Literarishe bleter · 1933-08-11 · 32 (11.8.1933) · p. Seite 519

זײט 519 ליטערארישע בלעטער נומ. 31 (482) סין לינקס: ■עי־לע, ק*נ*נ$*יסקי, *אק. הלדי, מאננער״ מײזיי. צו דעם אונחןל ״מױ שט״ען פאד א גװיס געפאױ ־אש•.-״ נ־טט ד-ניקע- זן>-: סא- דעט --•ש, בדך אין :•שט־ ד-נ־קע־ אח—דד םא- דע- ״דדטע- יד־טע-אט•- ד>>ש דע־ ב-בליא- שעק־שיעד א־ן טדט ט-נט טץ —דיש; ב-ך. ד• -ד־שע ב־ב—אטעקן לע:ען —נ־ק טעט־ק וב׳ט-ן א־ן קײ*ן נ-ע ב־בע־!) :־שט דע־פא-, ד-ל עט דע־ש-נען נ־שט ק-ן נ-ע -דישע ב־בע-. — די צ־ד א־י: ד• ב־ב-־אטעקן קויטן נ״שט ק-ן נ־ע ב״בע- — ד-ל ז• דאש :־שט פא—אט; ד״ל עם העישט א נדײסע א-עםק-ש אין — ב־בלייאטטק;. א— ד• ב־בע- -ע״בע זענען יא דערשינען, קען ד• ב־בל־אשעק;־שש ק״ם;. ד• ב־בל-אשעקז דאבן א־צש ק-ן ש־ט שט־צע נ־שט. אט-לו די טאנעדע טיבם־דיעלעך עי; םאג־טט־אט יע:ען ש״ן א״ך נ־שטא. ם׳דערט אײך נ־שט דעד-״בט צ• םאבן א ב־-ם-טא:. א־ן ל-ע;־:עלם א־י, א דאנק דעט ק—ז־פ, טא-קלע:ע-ט ט■; 50 :־. א״ך 30;ר. א הודש אלזא, אײב ד• ב־ב—אשעקן דע־1; ײשט דאבן ק-ן שט-צעט, א־ז ד־ניק דאט דא־ש ״נעטא־", נא-: קאטאטט־אםע! ד-ל א ב־ב• ליאטעק, דעלבע האט אט־ל• 100 לעזע־ קע; ט־ן ל־ע.־געלט נ־סט קײטן ק-ן נ-ע ב־בע-, יו־ל ז• דאט עם ק־ ט א״ף דעד הוצאה א•; א־בע־ב־נדן אלשע ביב,-. דעדצ• -ע-ט ט־ל ל־ען־נעלט נ־שט א־נ־ געצאלט ■•:קשלעך. ם-ן טא-שלאנ א־ז: א-נא—דנען א-ן דע- ט״ל־שעד ■דאד-נק קאנצע-טן, -עטע-אשן לם־בד, ד• ב־ב—אשעקן אזן םאביל זירן ציליב דעם ד• קילשיד בחװז די שד-בע-, ז־ננע-, -עצ־טאשא-ן, אקט־אין א. א. די ־ד־שע פ־עטע דא־ף טטעצ־על דידםע; א־טיקלען אש דעד אקציע, בד-ט פ-אטאנאנד—ן דאש ־ד־שע ביך און ד• קאנ- צערטן אק ד• שטעש אין סטעשלעך. די נאנצע זאך, נאך דעד פ-א1אנאנדע טין דע- פ־עםע, װאלם נעהאט א גאנץ־אנדע-ן בא-אקשער. טען װא-ש געקענט םאבן א פארטא-קײף פין ד• טא־טטן־ייננען אץ ד• ה-זעד, םען װאלט ד■ ■—זן אויף די בילעשן נעקעגש העבע־ן. אנשםאם א-ן אװנם אץ א ששעשל. װאלט טען ז־בע- נעקענש א-נאדדנען עשלעבע. פון די פא-ששעלזננען װאלט א-ננעפלאטן, נאבן א-אפ-עבענען די הוצאווז, אץ דעד קאטע פון ביבל־אטעק פ״נע שיםעש. — ד• אקציע דאדף •-אקלאם—ט דעלץ א״ף א צװ״־דד״ טא־ ׳־םאביליײרםע די פד״ צ־ש דא־םן דעד אץ פאדלויף םון נ#טן, אין ביכד-אטעק- 400 װ־ניקעד זדי יסש שד-בע- כאזוכן נ זןדטיסםן, אזוי״ ינשריםן דער צ״ט װעש א״ ׳. אץ •אדרויף •ין ששעשלעך טויז. 40־־ 50 עיד יי^שעקז ויז ביב די קאטעם •ץ ד• איזס אין םויז. 100-80 צ״ט נעקײםט דעד; װעדש אץ >ןט ו גירדן. ד* קויםם עםזוםן יאטעק האט 100 זר. ג*ברי ע־, װ-ל אויב א גירדן ביב שײו . זענען 100 זר די צ-ײשע א" יכעװ •א־ 200 זל, זי שוין בי ק־מזן—#דשינג. 1•#שעי נ דו-ך דער ביכל ג#ד#נםיד: זעש נם עױ יאנ, ה :ן םײן ש*דשל איך בעט עדנםש ב*וטל8ב: אײם אץ פליג אבישעלע איבערנעט—בן. ס<מיאסיסש. אמעריקאנער פראװינץ און, נישט ווערנדיק אנגאזשירט אין יידישן טעאטער, האט זי געעפנט אין נױ-יארק א דייםשן קאבארעט, שפעטער א רעםטאראן. װען ס׳איז אויפנעקוסען דער קלאנג-פילם, האט מען זי, אדאנק איר שטאטלעכער פיגור, אנגאזשירט פארן קלאננ-פילם ״גרענד האטעל״. איצט געפינט זיך גרעטא מײער אין האליװוד, מו *איך האב זי לעצן זומער בא־ זוכט. זי האט מיר דערצײלט א סך עפיזאדן װעגן איר א־בער־ גײן צו דער ײדישער בינע. זי האפ אננעװיזן, אז זי פילט זיך במעט א ײרישקע. כאטש זי איז װײטער א דײטשקע. זי האט עטלעכע מאל באטאנט, אז אין עטלעכע פאלן פון נויט איז איר געקוםען צו הילף י די אמעריקאנער ײדישע אקטיארן־ױניע. זי האט מיר דערצײלט װעגן אינצידענטן אין איר םאמיליע, װעלכע ז• האט באזוכט אין דײטשלאנד, און װעלכע זענען צופעליק אנטיםעמיטן ונאך פאר דער היטלער־מגםה*. װען זי איז בעת מײן אנװעזנהייט אויפגעטראטן אויף א יידישער אונסערנעמונג און דעקלאמירט א־יניקע דײטשע לידער, האט זי דעדנאך גע־ האלטן א רעדע או־ף ײדיש און זיך אנאנס־רט אלס ״די'גרעטא מיטן יידישן האיץ׳. 4) מאקאר אסיפאװיטש רעזניקאװ. א יונגער פויער פון טװערער גובערניע, אין זײנע ױנגע יארן האט ער געדינט ביי א יידישן קצכ אין פעשערבירג, װו ער האט זיך אויסגעלערנט רעדן ײדיש מיטן קנאק. אזוי װי ער האט געהאט א שײנע שטים, און איז געװען א בינע־ארבעטער אין טעאטער פון קרעםטאװםקיס גארטן אין פעטערבורג, װו ם׳האט אין 1881 גע־ שפילט גאלדפאדענס טרופע אונטער דער אנםירונג פון לייזער צוקערמאן, האט מען אים אנגעה־יבן ״צורעכנען צום מנין׳, ד. ה. נעבן אים קלײנע יאלן,' װען ס׳האט פארםעלט אן אקטיאר. זײן ערשטן דעביוט האט ״טאקארקע*," װי מ׳האט אים נערויפן, געהאט אין דער ראל ״זרח׳ אין גאלדםאדנם "״באבע יאכנע*. װען די טרופע איז אפגעפארן פון פעטערבורג, האט מען אים נישט מיטגענומען, װײל ער איז געװען א גרויםער ש״כור. מאקאר א־ז ג״בליבן אין פעטערבורג, אבער שוין נישט אלס בינע־אר־ בעטער, נאר ער פלענט ארויםטרעטן אלס קיפלעטיסט אין סאר־ שידענע באלאגאנען און זינגען ײדישע אין נלייכצייטיק רוסישע אנטיםעמיטישע לידלעך. 5> רודאלף קריםטיאן. געװען דירעקטאר פון דייטשן טע־ אטער אין אוירװינג פלײם אין נױ־יארק, און װען דאס טעאטער איז זיך צעפאלן, האט ער דעביוטיר״ט בײ מאריס ש״װארצן אלם ״ר׳ עקיבא׳ אין ״אוריאל אקאםטא׳, שפעטער האט ער מיטגע־ שפילט אין אםיפ דימאװס פיעסע "״די דערװאכונג ״פון א פאלק׳. אויך ער איז לאנג או״יף דער ײדישער בינע נישט םארבליבן. עם קאן זײן, אז עם זענען פאראן אדער געװען נאך קריםטן אויף דער ײדישער בינע, און װער עם האט נײע איינ־ פארמאציעם, גלײב איך, אז די שפאלטן םון די "״ליטעראר־שע בלעטער״ שטײען אין זײן רשות. באגױסונג פון פען־לןלוב גו ש. ניגעו ש-ערפר ש—נש אין -אליענע ש. נינער. *• א-עד 50־םן געצו־דנשאג אץ צו ד• 30 •זןר ־1׳םע־א-ישע טעש־ק-ש ס־קט א-ך דער ״ד-שער ■ען־קלוב אץ װארסע ז-ן האד־ צ־קםשע באנדיםוננ אץ ז-:ע ש—נשלעכששע קאלעניאלע װונסן. עש איז א ײיכשיקע דאשע שאר אלע ש־״נש שץ דעד -ד■־ שעד ליםעדאשוד. 30 יאד שש-ט א•־ כ־אש שץ דע- -דישער ל■־ םעראשור-ק־יטיק אץ שץ דער םאדע־נע- -דישע- קולטור־כוױננ. א־צט, וןען -דיש שאםן האש זיך צעשס־-ט איבער לענדע- אץ •שדכים, זע:ט איד א-נעד •ץ ד• צענשראלע ••נורן, װאם צעםענטירן די צעװ>>רםע:ע ײדישע ק׳לטו—סאםוננ. זאלן נעששאדקט וועדן א-ע-ע הענט צו װ-טע-דיקע- םרוכם• כארער אדבעם. ־ םיש •,—נטרעכן חכדשן נרום ײדישער פען־הלוב אץ װארשע. •ארזיצער אה~ן עײס?י/ םעק.-עט*ד נחםן ס״ןי? שםריהן?#באוױצק• װארשע, 2־טז אױנוםט 1933.