Literarishe bleter · 1933-05-02 · 22 (2.5.1933) · p. Seite 362

ליטער&דישע בלעטער נום. 22 (473) י־ט 362 3>ן ןן-אך 8י1 ןןאך םסאשער אוז קונסש > לוימן בןןשלים םין ל*נד'*וז*מ*נ$5י םר:ם ײרישן זנרסיםמן־פערײן אין ■וילן זענען *ײבנע־ שסעלם נעװןרן ערוײ םעאסער-םעזןנען — אײנער— ע זומערדיקער, § קורעער פין 6־סן ױני ניז ראש־השנה, אין דער עװײשעד ן נןרמעלער סון יום-םובים ניז שבועות. — װןם סןר אן ענדעריגגען עס װעלן םןרקומען אין איבזערע סעןסערן אין װןרשע אין אין ■וילן פינם נ־יעם װינסער־םעזןן— װעין םיר די סעג זען. — > אויף זײער רײזע קײן רןסנםןרנןנד הןנן זיך ןסגעשסעלס אץ װןרשע די עןװיסםע ןרסיםסן םןלי ■יקןן אין יעקב קוליך. ס׳איז אײנכעןרדנם געװןרן לכבוד זײ אין קןםינסקי״םע־ ןסער ן קנלת-סנים. מולי *יקןן אי״ אײםגעםרןסן מים ן רײ לידע־• פין איר רעעערםוןר. > דעם 14-סן מוי הןס מןריס שװןרץ םים זײן םרונע נעענדיקס די גןםסשעילן אין שיקעגן; דע-נןך הןש ער געשעילס אין סילװןקי, דעסרןיס״ קייװלןנד, אין ■יססבירג (אין ן םזןסער, װןס נעסס ןרײן א ססס 5 מענסשן), אין ביןרק, אין דעײנןך בןססןן״ בעראק, בןלסימןר אין סי־ לןדעיפיע. > אידן קןמינסקו און זיבמינס טורקןװ הןבן גענעבן ן רײ פןרשסעלינגען אין קרןקע.— > שוץ ן מעשה סץ עסלעכע יןר, װי דןס ײדישע סזןסער אץ ןרגענסינע סירס אינ־ סערהןנדלינגען מיס ײגמינס םדרקןװ װעגן גןסס־ שוילן. די אינטערהןנדלונגען װערן סןרענדיקם און בקרוב װעם ז. סירקןװ ןהין ןרויספןין. י > חיהלע גרןנער הןס געגעכן עסלעכע קןנעערטן אץ ריגע אין אינט קלייבט זי זיך אויף ן םורנע איבער ענגלןנד. דער ערשםער קןנעערם װעס פןרקימען אץ לןנדןן דעם 16״סן ייני. - > חנה ברןז, בע־ועזענע ןרסיםםן פין *װיל- נעד סרופע׳, װןס שיילם זינס 4 יןר אין כןרקן׳ װער ײדישן מלוכה־סעןסער איז געקומען אויף ן ■ןר װןכז קײן •וילן. > ױסף בילןװ אין ליינע קןדיםןן הןנן גענענן אין נױ־יןרק ן פןדשסעלונג ״אין די הינסער־געסלעך (מןרד)״ סין ס. לןנגער, םיס דער נןסײליקינג פין י, גלײך, ש, סןנץ, לײנ קןדי• סןן א■ 1. > עי דעם 17־סן יןרעײס פין שלוס-עליכם הןם ן. סןמנערג געגענן אין ■ןריז די קןמעדיע ,״שװער עי זײן ן ײד״ ־־ > י. נ. רינןק הןט יײנגעןרדנס אין פןריז ןן אויסשסעלונג סץ זײנע נילדער. > דער נוןקונסער ײדישער ןקסיןר קלמן יןװעליר הןם גע*רנװעס זײן 70*סן גענירסססןב. עם װערס אויך 52 יןר װי ער איז אויף דער בינע. יןװעליר איז קײן ןםעריקע געקומען מיס 33 יןר ניריק, פיס ■רןם. הןרןװיסשום ס*י•*. ער הןס אויף דער ײדישער נינע סןרנימען ןן ןנגעזעענעס ןרט ולס לינהןנער, זיננער, אין שפעסער ןלם סןסער-רןליסס. מיס 22 יןי־ עיריק הןס ער חתיבה געהןס מים דע- נןװיםסע ןקםריסע ןנרןמןװיסש. מןרןס ןגרןמןװיסש איז לענסבס געװען קרןבק, אינס איז ײ שוין אינגןננן נעזינס. ליםעואטװ אוז קולסװ > אץ עלםער סץ 67 יןר איז בעשםןרגן אין בןרקןװ דער נןװיסםזר קילסור־סיעד אין שר־׳פט־ שםנלער אכרהס קןסיק, דער וון םין יתזקאל קן־ םיק. זײס 1926 הןס ן קןסיק גע־דײנש אץ רןסנ־ םן־באנר. > די ליםערןםיר ־ רײניקינגס - קןמיסיע אין בערלץ הןס פןרןרדנס נו בןזײטיקן פון די עזנס• לעכע ניפליןסעקן ■יןז. דיבנןװס .געשיכסע םון ײדישן פןיק׳*. דןס דןזיקע װערק װעס ןרויסגע־ געגן װערן נליי• פןר ששידיע־נװעקן. > ■ייןפ. שמעון דיבנןװ הןס נרעה ני םןרלןזן אין קירנן געילץ אין זיך נןזענץ אין ריגע. > דעם ןיכיװ פין *נינד״, װעלכער הןש זיך רי לענסע יןיץ געפינען אין בערלין און װעלכער שסזלס מ־ס זיך פן־ ן רײכן געשיכסלעכן אינר פון דער ײדישער סןניןליסטישער בןװעגונב, איז נןך לןנגע בןמיונגעז, נעלוננעןוױיסנירןסעװען סין דײםשלןנד אין אינערםירן אין ון ןנדער לןנד. > אין א־ינעם פין זײנע לענסע דערקלע• ריגגען הןס דער דײסעעי ■'-|9עיןגדע־כדנים׳}ער נעבעלם דעי-קלערס, דןם םיס די סל1 סןרסריבענע שריםשסעלער# מעי־ססבס ײדן, איז נןך די ״שװןינע ליססע״ סין שריםשסלער װײס נישס אײסגעשעפש. דעי פיןפןנןנדע־דעפן-םןמענס גרײס אינס ני ן גענייע ליססע םין ולע ביכער, װןני װעלן בןזײ־ סיקס װערן נישס נןר פון די ביבליןזעקן. נןד מען װעט זײ אויך קןנסיםקירן גײ די ןױיסגענער און אין די ביכהןנדלונבען. > דער דוננןװ־פןנד, װןס גרײם ני די ביײשע ענניקלןפעדיע אייף ײדיש נעפ־־נס זיך איצס אץ ■ןריז. נים םןגד זענען ניגענײגן גע־ װןרן אײניקע סאדיזעד קילסיד־שיע,*. > אײף ן זיגיננ פין דער װןישעװער קהלה״פןדװןלשינג הןיש לען פינקעלשסײן ןרײגגע־ סיןגן ו סןרשלןג, ןז ס׳זןל אײפנעהןנגען װערן אין לןקול סרן דער קחלה ן סןרשדעס סין י. 9. ■רץ, װןס חינדעם, װןס ער איז געװען ן סןר־ דינסססילער שרײבער, איז ער געװען ן קהלה״ נןןססע,- אין משך סין 25 יןי. — אויף דעד ןעלנער ײצינג איז אויך נןרירם גע־וןיץ די סראגע װעגן נןשטיסען ן זשירי םןר די ליסערןטיר־פרעם־^זגעװןױן און בישס געשם^לם יעם אײף הײנשיקן יןר. — ^זשיכלרן הןנן די ■יעסע > װי מיר הןנן שיין מ־־סגעסײלט, איז אין ניי־יןרק ןדגןניזירט געװןין ן נרוך נלןזמןן־ קןמיםעם דירכניסירן ו גרײסן געזעגענינגס׳ןװנס סןר נרוך גלןזמןן צו זײן ןסזןרן סין נױ־יןיק. דער ןװנס איז נןשסימט נעװען אײף דעס 14־םן מוי סים ן רײכן ליסעי-ןרישן אין מיזיקןלישן •רןגרןם. - > אײף דעס 4־5-סן ױני איז בןשטימס אץ טשערנןװיץ (רוסעניע) ן גןגענעניש םין ןלע דרןמןסישע קרײזן איץ רומעגיע, װןם שטעלס זיך רי אויפגןבע ני ןרבןניזירן אין רעגילירן די ןרבעס פון די דרןמקרײזן, העכערן זײער ןלגע־ מײנעם קייסור־מנב אין גענן זײ די מעגלעכקײס קינססלעריש אויםנילדן זיך. — > ס׳איז נוריקנעקימען קײן װןרשע זרנבל נןך זײן רײזע א-נעד ןמעריקע אין איץ־ישראל.־^־ אץ אמעדיקע, און קןנןדע, איז זרבבל געװען אץ ך שליחות םין נישן. — > זונםןג דעם 14-סן איז אץ אוידיטןריע םץ ײװן אץ װילבע פןרגעקימען ן געדענק־ןװנס נןך נהום ששיף, דעס איניניןװןד פין ײװן. דעד זןל איז געװען םיל. ז. רײזען הןט געעפגש די סרויעד־ןקאדעמיע מים ן רעפעדןט װעגן נחים ששיף זעם גרויסן ײדישן סילןלןג. ז. קלמנןװיטש הןס גענעבן ן שילרע-ינג פין ששיפס אידעןלןני־ שע גילגולים, ןנגע־דיזן, ןז זײן ןײבערגײן פין אײן נןװעגינג נו ן צװײסעי דע־קלע־ט זיך רער- םיט, װןס נ. שסיף איז נישס געװען קײן פןר- גליװערסער דןגמןשיקער און הןס אלעמןל בעששרעבס נו סןרבינדן די סעןריע מיס דער פרןקשיק. ןדװ. יױםף סשערביכןװ הןם איבע-גענענן אינסערעסאנטע זכרונות פץ םןרשײרזנע ■עריןי־ן אין שםיפס לעבן אין װירקן, בפ-ס פון י־עי נײס פון ן:הײב ןקסןנעײ־רעװןליציע. ער רןט אײך דערנײלס װעגן נ. שסיסן אץ דעם סעריןד, װען ער איז געקומען פין מינסק קײן קןװנע, אין אומזיסס געסרוװס אײפנובויען ן ײדישן קילסור־נענסע• אין ליטע. ער סארלןזס קןװנע און קימט קײן בע-לץ, ײי ער ריכס ןפ גלות. נוליב דער שסעטעי צײט איז די אויםןניןגראפיע פין נחים שםיף נישט פןדגע־ לײעבס געװןרן. זי װעט םןרעסנסלעכס װערן אץ קיסענדיזן ביך ״ײװן־בלעסער״. > אין שליחות פין חידש־זשירנןל ,נלןניס״ הןט ז. מלמד נןזונס װילנע און פין דןרס ןסגע־ סןרן קײן ריגע. — > יעקב מײזיל, װעלכער געפינם זיך זינט עסלעכע חישים אין שליחות סין די ,״ליס. נלעטער״, סןרלןג נ. קלענקין, *קולס־ניך״, הןס נןזיכש סשילץ פין דןרט םןרם ער קײן נרןזיל אויפן װעג ןדײם. — > מ. נירשסץ, דער מח&ר ןין ^אייף די חורכות פין פלוינע״ ןרכעט אינש אויף ן גױיס װערק, װןם שילדעיט דןס ײדישע לעבן אץ *וילן םןר דער װעלס״מלחמה. — > ל. מלאכם פיעםע ״די לײמירעד מײד״ דריקס זיך אין ןן עננלישעד אינערזעניגנ אינפ ײריש־ןמעריקןנישן זשיינןל ״מנורה״ אין נױ־יןרק. אין ײריש אױ די ■־־עסע נןך נישט פןי-עפנסלעכס געװןרן. אײניקע רע• אין זײער רעעעיםיןר זינס ן פןר יאר. > אין תל־ןביבער ,״הארץ״ א־־ז פןרעסנס־ לעכס ןן ןרסיקל װענן דעס רעפערסוןר סון *הביםה״ און ״אוהל•, װעלכער בושטײם סוץ אי־ בערזענינגען סין ײריש אץ סון ןנדערע שסרןכן. עם זעיען רן איבער 800 געדרוקסע הענרעישע דרןמןםישע װערק, און דןך שפײזן זיך די הע- ברעישע סנןטעין אץ א״י מיס אינערגעזענטע װערקן — > אין *לןדזשער פןלקסנלןס״ דרוקס זיך אינס אין סןרסזעניגגעץ ן מןנןגר^פיע סון זלמן זילבערנװײג װעגן גיינדער סין ײדישן סעןסער אזן ןמעדיקע נןריס טןמןשעװםקי. די מןנןגרןסיע גײס ןרײן אין נװײסן נןנד סון *לעקסיקןן פין ײדישן םעןסער״, װןס דרוקס זיך אינס.