Literarishe bleter · 1933-08-11 · 32 (11.8.1933) · p. [Seite]

צענטער יארגאגג פרײז 0^ גר< ח אויגיסט 1933 13סקז11316 ־־בועו־אר־נדע ךךץ^ךךךך■?דקוסםדזיםגנ װאעשריפמ פאד ־יבלגידאביוד 0 מןןאטנןדאוןקונספ? פארעלאג כ.קקעעין*ן,וזארש^ י ט ש. ניגעד אין קײן לאנד אזא גרויס ארט װי דא. צום טײל נעמט זיך דאס פון דעם׳ װאם די פרעסע אין אמעריקע שפילט בכלל אן אומגעהױער-גרויסע ראלע. באזונדערס איז דאס אבער דער פאל מיט דער ײדישער פרעסע. װאס פארנעמט דא אין א נרויסער מאם דעם פלאץ פין די אויטאריטעטן און װעגװייזער, װאס ײדן האבן געהאט אין דער אלטער הײם. אויפן חשבון פון ײדישע ליטערארישע דערגרײכונגען אין אמעריקע, האט גיגער פארגעזעצט, דארף פארצײכנט װערן נישט נאר די אנטװיקלונג פון ײדישן זשורנאליזם, נאר די אנטװיק־ לונג םון דער ײדישער דראמע אין פון דער ײדישער פאעזיע. אין דער צײט. װאס אין אײראפע זענען אנסשטאנען די קלא־ םיקער פון דער ײדישער פיאזע. זענען אץ אמעריקע באװיזן געװארן די קלאסיקער פין דער פאעזיע, װאס איז דא בכלל אנטױיקלם געװארן ביז גאר א גרויסער הויך, און האט דורכגעסאכם פאר־ שידענע ריכטונגען. אפילו די סאמע לעצטע ריכטונג, די פרא־ לעטארישע, האט נעהאט או ך איר אנהויב אין אםעריקע. אײף דער פראגע, אויב די ענגלישע ליטעראטור האט גע־ לײגט איר חותם אויף די ײדישע שרייבער אין אמעריקע אין דערזעלבער מאס, װאס די רוםישע און דײטשע ליסעראטורן האבן געװירקט אויף די שרײבער אין דער אלטער הײס, האט ניגער געזאגט, אז אין אנהויב אין דער ריכטונג איז צו מערקן נאר בנונע דעם ײנגערן דור שרײבער, מיט דעם אײנציקן אײסנאם פון יהיאשן, האבן דא אלע אין אמער קע נאך אלץ גע־ שאפן אונטער דעם איינםלוס פון די ליטעראטורן םון זײערע לענדער. איר רעדט װעגן דער הויכער אנטװיקלונג פון דער ײדי־ שער פאעזיע אין אמעריקע, װי קומט עס, װאס איר האט אזוי װײניק געשריבן װעגן די סאמע מאדערנםטע יידישע דיכסער דא אין לאנד? האט דער אינטערװיורער געפרעגט. דאס נעמט זיך דערפון, האט ניגער געזאגט, װאס זײן מעטאר פון קריטיק באשטײט נישט אין זאגן -יא״ אדער ,נײן׳ װענן א װערק אדער א שרײבער, נאר פון כאראקסעריזירן דעם שרײבער אין זײן סביבה. דער עלטערער דור שריםטשטעלער איז געװען מער גרײט כאראקטעריזירט צו װערן װי דער ײנגע־ רער דור. די עלטערע ײדישע שרײבער זענען געװען אײנגע־ װארצלט אין םאלק, אין די נײערע רעפרעזענסירן באװוסטזיניק אדער אומבאװוסטזיניק זיך אלײן. א חוץ דעם איז אים בכלל אםשר געװען נענטער די סביבה פון די ערשםע שרײבער, װײל ע 8 13 װי אונזערע לעז ר װייסן, איז ש. ניגער איצט אלט גע־ װארן 50 יאר. צוליב די זװער־חרעים איז די פײע־ רונכ פון דעם יובילײ אפגע־ לײגט נעװארן אויף הארבסט. דערװײל װערן אין דער ײדישער פרעםע פארעפנט־ לעכט זרטיקלען, געװידמעט דעם חשובן ױבילאר און זײן ייטערארישער טעסיקײט. א מיטארבעטער םין ייט״א, האט צו דער געלעגנהיים פינם ױבילײ געהאט א לענ־ גערן שמועס מיט ש. ניגער. דער חשובער בעל״הױבל האט ,בײ פופציק יאר הײבט״אן אנקומען דער אינטערעסאנט־ סטער טײל אין א מענטשנם לעבן. עס קימט־אן א צײט פון קאנסטעלאציע, פון נאכדענקען װאם פארשאפט א גרעסערן גע• נום וױ די יאגעניש פון זי ױגנטלעכע יארן. מען װערט מילדער צים לעבן. װײל מען װערט געניסער און רײכער אין דערפא• רוננען. שםרענגער װערן אבער די סאדערוננען צו זאכן, װאס זענען אויסער אוני. אזוי, למשל, זענען שטרענגער נעװארן זיינע סאדערונגען צו ליטעראטור, װאס איז ארויס פון דער סטאדיע םון אנהויב, װען די מינדםטע דערנרייכוננ איז א קרן. און זי א ז געװא ן רײכער און פארצװײגטער. שטרענגער מיט די פאדערוננען צים ײדישן שרײבער, האט ניגער סארגעזעצט, איז געװארן נישס נאר דער קריטיקער, נאר אויך דער ײדישער לײענער, װאס איז םארשידנארטיקער אץ רעאליםטישער פון דעם אמאליקן נאיװן אץ פרימיטױון לײענער. פאר א שרײבער, װאס קומט קײן אםעריקע. װערט םאר־ לײרן א געװיםע אינערלעכע םארבינדוננ מיט זיין קרײז לײענער. אבער א פארגיםיקונג איז דא אין דעם, װאם דער ײדישער בײסונגם־שרייבער האט נישט אין קיין אנדער לאנד אזא גרויסע אוידיסאריע װי אין אמעריקע. די ײדישע פרעםע םארנעמט נישט א ש מ ו בװישן אנדערן געזאגט: ו\עו