Literarishe bleter · 1933-04-01 · 14 (1.4.1933) · p. Seite 220

ליגזערא\־יט\(\ בנטסיטר ו\װ. 4< ו46$,) זײ׳ש 220 פע?יקס פר'7ם8ן1װ:$רשט די פילדעד אויסשטעלונג פוז די ״פינל״ פענדעכידט ער ד• פ־אכן, עד איז יפטאדקעד אין פאדם און פאר־ •צײדנא־טיק א•; א־ויטדופן דעם מעטאר-םטאף. ד• טעבניק זיינע א*ז;•יטט רדיז צופער־קע, •עדע־ ק־אפ טיטן דאטע־ װעדט פאװוסמזיניק ארויםנעדופן. ד• קאטפאװציע ״םאדאטע־, ד• טענעד איס צוױ־טעד פ־אן האכן א סך בא־אקטע־ און •עװוננ. דעד אקט פון ״כאראמע־ איז;ערוננען א-ן זײן אװעקסטע4; און או־ך א־, זײן ר־ניע. עס א־ז נאד א עאד, װאס דע־ קינסט־ע־, פא־צט־־נדיק רו־ט א זװעד־עמאה ד• פים, האט באנאטעײװדט ד• צײבענוננ א-ן ד• פא־ט. א•; דע־ קאכופאװצ־ע ״קד־אתײטניע־רײענען־ האט דעד ק-נסט־ רעד נעהאט א נוטן אנפאר, אװעק״עטע־נד־ק ד• ײננרעך פע־ספעקט־װ,;עבנד־ק װי ז געהעדיקע ד־טמיק. אין ״תרמודיסט״ און א־ן פאדט־עט פין פ־י?. האט עד װך נאך מעד פארט־פט אוןי •צטאדקעד א־װס־;ע־ופן ד• פאדס און ד• מאדװאציע, וז־עדבײ אויך א־ײננעד־יננען אין ד• פס־בא־אנײעע מאמענטן פון אביעקנ*. ד• זאבן זענען ד• בעסטע פון זײנע אװסנעיצטע־טע װע־ק. י. םירספרצרגז ב־רדעד מאבן דעם א״נדדוק, װי עם װארטן זײ;עמארן א קינסטרעך, װאס זיין באצױננ צו קינםט אװ ניעט קײן באװנדע־ס ערנםטען עם פערט זײ די ריבע, װערבע עי האט, ־בדצר, דאב־נאוױטע. דעד ק-נסמ־עד מאצמ ארץ: פײזשאזען. עמ-־־עבנם, א־טן א־ן קאמפאװצ־עם, אוי ארע ט־אנן אײן בא־אקטעד מ*ט זײע־ א־עמע־ אװפאטיננ. ד• אקסן זענען ס׳דוב;עמארן מ־ט א רו־ט־בדו־נע־ קאר•־ דאס ־•בט פא־קא־כמ, װאס װ״זט, אז דער קינםטרעד פי־ט װײניק די קאריד. רב״סר, דע־ אקמ 60 •א זענען ד• פ־ס נײצט;עצײבנט, ם׳א־ז בורט א יסװאבקײט בײ ט־עפרעדן, — און מיט א נ-עט אננענעם־ פ־װנעם טאן בא״במ־־מ, װאם מאבט אן אײנד־וק, אז דעד ק־נםט־ ־ע־ באװצט וױינ-ק די ע־עמענטאדע באנדיפן פון קונםט. צופעריק א־ז א פא־ט־עט ב־י אים אינטע־עםאנט, דאם דויםע קרײד מ־טן קאפער-ויס א־ז נוט נװאנס־דט, אבעד דעד קינסטרעד האט ״.״•; נ־׳סט געקענט זײן קאנםעקװענט ביזן םוף, װײר מיט דעד דױטעד ר־פ האט עד זיך;••בט נעקענט קײן עצה;עבן. פא־אן אין בירד ע־מע־ װאכ דע־ קינםט־ע־ דא־ף זײ פאדוױ״.־;, בדי נ״צט צו ".־טעדן ד• מא־ע־״םע;אנצקײט. י. גזיעאוסיגגוױגז?' מארט א־ץ פ־־מײט־װ. ד• א־צט־קע ״.זטיר־ ־עבנם זענען פיר בעםעד וױ ד• פ־־ע־ד־קע, א״םנעיבטע־טע אויף דעם םא־אן. ד• פא־ב א-ז טיפע־ און;ע־םמאקעד, אבע־ דאם אדט רײנן דעם פרע־ א*ן אפע־־דן מ־ט פא־ב ארס מאטעד־אר נופא, האט עד נ״םט באהעדיםט. דע־ מארע־ מארט ם׳דוב אויף בדעטרעך, וױמד־ק אזוײ א־־ם ארװםקד־נן א נעװיםן טאן, ראזט עד א־בעד דאם דויק״ט פון הארץ. א־ן א טײק ב־־דעד ניט עס זיך איפ אײ;, אבע־ אין אנדעדע װע־ט ע־ מעבאנ״ם א•; ד• ב־רדעד װעדן ענרעך אײנס צום צװײטן. אװב א•; ׳םט־ררעבן װײזט ט־קאט״ם־נםק• נאך אדװס א נעוױסע;ע־ •ם־קטק״ט, קען מען דאס נ״םט זאנן װענן די אװסנע״םטע־טע אקט;. דעד קע־פעד — ־םטײף, אן ברוט און נ״םט נעצייבנט און נ״םמ נעמארן. דע־ פרעק דוי, הא־ט און באאט״ם.;גגגז. ציגװסיגגגרגגװוגװ־ האט דאם מאר אװפנעיםטע־ט אקװא־ערן, װערבע זענען צו־רײבט נעמארן, ארע טראנן אײז בא־אקמעד. ד• ב־־דעד זענען אונטעדגעצ״בנט און צינעקאר-ט. דאס זענען זאבן א״בנעיםטערטע צו פאדקװפ;. א־דע א״־־בי־דעד זענען קדײדיק א־ן פא־ב און;״םט אננע־ נעם אין פאקטוד. אין כױײ־אדק צו ב^קןםען די ״?'סבר^רישע ב?17סטר" 3" מאקס ג כלײזעל 661ז151זח8ח0 424 — ,15£1^א .א ו1זסץ-וװ)י1 עס א־ז נעקומען א צײט, װען דע־ קינסטרע־ מוז זובן נײע װענן װ• אז״ צו •םאפן. א־ע עקספע־־מענטן זענען •םװן אװסנענ־צט. ד• אבסטדאקטע מארעדײ האט אװפנעהע־ט צו עקדסט־ד;. אין דעפ •־.•ט-־עב;, א־ן װערבן דעד ק־נסט־ע־ האט זיך נעקענט אכדםטא־קסמן אװסרעבן, א־ז •םװן ארץ דעדנ־ײבט געװאדן. װי ־אננ ד• דעפאד־ מאצ-ע און דער ־עװא־וצ-אנע-ע־ פ־עק האבן נײםט נעפונען זײעד פאװצ-ע אין דעם ־ויקן צ-נאננ צו דעד זאך ניפא, האט עס באאט״ם :נעוױ־קט אײף דעם ק־נסט־ע־. א־צט, װען דאס אדן איז •םוין דעד־ נדײבט געװא׳־ן, מ־ז מען זוכן עפעס נײעם, װאם זאר קענען מ־ט־ דײםן דעם קינסמד—. ד• עקספע־־מענטן זענען םוף־כר־סוף :עװען;״םס מעד וױ מ־ט־ע;, בד• אפצוזונדע־ן ד• מאדע־נע מא־עדײ פון די ארטע נא־ טו־אר־םט״םע •םאפונגען. אויב ד• נײע ־עאדסט״םע קונפט יםט־צט דך אויף װע־בעד ס׳א-ז ע־טעדע- פא־ם, װע־ט זי אנדעדם קאנסטדיא״מ א•; עקם־ פ־עס־דט. עס א-ז •םו־ן א־צט פא״םטענד־עך, אז נ״םט גא־ די אװנן און דאס מו־ר קענען האבן אן אװםד־וק, נאד אװך דע־ פ־עק קען א־װם־ רופן ד• נעהע־־קע עקספ־עם-ע. דע־ פ־עק — דװקע־, קאנטדאסטע־ און פעטע־ א־ן זײן אדט ר״נן, ות־בע;יט א פא־יםײדנאדט־קײט פין פאקטו־. דאם מאדורידן מ־טן פענזר ״.־פ־רט נ״םט הײנט קײן דא־, וױ״ל דאס סענ־ענ-ן פון טענע־ דא־ף זײן אויף אזו־פ־ר;ר־ק־ רעך, אז עס זאר פון זיך זע־בסמ װע־ן פא־־ינ־קט, און מ־ט נאנצע אדע־ הארבע טענע־ •םאפן ד• פ־אסט״םע זײט פון ביר־ או־ף װאס עס האט זיך;עיםמ־צט דאס יםט־־־עבן. א־צט װע־ט עם א־בעדט־אנםפא־ט א■; פ-נודן־קאמפאדצ־ע, װאם א־ז ד• וױבט־קסטע פ־אברעם אין דע־ נײע־ תקופה פ־ן א־צט-קע •םאפונגע;. \ז. ראביגאגגיסיגגי א־ס פײזאדנ״סט •םאפט זײנע בירדעד מיט ־•בע און אינע־־עבעד װאדעמקײט. עס פ־רט דך, אז דע־ ק־נםטרעד מארט ־עדעס הײזר, בײמ־. פא־קאן, װאס פא״םטע־ט ידעם װ״טן הא־-זאנט. עד באמ־ט דך װאס־מעד צ.י דין אין קאנטאקט מ־ט דע־;אטו־, בד• נ״םט פאדר־־ן א— פ־נקט־עבק״ט. דאס איז;״םט;עוװנידםן א־ן דע־ צײט פון מאדע־נע אװפ־ פאםיננע;. דין ־עדעס ב־רד פא־ דך א־ז א״סנע־ארטן, אבעד א קינסט־ יע־ דא־ף •םט־עבן צו א-נטעדפ־עט־דן, א־בע־אנדע־יםן, זען ד• נאטו־ דו־ך זײן אײנענע־ פ-זמע, און נ״םט מיט אװנן פון א פיםוטן אבםע־װאטא־. א־ן זײנע ב־רדע־ פ-־ט זיך נאך א־ץ דע־ אײנפרופ פון ק־נסט־ רע־ טדאב :ע־, פון װערבן עד באכױט דך צו באפ־ײען און צו נע־ פ-נען זײן א־ינענעם װע;. א־ן ד• א־צט־קע בירדע־ זעט מען א צ־דיקנעהארטנק״ט, א מ־־א פאד א ד־״םמן ״םמ•־, פא־ א פ־״ם; פ־עק. עד װעט אבע־;עוױס דך באפ־ײען פון אט דעד מ-דא. ד• פ-ע־ד-קע ב־רדעד זענען נעװען מיט מע־ טעמפעדאמענט;עמארן, זאפט־קע־ א־ן פא־ב און אננענעמע־ א־ן איד א־ט ט־אק־ ט—ן ד• מארע־״םע ותדט;. ד• א־צט־קע א״־נע״םטע־טע עקספאנאטן זענען אנעמ״ם א־ן קאריד און א־בעדנע־אד;, עדטע־וױיז;••םט האד־ מאנ־דדט מ־ט דע־;אנצקײט. עם קען זײן, אז דאס איז אן איבע־־ נאננם־פעדיאד בײ דאב־נאװינדםן, װאס דאדף דודך אים װע־ן קאנט־ארידט. י. גגיליגגגיאזן ארס מא־ע־ האט;עפונען זײן װענ א־ן מעטא־- פראםט־ק, װו דעד קינםמ־עד זאנט זיך אד״ם אכיםטאדקםט;. די ברעך, — דעד;ערעד צ• דעד ־ויטרעבעד טאן פאדײניקט ער מיט די פעסטע פא־מען, װו מען זעט די בםדרדיקע עװארוצ־ע פון זײן יםאפוננ. עם איז מיד א״סנעקומען צו •ם־ײבן װענן יםריװניאקן. אין ד• א־צט־־ע א״סנעיםטערטע ב־עבז האט דע־ קינםטרעד א םך דעד־ נדייבט, עד א־ז ד״פעד נעװאדן א־ן קאמפאזיציע, מעד פראנפעסיק