Literarishe bleter · 1933-05-12 · 19 (12.5.1933) · p. Seite 314

?יסערארישע בלעסער נום• 19 ©47) זי־ס 314 פ>ו וו־אר וואר סעווסער או; קונסס > ד*ר הײ.-*ריקער *רםיםטן . 1יז*ם*נ*ןר רוםס *דויס טםירקע 8*ד*ינס*ריסירוננ *ץ דער ײדיייר סי*סיר-װײס. ניםם גיקוקם *ויף דײ *יניפײניר סװידיר יק*ג*פיסיר י*ג*, *יז ני■ יוננין הײ-י*ר ײ פירינדיקן ד*ס י*ר *ן *ייי־ סרײסיינגין, װי ס׳*יז גיװין דיר ס*י *ץ די םןריקי י*רן. יװיסן די ײדיסי *רסיססןן הןס זיך *ויםגיםײים * נרוםי, װ*ם װיי ס*ם םינ■ *רטיסםן־ס*רײן *ן *רנ*ניז*ייי מיט * םייױיס־ ניסורןכיניס קי*סן-נןר*קס*ר. רי נרי*י ה*ס *רויםנײןזם *ן *ויםריף יי די *רםיסםן. — > ם*רים סװ*רץ ח*ס *נגיתויין *י ס*יין *ין סיקןנ* *ין *ײנים םין די ד*דסיקי סינססי םיןסגרן, *ינם ,**ןי*״-םי*םיר. ס*ריס סװ*רץ ה*ט נדיה ײ סםיין *ויםיר -י*סי ק*י*״ *וין *. יײטלינם .ניייםיר חכסים״. — > די .װייניר סריםי״ (*נם• ם. 'םז*ה), ה*ס ם*ריקי װ*ך גיגינן די 75־סי ם*רסס*ײנג םון .סר״ נינ*״. ןריזסי י. ר*טנוים). — > םנחם רינין *נדיקם זײנ* ג*סססייין *ין װ*דסי; — > *ין **מיי*ךסי*סיר *יז ניגינן נ*װ*רן די סצ־םי **דססייינג םון דיס .ג*סךזינג*ר* מיס נירססין יין דיר הוי*ם-ר*5י. _ > דיר *נס*םני םין װייניר סןיקס־םי*ס*ר שסייס *ינס *ין ני*ייסס*ק. — > דיר סןםקװיר סיונהסיר ײדיסיר סי*סיר ה*ס נ*נײם זײני ס*רססיייננ*ן *ץ זײן נ״- ריסןנםירםיר נינײדי *ויף קיײן-נר*ני 011. 2. דיר ײסוייר*ז*י *יז סיי םורגריסירס ניװ*רן, די ניני *יז פןרגריסירם *ין נוימנױירם ניװןרן. דים נו״םן *סריי *יז *ויסניםיים ג*װ*רן 200.000, ם׳זינין גיקימין ײ דיר םײירײניר **רססיײגנ * רײ *גניוײני סןייסיסי, קויסיריײ *ון װירםס*פסײכי םײר. די סןרססײונג *יז *דירן־ םײירייך. — > נוס *םםןרן םין יןנןם סירקןװ *ין דיונן *ייפינםײד סין װייני, װי זיי הןנן גי־ סםייס *סײני הדסיס, *יז םןרגיקיםין * ניזי״ גינוננ-ןװנם. סיסיז ניססייס גיװןרן די *ײסי .יײדנסזםם״- *ין נןמין םין ײ*ס*ר.נ*ו*יס*םט הןם גיהןיםן * גיזונינינגס-רידי חנח ייןנק- ססײן. — > ס׳זינין גיקיםין ק״ן *ןריז די 1*ק*נסי *דסיססן װ*רדי *ון חזה יןײים, װײני חןין *מ*י ניהידם ײם .הײםה״-ןנםןםוי. די *יםיססן םאכן *יים * *יר *יײר *״רןײ מיס זײירי װןרס-קוניירס;. — > די ייננ*, זינגיין יין *ינסירםריםןסןרין יןי* פןיםםן װ*ס ה*ס, קיפינדיק סון *יר סירנ*, גינענן *סייכי *רפןיגרײכי קןניירסן *ץ װןרסי. סןרס װידיר *רויס *ויף * סירני איגיר נןיייי*. > יודװיק ו*ץ סםיים *ץ ניי-יןרק *ין דיר פייםי .* םןםי ןן קינדיר״. > נייי קיםס*ן סםיײ *יים *ץ ניי-יןרק < .ײ םנורםי.״. - *ין װיינ*, בןזינם דים ײװן *ון *ויפגיסרןסן מיס * ריסירןם װיגן *קפייײ קויםיר-םרןנן. — > *רץ הידסבײן דריקס *יבט *ין ניו-יןרקיר ים*ג״ * נ״ים רןםןן סין ייבן םון די ירססי ײדיסער קןיןניםסן *ין רןםגסןרבןנד *. ד• נ• .*ײף רויםי *ײדיר״. — > .ססערנןװימר ײעסײ־ זינין *םנעססיים געװןרן דירך דער םונם *ויף דרײ װןכן ס*ר *ן ערםיקי .דער כוייגןניסער סערןר *ין ססער־ נןװיץ*. > *ין װיינע װערס *ייס נעםײערם דער 10 יןריקיר ױני םין רים װייניר ײדיסן סעכ־ ניקים. _ > ײ דעם *עקי רדיםוה, *ון ײעינע ם׳קומם *ויס *זוי םיי ײ יײדן די ײדיס־װעיםיעני סוין *ין *ויין. זענען ײניקיסען נײ*. ד*ם קור*. םןריים םון נריםקיר סוייקרײז ה*ם ײגעסיקם ײ די סײן פין דײ ײדיסיר סיי-ןרנןניזןבױ *ין בריסק, םינםק (2 סיין), ביוייםסןק (4 סוין) * סעידינג, *ז די סוין װײן מיסן םוף פין סײ-יןר ייקװידירס דירך דיר מןנס. די םיבח פון ייקװידירן די סוין *יז ד*ם נישם יײנען רײיגיי. *ץ סקערנייװיץ װײם יוים פ*ר- ןרדנינג סון װןרסעװיר קירןםןריים, ײייב דער זעיבער סיבה, געסיןסן * קינדערהײם םין דײ ביס״*. די ייס״ן הןיס די יןזיקי םורןרדנונג ס*ר ניסם געזײיעך, װײי די ניזיבן בןסםיםען *ויסדריקיעך, *ז *ין *ריװןסע שײן ם*ר קינדיר *ונםער 14 י*ר *יז דער יימוד םון רײיניע ניסם סןרפייכםבדיק. די יװיה, װייני גיסעם די ײדי*. װעיםײנע סוין *יז ג*ך נרעםער דורך דעם, װןס די דןזיקי סוין קריגן ניסם קײן םובסידייס *ון דיר ריגידונג *ון סוזן װײן *ײסנעהןיסן דורך די ײדיסי סוסן *יײן. די ביש״ן ח*ס *רײנגעסדןנן * רעקורם עיס ניידינגם-מיגיםםידױם. ניײכיײסיק נעםס זי *ויף * פרןםעסם-קעסעןניע קעגן דער םןדןרדנינג, װעיני װיי סייםן די סוין *דער ןנװ*דםן דער ײדיס-װעיםיעכעד שוי ןזן נןרןקסער, װעיני ססײס *ין םחירה בי *יר םרןניןם. > פיסװןך דים 10,םן מ*י װערט *״ננע- *רדנם *ין װ*רשבװיר .נ*װ*סססי״.סע*סער * נןיוסןדן־םעסםיװןי ײם קבית־םניס םונם רעדןק־ סןר ז• זייבירבװײג. עס בןסײייקן די *גנעזעענסד ע *ר־ םיססן םון.םעןםיר-לעקםיקןן״ װ*ס זינען נעקומין קײן װןרסי ײם *רםיםטן־ײזומינםןר. דער נןידפןדן- ןװנם, װ*ס *יז *ײנגעןרדנס גיװןרן >ין יןדוס יבנוד ז, זייבײבװײנ *יז *דירך מיס נרויס ערפןינ. - > *ץ ניו־יןרק *יז *ײנגעןרדנס געװןרן * סײעריעניר געזינענוננ״ןװנט יבבוד ברוך גיןזםבן, װעיכיר סןרם ןם םון נױ־יןרק• — > >ין ביוייסםןק *יז *ײנגעןרדנם געװןרן *ן *װנם יבנוד רים ײבנן ריכםיר יהודה יים. םיהןבן נײידס ר. ניכימןװסקי, *. *וריםנןװםקי. דער קינםטיער *ייעזר בהן הןס ריביםירם *ײניקי יידעד *ון בײידעס פון דיכטיר. יסיף ה*ט *. י־ם געיײענס זײנע נישס-גידרוקםע יידער. ליטעואטװ און?ולםװ > *ין עיטײ סץ 65 יןר *יז *ין װײקן־ מיר, ייסי, נעססןרבן דער בןקןנטער ײדיס־ היברייסיר סריפססעייר *ון *עדןגןג י• י. גיום• ײ הןס םןריםנײיכם *ײסײ זײני פיי *רםיקיין *י*ײ *עדןנןגיסי *רןבייםען *ייך רײ יערנ- *ינער. פר ח*ס נעװוינס *ין סורסײדיני יענדער, װו ער תןם *נגעםירט םים *ײזגןגיסע *נסס*יםן. ער הןס מיסנעןרבעס יעבםנם *ץ דער ריגיר >ון קןװניד *ריםע• — > דעד םןרײן םון ײדיסע ייטערןםן *ון זשורנזייסםן *ין רוםיניע (>ץ סןרװןיסונג נ״ין *רײן חײם געיער, ד״ר םוקס די*פ*נם, *יביק םןננער, *. ס*י*נםקי, ס. *. סו*ר), ה*ם בןסיןםן *ו ײןסיפסירן .קיגן די בןרבןריסי *ונדסןסן *ון היםיײ-דײםסיןנד, >ון קינן די סןרסןינוננען סין סויזנטער מוסיקע דענקיר, דינטײ, קינסםיער, זסורנוייסםן *ון *־נסעיעקײעין, װןם דורך זײער סןםן *ון דורן זײיר חסועח ה*בן זײ נע*ר*נט *נוד >ון *נזען דעס דײססן פןיק; קענן די רדיםות >ון ם־םסעסןסיסי פןרניכסונג *ון ײדיסן קיבוץ *ין דײטסיןנד, קענן דים *ירמןנענסן ײנןייזירסן •*נרןם יגבי םײיןנען *רנעטנדיקע םענםסן *ון זײײע קײםיר-ןינסםיםיביעם, *ון דריקס *ויס ז״ן װןרמסםן מיםגיסיי *יי ייני, װייכי הןבן נײיםן *ון י״דן פון דעם היסייר־ריזסים. יםוף זןגם *רויס רער םןרײן זײן סיםי בןזןרגט־ קײס ם*ר רײ םבנה, װ*ם דר*ם דעם נזנבן גײסטיקן יענן >ין *ײרן•• םבד דעם *יבסיקן דײשסיבגד- וון *ויף דיר הספיה, װןם די היםיײ- מיסים קןנען הן בן *ויף דים װײםײדיקן נח-י םון *ײדןיעיסן קןנסינענם״ > *ויף דיר יײײכיר *יגעסײנער םןרזןםיוננ סון ייס. םוריץ *ין מייני *יז *ײנסםימיק *ננע- נוםין געװןין ב*סײס בו •רןםעםםירן *ם־ סןרםסםן קיגן די היסיירישע םיםײיסעדיענע ײדן.**רם*יגוננען *ין דײססײנד. קענן דער •*ר• נװןידיקוננ םון דער םרײהײם פץ דער דןרסיקור וריסי, קעגן די װיידע נגיסות ינבי די פןרססײער פון דער *ינסייי קםוײיר : װיים װיםנשןםם, קונסם, ייםײןסור סץ ײריסײ *•שםןםוננ װי *ויךבבײ קיגן די פ*רפ*יגונגין יגבי בירגער פון *נדעיס •*ייסיס דינקינדיקע ריכסוננין *ון סןסידונגין *ון דײחויום װעץ בןרבןריסן *סענסןס *ויםבו- װןרביען די עקןנןםישע עקזיםטענץ םץ די ײדן וין דײססיןנד. > דער .קינדײ-זסורנןי״, װ*ם װירס *רוים- ניגיבן סון םןריןנ .םווגות״ בײם שיום-עיינם סןיקס־אינםםיםום (רעדןקםןד ס. ניגער) *יז *יבם ויײנגעסדןק *ין פײבנםן יןרגןנג. די רעדןקביי סרײבם *ץ דעם ערססן נומער פונם 14"םן יןר- נןננ, ןז .*ונסער זײער סװערע בודינגיגנען״ הייבס םען ןן דןס יןד. *ון זײ ןפעיירן בו ןיע די, װןם קענען חעיםן, _ *ז זײ זןין העיפן. — > *ין װןרסע תןט סןרברןכס בװ״ סעג דײ בןקןנםער קײםור-טוער *ון שריפשסעײר י• ח. רןזענבוים. רןזענבוים הןס *ויך פןרברןנם