Literarishe bleter · 1933-05-05 · 18 (5.5.1933) · p. Seite 298

ליטערארישע בלעטער נומ. 18 (469) ׳ט 298 3*ו וו־אר צז וואך טעאטסר און קונסס > דעם 10-9״סן מעי קימס ם$ר דער אלנע־ מײגער גרזעסענםןר םין ײדימן ערסיםסן״סערײן *ץ סוילן. ע נרויע ערסיססן הןס ערויסבעיןזס ען אויפײף װעגן ךעןרגאיזירן דעם *רשיססן״פערײן אין א קל*סן-ןרג*ניז*ציע. די םעראינסערעסירונג גים עיזעמעגפגר איז גייויס. > דער רעםערסואר אין די װערשעװער ײדי״ שע סעעסערן $ן ענדעריעען. ס׳גײען# װ% מים מער און װו מיש װינעיקער ע*ם$לג, די זעלנע פיעסעס. > ,״םאקם״ װןס הןס געשפילם אין לןדזש, איז ןרויסגעסןרן אויף דער סרןװיגץ. > ר. שושנה אין מ. לעמםע הןנן אריםגע־ פירס אין ניאליכםןק .די עען םון ■אװיאק״׳ ן ■יעכע אין 3 ןקסן םון לעזער קעהען - רעזשי מ. לןמסע. — > חיהיע גרןנער סרעס אויף נקריב אין ריגע. > א. סעמנעײג שעילס אין סאריז ״נײנעכס אויסן *לסן מארק״• ן > לוסי ארן מישן גערמןן הןבן ןנגעהײנ זײער גןכסשסילן אין לןדזש מיס דער ■יעסע ״מאמע־שװיגער״. - > מןרים שװןרעס קינסס*סעןסער אין ניי' יןרק םלאגעװעט אויםן נײעס סעאסער־סעזןן עי שאפן ו טעעם^ר־כסודיע, ו מ־ן לאנערןסןריע, װןס זןל עקסעערימענסירן מיס די װערק פין נײע דרןמןםורגן, װעלכע קןנען גישס געשסילס װערן אין גרויסן סעןםער. די ערפןלגרײכע ■יעסעס §ון דער סטודיע װעלן דערנןך קענען געשאילס חע״ן אין גױיסן טעןסער. ם׳װערן געסירס אינסערהןנד־ לונגען מכה ןייגןניזירן די םעןםער־ססידיע. — לידין ■ןסןעקן הוינס ןן אירע גןססרןלן אין ריגע. > דןרן װײכמאן, ןנשעל שןר און דור םןפעך זענען!■געזןרן קײן ןרגענסינע. — > לודװיק זןץ שסילס איצס אין נױ״יןרקער רןלןני טעןסער אין דער סיעסע ~ן טןסע ןן קינדער״. > אין סעןסעריםוזײ־זןל םון ײװן אין װילנע איז ןײנגעןררנס געװןרן *ןן ןװנם לגבוד שמחה נןרןן ני זײנע 25 יןר סנענישע סעסיקײם. נןך די רעדעס און נןגריסוגגען, הןס שמחה נןסןן דערנײלס זײן לעב:ס-װעג אויף דער ײדישער נינע. די יובילײ־םןרשםעלונג איז ןדורך מים ן גרײסן דערפןלג. דעד נרויסער סןלקס-סעןסער איז געװען איבערסילס. ס׳זענען ןױיסגעסרעסן מיס רעדעם ן רײ שרײנער און ןרסיםסן סין װילנע. ס׳זענען ןנגעקימען בןגריסונגען סון סןרשידעבע שטעס. — > דער לןדזשער .ןרןרןס״, װןס הןס אויס־ געםירס לענטנם -מילי מיליןסן״ איז ןרויסנעסןרן אײף ן סוד איבער דער ■רןװינץ. _ > א. גןלרםןדבס .ברײנוכבא״ הןס זוכה געװען צו ן נײער אויםירונג ןנער נישם אין ײדישן, נןר אין ■וילישן סעןשער אין לןדזש. רעזשי — י. שומאכער, ןרסיסס סון ,.*רןרןט״. ״ דעד^קםאר נחמן־מײזיל > ס׳הןס ןנגעהויבן צי דערשײנען אין װןר- שע ן בײער חויש־זשורנןל ,״אינערבו*״. אינם ערשסן נומע־ זענען סןרעפנסלעכס ןרסיקלען: מןרקוס קןלער — די עקןנןםישע לןגע סון דער ײדישער נצסעלקערונג אין ■ײלן; י. צ. קן״סון — דער פרןפעםיןגעלער בוי םון דער ײדישער בן־ פעלקערובנ אץ ■ןלעםםיגע; א. *ערעלמןן — װי ןזוי װערם געלײזם דןס איבערבוי-סרןבלעם אין רןםן-סןרבןבד; 1. ער — דער ײדישער הןנס- װערקער און כןלוסגיק; מןרק רןקןװסקי — גירן• נידזשןן. צום סוף קוםס ןן ןפסײל — דןס לעבן סון די ײדישע מןדן אין פן־שידענע לעגדער. — > אין קעשעגעװ הןם ןננעהוינן צו דערשײ־ נען ןן איױססרירסער היסםןרישער זןמיבוך (50 יןר ײדישע לײרן 1881—1931), צוזןמעגנעששעים סון מ. סרןכסמןן. אין ןלנןם װערן געגעבן ניל־ דער, ײןס שילדערן די איכערלענונגען םון ײדישן סןלק פןר די לעצשע 50 יןר, — דער זןמלנוך װעס דערשײנען אין 50 העפסן. > אין ששינל־פן־״ןג אץ מל־אביב איז דער־ שינען ן נײ־נוך: ם. נן־עמי — אישי דורנו, — ערינערונגען סץ בןװיםםן ײדיש-רוסישן שרײנער מ. בן־עמי װעגן ן רײ שדײבער (■. סמןלענסקין, ד״ר י. ל. ■ינסקער, מענדעלע מי״ס, ביןליק, ש. סרוג, קלםן שולמןן, הערמןן כהן). — > די שלוס־עליכס־ניבליןםעק אין ביןליססןק הןס איצש סןרעםנשלעכם ן בױלעםין װעגן דער כעסיקײם סץ רער ביבליןסעק. די ניבליןרעק צײלס איבם נײ 1600 *קסיװע *גןנענסן. ן חודש װערן *רײסנענעבן נײ * 10 סויזנס ביכער. צים 1־סן *■ריל פן־םןגט די ביבליןטעק 38.016 בי־ כער אין סןרשידענע שםדןכן. פןר די ערשסע דרײ חדשיס םין הײ־יןר זענען צוגעקימען אין דער בינליןסעק נײע 432 ביכער. די בינליןסעק הןם געמאכס צו דער מןרקס־יןרצײס *ן אײסשטעלוגג םוז זײערע װערק און *רסיקלען איבער םארקס אץ זײן לערע. > אין מ.־סיגעס, רימעניע, איז דערשינען דער עיששע־ ניםער פון איליססרירסן תודש-זשדר־ נןל םןר ליסערןםור, סעןסער אץ קונםס ,״אײם־ גןנג״, אונסער דער רעדןקציע י. ד. איזרןעל. אין נוםער זענען םןרעםנםלעכס *רסיקלען, לידער, נןװעלן סין ז. רײזעז, י. ד. איזרןעל, ל. קונצ- שסןדס, י. סןנער, ח. גינינגעי, פ. קוסוי, ד. סשןרני, ל. דרוקער, מ. גןלרינבערג, י. הןלדער, מ. חסיד, ש. דורמןן, ש. י. דןייםסןן, ש״ם רןמןן•— צים סוף ן כרןניק װעגן דעס ײרישן קילסור־לעבן אץ םןרשידעבע לענדער. מיר װינשן דעם זשירבןל ןריכת ימ*ס 1 — > סלך רןװיסש הןס געהןלםן ן םןרםרןג אין ■*ריז. װי צןקןנס קלייבס זיך םלך רןװיסש אײף ן דייזע קײן אייססרןליען. **־ > דורך די ״ליםערןדישע בלעסער״ װערן גע־ זעצס •רץ הירשבײנס ן נײ װעיק -כדינע קיגדער-יןרן״, װןס נעמט ןױס 48 קןסיםלען. דןס בוך װיס הןלםן בײ * 350 זײםן. די קן*יסלען, װןס זענען געװען פןיע- סנסלעכט אץ דער *רע:ד, חןבן ןרויסגערוםן גרוים בן־ גײססערוני. בײם לײעבער און בײ דער ײדישער קריסיק. אין בוך װערס געשילדערס די סןסיליע, די סביבה אין װעלכער הירשבײן הןם סןרברןכם זײן קיגדהײם, ױגבט.?יטעואטװ און קולטור > די שול ןרגןניזןציע הןס פיןקלןמירס *ן אײן-גילדן־ןקגיע אץ גצגץ *ײלן. די צ.י.ש.ן. הןם זיך געשסעלם אין פןרבינדונג מיס עטלעכע הונדערס שסעס, *פעלירנדיק צו אירע פרײנם זיך תינף צי שסעלן צו לעי *קציע; זי הןס סןי־ עםנסלהכס *[ א־יפ־-וף, אין װעלכן עס איז אייס- געקלערם געידןרן די סרןגישע לןגע םון ײדיש װעלסיעכן שול־יועזי. די *קציע גײם אץ גןגצן לןבד. אץ אײניקע רןיןבען זענען ןרײםגעסןרן ספעביעלע שליחים םץ דער צ.י.ש ן. םין צענדלי־ קער שסעט קיסען ןץ בריװ, ןז די סרײנס א־יף די ערסעױ זענען שײן צוגעסרןסן ןיי דער *רנעס. םין אײניקע ערסער הויבס שײן ןן וסיײ ןנצוקי־ מען געלס. די צ.י.ש.ן. לײגס גױיםע הןפנונבען אויף די דןײקע זןמלונגען. די *יבעש דןרף װײ־ סער *בה*לשן םיש *ן ענערגישן םעדםן. די *קציע מרז #רײגברעבגען 50.000 ג־יױ• > אץ *ן א־סיקל װעגן נתום שסיף אין ,״מןרגן סרײהײש״ גיס איבער קלםן כלרמר, *ז אין * *ריװ םין 8־םן סעברוןר ה. י. הןס א־ם נחום שם־ף געשייבן, *ז ער איז איצס פןײנומען דער עיקײ אין דער פרןגע פון די *יסע רעװןליצין־ נעיע שרײבע־. .עס גײס אין * ששודייס װי *זיי איז אייפגעקיםען אונזעד הײנשיקער ■ובליציסשישער םפיל״. עס איז אינשערעסןנס: ק. םרמי*, װןם גים איבער נחים שטיסס גענײע ביןנרןסיע, לןזס איננןנצן *דורך, *ו נ. שסיף א־ז עס געװען דער איניציןסןר פון ײײן. ס׳איז ם*קע *ז* חר*ה, *ד מען ס*ר עפ נישס דערצײלן בײם סרישן קבר? > ס׳איז געקיםע; קײן װ*רשע דער ב*ק*נ־ סער שריפסשסעלער אונזער ריס*רבעסער משה נרןס. ער װעס פ*־ברענגען אין פײלן * פןר ודןכן. עיי װעס בןזוכן ן רײ שסעס און װעט אויפםרעםן מיס סןרסרןגן. אץ די קורעבדיקע נומעיין ־דעס קימען *ן *רםיקל פין משה גרןס װעגן דעכ איצ• סיקן גײסשיקן דײסשלןני. > צים *נדעגק פין דעס נישס־לןנג פ*י- ששן־בענעם ײדישן סילןפןף דוד קויגען איז אץ ■*ר־ז אײנגעןױנס געװןרן * געדענק-ןװנס, אײף װעלכי םרןס. פישל שניאירםןן הןם געהןלסן * סןרסרןג *קויגענס פילןסןפיע װעגן דער הײנ־ סיקער קולםור אץ די רןלע פין ײדנםיס״. > דער צענסרןלער ײדישער לערע־-פןרײץ (ציל) אין ריגע הןס אײגגעןרדנס ן טרויער־ןקן־ דעמיע צוס *נדעגק פין נחום שסיף (בעל־דםױן).— > דער קערסער םון פןרשסןרבענעס בינדישן סועי־ ישיאל ליכסנשסײן װערס גענרןכס סון נױ־ יןרק קײן לןדזש. — > אין מיגםק איז געשסןרנן פרןם. גרןמער, אײנעײ סון די בעכסע םןסעמןסיקער און * נןענ־ סער מיסןרבעםער םין *לבעדס אײנשסײן. פרןס. גרןמעי־ איז מיס 9-8 יןר צוריק געװען אין קןװנע * קורצע צײס לעקסןד אויף די ײדישע הויכע קורסץ (ער איז געװען נןעגס צי דעם ײדי• שיזס). די לעצסע יןרן הןס עי נעןרבעס אין ריסלןנד, אין דער װײסריםיעעי- װיםגשןםט־וקו־ דעםיע. זײנע װערק הןבן * גרויסן װערס םןר העכערער מןסצםןםיק אין םןר דער נײער מעבןניק.