאנגרעסן, אבער נישט אלס פאר־ טרעטער פזן דער ײדישער װיםנשאפמ, אין געהאלטן האבן זיי רעפערא־-ין נישט אויף טערעם פין דער ײדישער געשיכטע.״ דער יװ״א איז געװען די אינסטיטיציע, װאס ד.אט אדזרכ■ געבראבן די ביזאיצטיקע טראדיציע און צזם ערשטן 'כאל זינט עם עקזיסטירט א אינטערנאציאנאלע םארײניקזנג פין היםטאריקער װעט זיך באמײליקן א פארטרעטערשאפט פין דער מאדערנער יידישער געשיכטע-װיכנשאפט. צוס ערשטן מאל װעלן די פאר• מרעטער פזן צענדל־קער פעלקער פון אלע ײעלט-טײלן זיך בא- קענען כיט די פראבלעמען פון דער יידישער פארגאנגענהײט נישט פין דעם שטאנדפונקט פין די קלעריקאל־אםימילאטאיישע ,יאהודים׳ נאר פון דעם שטאנדפונקט פון דער מאדערנער,' פרא■ נרעסױוער װיםנשאפט. צום ערשטן מאל ײעין אויך געלייענמ װערן רעפעראכן, װאס װעלן באלויככן'געװיכע פראבלעמ־״ן פון דער ײדישער געשיכטע פון דעם מארקסיסטישן שטאנדפזנקט. אויםער דעם ױו׳א זענען פאראן רײכערע אין מיסלען און װיסנשאפטלעכע כוחות, ײדישע היסטארישע געזעלשאפטן אין פארשידענע לענדער פון אײראפע און אמעריקע, װאס האבן אונ• טער זיך א פארגאנגענהײט פוין גאנצע יאר צענדלייקער 'און דאך זענען נישט זײ געװען די דאזיקע, װאם 'האבן אויכגעקעמכט זייך אן אנטײל אין דעם אינטערנאציאנאלן' קאנגרעס. דער פארוים• גייער, דער באן-ברעכער איז געװען די ײנגםטע פון אלע אינס■ טיטיציעס, - דער ײדישער װיםנשאפטלעכער אינסטיטוט. דער כוח פון ארגאניזאציע, דער כוח פון די ברייטע מאםן, װאס שטײען הינטער אים זענען געװען די שטויסקראפט, װאס האט דעראבערט פאר דער מאדערנער יידישער געשיככע-װיסנשאפט אזא װיכטיקע פאזיציע -' װי די באטײליקונג אין דעם אינטער• נאציאנאלן היםטאריקער-קאנגרעס. דער סמאטוט פון דעם אינטערנ. היםטאריקער פארבאנד זעט פארויס, אז אין די ארגאנען פון דעם פארבאנד, 'אין זײנע פארשידענע קאמיסיעס ױי בכלל אין דער אינטערנ. פארײניקונג קענען זיך באטייליקן בלויז פארטרעכער פון לענדער און נישט פון באזונדערע פעלקער. די דעלעגאציע כון ײװא, הגם פאקטיש װערט זי אנערקענט אלם א באזונדערע פארםרעטערשאפט, װאס לײגט פאר אירע קאנדידאטן און טראגט די םאראנטװארטלעכקייט פאר די געהאלטענע רעפעראטן, דאך באטײליקן זיךידי היסטא• ריקער פון ײװא פארמעל דורך דעיר פארמיטלונג פון די לאנד■ דעלעגאציעם איון ניישט אלם א באזונדערע ײדישע דעלענאציע. אײנע פון די װיכטיקםטע אויפגאבן פון דער ײװא דעלע־ גאציע אויפן קאנגרעם װעט זיין אויפקלערן דעם קאנגרעם װעגן דעם 21 אויגוסט האט זיך נעעפנט אין װארשע דער ןןז\.טער אינטערנאציאנאלער קאנגירעס פון היסטארישע װיסנשאפטן. (1165[)וזס)3נ1־1 65סח*1ס5 165> |5חסוזגחז*)ח1 5*ת8חס0). איבער 800 היסטאריקער פון אלע װעלט-טײלן קומען זיך צונויף, צו באטײ־ ליקן זיך אין די 15 סעקציעס, אין װעלכע עס איז אײנגעטײלט דער קאנגרעס. אויף דעם קאנגרעס װערן גצהאלטן רעפעראטן און באריכטן פון פארשידענעי געביטן. עס װעלן בארירט װערן פראבלעמען פון דער פארהיסטארישער תקוכה, פון אלטערטום, מיטלאלסער און דער עייקר פון נײצײט, עם װעלן אויך דיסקו• טירט װערן די פראגן פון געשיכטלעכע טעאריע (געשיכטלעכער מאטעריאליזפ און געשיכטלעכער אידעאליזם). עס טרעפן זיך צונויף די פארטרעמער פון די אגכקעגנגעזעצטע ריכטונגען און באנעמען און פארשטײן געשיכטע: די םארטרעטער פון בירגער־ לעכע מלוכות, און פון ראטנפארבאנד. עס װעלן קעמפן צװישן זיך בוכארין, װאס באװײזט, אז די היכטאריעגראפיע לעבט אי־ בער א גרויסן קיריזיס און אז די אײנציקעי רעמונג פאר איר דאס איז דער געשיכטלעכער מאטעריאליזם און דער אסלער דאצענט ױילהעלם קייל הוי, װאס באקעמפט די אײנזייטיקײט פון דער ביזאיצטיקער פאליטישיער געשיכטע און אויך די כלונרשטע אײנ־ זײטיקײט פון דעם געשיכטלעכן מאטעריאליזם און שטעלט זיי אנטקעגן דעם באגריף פון היכטארישן סינטעז. עם װעט אויך אננײן א שיארפער קאמף ארום אזא ,אומ• שילדיקער׳ טעםע װי ,באגריף און געשיכטע פון אימפעריאליזם׳. דער לייפציקער פראפעסאר עריק בראנדענבורג װעט װעלן באװײזן, אז פאקטיש האט זיך אין לויף פון געשיככע גארנישט געענדערט. עם האט אמאל עקזיסטירט ביי די רוימער און אנ- דערע םעלקער א'שטרעבין צו א װעלטהערשאפט און אויך הײנט כראגט דער בלוטדורשטיקער, מיליטאריכטישער אימפעריאליזם דעמזעלבן כאראקטער און שטרעבט צו שאפן ״אן איבערנאציא• נאלע אײנהײט׳. די היסמאריקער - מארקסיםטן װעלן אראפוײסן דעם שלײער פון דעם ,אומשולדיקן׳ פרצוף פון אימפעריאליזם און באװײזן זײן אמתדיקע ראל אין דער הײנטיקער געזעלשאפט און זײן אויפקום אלס ״לדצטע סטאדיע פון קאפיטאליזם׳. אזעלכע און אנדערע םפעציעלע פראבלעמען װעלן שטײן פאר די הונדערטער געלערטע פון דער גאנצער װעלט, װאס זע־ נען זיך צונויפגעקומען אויפן קאנגרעס אין װארשע. הגם די אינטערנאציאנאלע פארײניקינג פון היסטאריקער, מאס איר סעקרעםאריאט געסינט זיך אין וזאשיננטאן, י עקזיס• םירט שוין לאנג, הגם זי האט שוין אפגעהאלםן ביז הײנט זעקס אינםערנאציאנאלפ קאננרעסן' <דער לעצטער פיט 5 .יאר צוריק אין אסלאי, יאיז די 'ײדישפ היםטארישפ װיסנשאםט י ביז הײנט