Literarishe bleter · 1933-08-11 · 32 (11.8.1933) · p. Seite 522

ליטערארישונ *למער נום. 32 41131) זײס 522 פ>ו וו־אר צג וואר ס——₪₪₪0₪*₪^₪^₪₪₪1₪₪₪₪₪*^₪^₪—^0—* טעאםער און ^ונסט > די יי־דישע סעאסערן אין װאישע עיילן א*נס ניי־ פיל־געפעקהע ז#לן: אינער דרײ גויזנט מעגסשן קיםען גןג*נעגל9ך עו זען די ײדישע פןישםעלוגגען. אין ,.נןװןשכשי״״סעאסער, װו ״מעמע-שװיבער״ (י. *ון מ. גערםען) װעיס גע־ געבן שוין עים 50 מ$ל, קומען יעין סןג אינער 1000 *ושויער. ס׳קומס אײך * גרויסער עולס אין קאמינסקי־םעאסער (א. דזשײקןנסןן אין ם. שײג״ סעלד). אויך דער .*ורסײל״ (אין ,״סקאלס־״םעא־ טער) עים *ן /ולם. שװןכער איז אין ,עענםרןל׳־ סעאסער (אנס. מ. ליאמאץ) > אין נױ-יןרקער ײדישן סעאסער גײען שיבע-האפסע הכנות בוס נײעם סעזןן. אויך אין ריגע סומלס זיך ארום דעס נײעס סעאסער־םעזןן. נןר איץ װאישע, װו נכלל אין ײדישץ *ײלץ׳ װי־סש מען נאך גאי״גןרנישס, װןס ס׳װעס זײן מיסן נײעס סעאסער״סעזןן. װזר׳ װ ו׳ װ ן ם װעס שסילןז א שײנעם סנים קןן הןנן דןס סע־ אטעד. װען עםיעכע װןכן םארן סעזןז װערס נןך גןרנישס נישם געסון ן > די ,״װילנער סרוסע״ (אנ*. מ. מזאה) הוינס ןן עו שעילן אין ק־ןקע. אין פ־ןװיגץ תןנץ די ״װילגער״ *ויסגעפירס .שיײ כינע״ און ,״גינס אין אויסנעסערינג־הוח״. > םיר הןנן נאקיםען די עישםע ידיעות װעגן דעם גרײסן ערפןלג ןון מןרים ש־ואיץ אין נוענןס־אײרעס. כדט איס זענען געקומען לאזאר פריר, יהודית אנארבאנאל, שאילאס גןלדשכײן. עס איז אויך געקוםען זיין סרו אין זײן געהילף־ רעזשיםער קאץ. עס שיײן אין ״יןשע קאלנ״ אויך אונזערע װארשעױער ז. הי־שסעלד און אסתר ראיעל. > די װילנער ײרישע נײסיננען רוםן זיך ן■ םיס באגײססעריננ װעגי דעי גײער אױסירונג פץ זיגמונס סורקןװ מ. גן^דסןדענס ״לא תחמוד״ אינס םןיקס-סעיסע,־. די הויםס־רןלן שאילן ז. טורקןװ, מאלי עיקוס, הערמןן םעניגשסײן, פראנין מינטער, ש. אי־יך, געסליכערסנן. — ס׳זענען גע־ װען פײגע מאכן־םנענעס, נןלעס-ניםערן, מןרשן. הנלל, די *יעסע, די אויסירונג, דןס ש#יל הןס שםארק אויסגעניםען. סיר װעלן זען, װןס די קאסע װעס אײגע&ען. ״ס׳איז אשוס *י שסויגען — שיײגס מען אין .װילנער םןג״ — װי ןזוי בײ אזא דלות הןס זינמינס םירקןװ געקענס אויסנייען ןזא גראנדיעזן סעעקסןקל״. > ■סחקע בירשסײן ענדיקם זײנע גאססשיילן אין לעמנערנ אין ער םןרס ארוים קײן סםאניםלאװ, קןלןסײ, דרןהןביסש, ישעמישל, זשעשןװ, סאי־ נןװ, קיןקע. > רןזן װאלערשסײן םיס יוסף גרין אין ןסקאר אסםרןװ שיילן נײ אן ןלץישסײבנדיקן ערפןלג אין לעמבערג. זײ הןנן געהאט *דעה *י קוסען קײן ײאישע אויף גאססשאילן, ןנער זײ זעגען געבונדן מים קןנכראקכן אין ניו־יןרל, םיץ זײ אײלן אינגיכן ןרויסניפןרן קײן ןמעריקע. ועדאןסאד נחמן מייזיל ~ > דע- מןכקװער סןרלאג *עמעס״ עקזיססירם עױעס דןם בװײסע יןױ. םאר די ערששע זעקם חדשים סון לויםנדיקן יןר הןס דער םןרלאג ארײגגעלןזן 55 נקמען אין 288 םויזנס עקזעמ־ פיארן. *װישן זײ אזעלכע קאפיסאלע װערק, װי דער?רשסער גאנד פון מןרקס ״קאפיטאל־ — 84 דרוקנוינן. די בענ גײען >רויס פון דרוק 17 לעי־וניבער אין ײדיש מיס א דורכשניםלמכן סיראזש פון 25 ניז 30 סויזוש יעדערער. אינגיכן גײס ארײם סון דרוק דעי• *װײסער באנד ,.קאפ־סאל״, 2 בענרער םין רי 12 בענדער מעגדעלע מוכר־ פפרים, װןס דער פאילאג לןזש א־ייס אין אן אקאיעמישער אויםגאגע. פון קינכסלעיישער (*סע־ ראטרי■ הןס דער פארלןג ארויםגעלןזן די װערק פין פרץ מארקיש, ש. גןדינער, ױדל יןפע, שאיע־ װיכש. י. רןנײ, ערקעס אין א״ד. נערבעלסןנס ״ניים י־ניעבר׳י איז ןפגעדרוקט געװןרן איז 7030 עקיעדפלאי־ן און איז אויססןרקויפס געהןרן אין אײן חײש צײס. איצט װערס ארײסגעלןזם א צװײסע אײפיאגע. ביזן כיף יןר װעס דעי־ פאילאג ארויס־ לןזן סין דרוק 1500 דרוקבויגן מ־ם א האלבן נײליןן עקזעמפלארן. אומגעםער גןכןמןל אזויפיל װעס דערשײנען אין די ־יר־שע סאריאגן פין או־ קיאינע און װײסױכלאנד. צרזאמען װעט הײ-יןר א־־ײסגײן סין דריק א־ן יאסנפארבאנד ביז 4000 דרוקבײגן אין ײדיש. > ד״ר י. נ. שסײנבע־ג הײבס ןן ארײם־ צינעבן אין לןנדןן א גרוים ײריש װןכננלאס .דןס פרײע װןרט״. > דינט א דרײ װןכן דזרשײנס אין װארשע א נײע סןג־צײטוננ ״דןס װןרס״, װןם װערס ארײסגעגענץ דירך דער לינע סין ארנעכנדיקע פאר ארץ״ישראל. די הײפט־מיסארבעסער: ד. נן-גורײן. זלמן רונןשןװ. מ. גײשטןס א. א. די נײע סןנ־ צײסינג איז די נײנסע סןנ־צײסוננ אין װארשע. נײ אינט דערשײנען, װי נאקןנס, אין װן־שע 5 סרימןרגךצײסינגען אין 3 נןכמיסןג־צײסינגען. כ׳איז אינסערעםאנס . נױ״יןרק, װןם סארמןגס ײדן 6 מןל מער װי אין װןרשע, הןט נלויז 4 םןנ־ צ־יסינגען. > אין לןנדןן איז ןרגאניזירס א םןיבאנד סיי ײדישע שריססשסעלער, זשורנןליססץ און קיל• סיר־םוער אין עבגלןנד. די פןרװןלסונג נאשסײס סין ד״ר י. נ. שסײנבערנ (פןרזיצער), י. פןדרוזשניק (קאס־דער), י. הןניב (סעק׳־עסאר), ד״ר ב. בארי, ש. קאלדןװסקי, ם. דרין. > ס׳איז יעישינען אין מןרמאי־עש-סיגעס דער ד־ייסע״ נוסער סונם חודש־זשײ־גאל ״אײסנאננ״ אינסעד דעי■ רעדאקציע פון י. ד. איזראעל םיס אינשע־־עםאבסע ארסיקלען. > די צעבסדאלע ײדישע שול־ןרגאניזאציע א־ן לעסלאנד הןט אױיסגעגעבן א זשירנאל ״אונ־ זעי שול״ מיס ארסיקלען פין י. םןנריקןנס, י• ריסעלעס, ד. לעװין, ד״ר מ. יליןש, נ. ער א. א. > ל. םלןך איז אויםגעסרןסן מיס רעפעראסן אין קןװנע און איץ ןביערע שסעס םין ליס■• > א. אלמי איז ןפגעפןרן סון פוילן, ער װעס סארברענגען אין נעלגיע, פאריז און סיף אײגוםס קערס ער זיך אום *וריק קײן נײ־יןיק. ליטעואמזו אזן 17ולטןר > דער ■לרצלימדיקער סײם פץ דעס בא־ װוססן קינססלער לעןפאלד פילינאװכקי הןם אױיכ- גערופן א סרויער אין ײ ײדישע קינסםלערישע קרײזן• װו ער איז געװען שסאיק נאליבס. ײ לװיה פונם נארימסן ראיער א־ן לןנדןן איז בע־ װען זײער אימסןזןנר. עס ■ע:ען געקומען סןר־ שטײער סון די פארשידנסכע ײדישע קולפור- און גע עלשאסהלעכע אינפכיטוציעס, עס דןגן מרסיד געװעץ צװישן אנדערע :חוס סןקןלאװ. שלום אש, מןר־ס מײער, דעי־ סוילישער ארנאכאדןר סקירממס. שיום אש הןס געזןגס : .״פיליכןװסק• דער קינםסיער באזיצס םיל אײננסימלעכקײסן, װעי־כע זענען ענ*עך *ו די פון א צד*ק. רו ניסס געװעי א קינסכלע־* אין סילססן זץ און הןכס זיך סןלגלעך דעי־הויבן צו רער מדרגה פץ א צריק. פונקס װי דעי צריק רןכסי סארשנרײס אהבח־ישראל. דו הןסס •*־ך נישט געשעכיכ, דןס דו גיכם א ײד. װען נאך רער סלחמה הןבן ןלע נענימען ז*ך יןגן נןכן מןזערניזכ, ניכסו בעבייבן מוסיק א־ן נעסרײ צי דײן קינסםלערישער ס־א־יציע. דו הןכס געמןלן םון ײו־שע הײליקע זאכן. דײן נילד .״שסע ישי־אל״ רוםס אױיס א ציסער אין דע־ נשמה. גוראסע• םים גןסלינן און הירשננעי־גן רןסס־ אנט־זיקלש די ײדישע קוגכס. דו ■יככ ןבעי־ נישס נעװען נ?ײז א קינססלעױ, נן- אויך א מענסש. הןכם געיןייגס פ*ר דײנע םיסמדנששן. דו ביסש נעגאנגען אין דער געכא אין דןרם רןסטו געפו^ען די שײנקײסן, װעלכע דו ד-ןסם געמןלן. מיר באגלײסן ד־ך מיס ©•ל לינע צו דײן אײביקער רו״. > לוים דער אינידיאסיװ פץ די לינקע פועיי־בױן אין ןמעײקע װעיס אויםן 24־סן אײ־ גוסס צונ יסגע-יפן אין שיקאגא אן איבעסע־ קול- סור צױאמענסן-. ם׳װערן דע־ײאי־ס סארסי־עסעױ פון צענדליקער איבעסעי- קילםור־ארבןניזאציעם. בןי־ןכןװ־שולן, קולסור־קלובי, י-אמ. קרײזן, כן-ן, םסןרס־םארײנען. *װגש־קירסן א. א. דער .י-ןל. געדאנק״ שדײבס װעגל יעס צוזאסענען-: ,״דער ארבעסער קולסיד־צוזאמענסןר װעס זײן רער ערש־ כער םון זײץ םץ אין אמערילע. ציס ע-שדן דאי מעס געמןכס װערן א פןרױך צי קאארײנירץ איע קולסור־סעסיקײשן פץ לער *־ײשער ארבעזוערשאפס איץ אײן ןרגאניזאציע אין ױנסער ׳נײן פיןג-אם די סארשידענע קולסור־א־גסשיסוציעס ײעלן סער נישס סירן אן עלנסע, איזןל-יסע פקזיהסענץ, נןר וײ װעלן ןיך דירעקס פארנינרן אײנע םים די אנ- רערע סא- נעמײנזאמע קאמסן אײף דעם קולטי - מרןנס. א צענסראלע ןרבאגיזאציע, װאש ײעט נא־ זןרגן די לןקןלע *רבאנײאציעס מיט ןיגאגױאסן- רישער הייף ײיז אידעןלןנישער קלןרקײה, ײעס אויפגעשסעלס יוערץ״. > ס׳איז געקומען ק־־־ן לןרזש דער נ׳וקאנשער ײדישפר מןלער און קי:םס ק-יסיקער ־צח־ ליכשנשסײן. > דוייך דעם סאדבןנד סון ײדישע שריסס־ שסעלער און ושירנאליססן אין ענגלאנד י־ז א־ײם אין יןנדןן א גרעסע־ע ברןשיד סון לען קעניג א. ג. *װו האיסן מיר אץ דער װעלס ז״, װי ם׳װערן באהןנדלס אקסיעלע םרןבלעמען פין הײנסצײסיקץ ײדישן לעגן.