Literarishe bleter · 1933-03-24 · 13 (24.3.1933) · p. Seite 204

לי&יזראריטץצ גרגו&יגר ו\\ו. בי םז*־ >> שולחן גבוה זז םזבח, — דאם יואכעי־ייזע אפעסן — 8 סדבן. שטי־ען טאקע םאד אום די אצע וואסערכמזנם םעודן אזוי־^ו. חינע אדן :״צט קיין הי-:ע, פארכישטטע חחדכצ-ואעבן א באגתמזןצסן עולם־חזה און ודאך שפירגדיה, אי :׳* ראם םי״נס נחון, נישם דאה איז זײער :־רל, :ישט דאם איז זײער ש״סייאל. א־ן כזע־ ױי :אר — זײ שם״דן. זיי ײײ<ז\. א םעשח ם־ם קאספאי■ חאוזעי־, א :עםיגעגעם אין ג*ם, א םעגכיצן, .־ואס ק־־נע־ וױיסט •;־שט פון װאנעז ער שעאממ, רי שטאט;־רנבער;;עםט א־בער זײן אפוט־יפס־ח, *־ דיצט א שװ־יו:ע:ד־קער אין אן אלטע־ ט־רניע אין עד װי״םס בײ זיוך, טו:קל, :ישם־קצאד, ,אבוע׳- זיבעד זײן — יחונ^ א׳־ן ער זױיסט, אז יזײן א־געדלעבעד אםתעד װעדט װעט ׳מט־יען אינטערן אײנםלדס פ׳־ן זײן ארטעד ס־חיתםולער אפשטאםוננ, כאטש זזא װארםט טען ויך םימ א־ם װי מיט א װאסער־פרעגער, א י;חוװ דד;א. א םעשח םיט ק־יסט־אן װאגשאפע, ווע*ם שסי״ט ביים עי- דע פון אן אלטע־, רײ;ע־ קו&טו•■.־, ״א מעגטש כזיט אן אמר׳ונט א־ן חא־צן, וױ אן א־בערגעקערטעד ה־סצ״. צוו די םםשותריקע פאםיר־גנען איז ער םיד, ער געטרויט יזײ;ישכע ער האלט אין אײן;ריבלען און פ־ע;;. עד װאלע באםת, נעסעטט ואוהעת־ריז םון זײ װ• שנ־צלעדם א פ־גור, ןנילײבני־לס־ק, אן באדו״ערן.;אד װאםע־םאן ט־־יבט א־ם, װאםעו־מאן אאזט אים כ־שם רעז־מידן. עד ראדוי טאן, ע.־ דאי־ף £ ן די :ישט־קע, שװינדלערישע סיפ״טן ארום א־ם םאכן עפעט, א חינטערנהונם פא.־ן עכטן, ט־פן, הויבן, כטעט — ח־יל־קן ש־קזאל. ם׳איז גרינג צו פאדשטײ־ען םון װאנען דאם אצץ נעםמ זיךבײ װאסע־םאנען. עד איז א דייטש און—אן י״ד. :ישט קײן דײטשעד ײד,;־שט קײן ײד־שעד ד־יטש. ער האט אםנענרענעצט די תהו־ ם־ם, ער שפידט זײ זי״ער ארן זי״עד דײטצועך אווון ער ,חעדט ייך :־שט אײ;, אז דא קען םען ״צונויםמישן״, ״שאפן א סינטעיל״י זײן ״אן אײראפע׳ער״. ער פאדשט״ט, (און ער באמאנט דאם כמה מאצ), אז ער א־ז וױ א זזן פון אבדחם יצחק וויעקב, א ק־נד ©ון תנ״ך, א מעגסש ם־ט א־־ענטאצ־ש־ע;עיבצ־טן אן,ן ביוט־ש־ק״אצן אװעקמושסעצט;עװאדן א• ןדע־ שטאט;ירנבעד;, םיס אידע ם־טצאצטעדצע ט־פ־ש־דײטשע;עסצעך. ״אװעמעשטעצט״ אוזעדצו, גישט— פאדװאנצט. ס׳יא-ז זײן ״א־נערצעבע צאנדשאםט״,;אר *׳שטײט א-ן א.ן אײב-קעד סת־י־ח צו ליײן ״ש־קזאצ״, צוו רעד א&שטאםיננ פון זײן במט. ד־ עכטע א־בערצעבוננען, אזו־ ור״םט װאסערמאין אויף קצאר, װעדן מ־ר באשע־ט נישמ ט־ן;י־טבערנ, :אר סון מ־ין וױיטן ײדישן ־ח־ש, אבער טרא:ן, פארװ־רקצעסן דאס דאזיקע ש־זראצ דאדף ארך דא, א־ן דער קציײער דײטשער שטאט א־ן צ ד־שן א־דע זאיטע, רוא־קע בירנער. און;־שט;א־ א־ך אזו ־, — אצע, אצע :ו־ננטוצן זענען נע־ שטעצט אין אזא דיאצי־זם, ארע זענען הײמצאז—־־:<. תושב־ם—;עםט. חינכעד אצעכיען שטײט א פארטיק, אפנעפסיגט משפט א־ו־כנעסראנן אין אונטע־נעחתמעט עדניעץ וריס פין ־אנען, אין אניא־־קע דורות, אין פא.־זו:צע־.ע װעצטן צ• :אד — אויבן, א״ן דע־ הויך, װעד װײטט, אפשר נאר אין ר• חימצען, און דארפן אויפפידן זייעד שציחות דא, אין דע־ פדעםד, :ישט אויפן ״מקים־ חהורפ״ או־הפ־דן הישט עס, א־יב זײ — ־ו־־ן, או־ב זײ דע־- שפ־רן ד־ :־שט־אומבאד־ננטקײט פ־ן ז־ייע־ ח־;ע־, ע־ד־שע־, ענפ׳־יריקע־ סב־בח. אויב ז־י װ־צן זיך דא־נצען ם־טן חוםד, דע־־ צײזן ד־;־צ צ־ם, וואם יענען אין אים פארװאגסט;עוווארן. דער תכצית? — אז םען װעמ או־םצײזן רי;־צוצ־ם, װאס װעט זײן? כמעט װ• נא־נ־שט,;ישט ק־ין װעצט־נאוצה, :־שש קײן פ־א־טישע פאררישגע־ײנ בי־נם רעבן פא־ דעם יח־ז־. קײן;־ס־ם װעצין :ישט זײן. מעד :ישט דאם־. ד<ור וזנװרפי וועסי האב\ אוױזגמפיר&י וײ\ אויפגאבע. דעדויף ארבעט עם װאסעדמאן, זינט צעגרר־קער יאד;. אדבעט א פעדצ־ק *אר און האט;אן־ אצץ;ישט צזארעס־יקרג און װעמ;״שט פארענדיקן, וױיצ ער װיצ נישס יוױיצ א ממטש דאיף — סװ\• ׳ י״ט 204 ז־ערפ־ן :עםט ז־ך ־זײן ע־ק־־בוח: ז״ן;ישט קאגען זײן אב־ ־עקטייװ, זיין מיזן אטאק־רן, זי־ן או־פברו־ז אלן זײן קאםף־;עשרוי־. :־ש־טא בײ א־ם ל־-ן א-ד־צ־עס־;־שמא אס־צ־ קײן —• ׳ש־צדערו;;ען. װ־ ס־־ א־ן :אראקמער־םטיש־ יער ואר נישס׳ באגע־ םען ױי;ע פ־נודן א־ן װ־ װײט ד־ קציתב־דגעד־עסע אטםאסםע־ זאצ :ישט זײן פאס״ק פא־ אן אפשאצ־;; איס אזעצבע און אפיג־ד :א־ אנ־א־ ז־ך בעטן םםיס א שסיפערײ א ־ו־ץ, א קאם־שע פו־;ו־ — װאסע־םאן װע־ט;־שט יפארנעס;, אז ע־ :־-ט דא;־שט ״ד־׳נרצײצן םעש־־ת״, אז עד ראדח סיא\. :א־״זזו־ א די-\־ז■ ם־צ: ״דע־ :־שט־טא;״, — זאנט ע־, — א־ז דע־ א—״צ־קע־ אםתע־ פא־ב־עך״. א־ן װאס ח־־סט ״טא;"? — װאס א־ז ד־ ם־חײח פי;ם;־ױ ם־ט דע־;ש־םח, און װאס אז־־נס א־ז זואסע־םאגס אטאק £־■; א־יכעם או־פן צװײג־;? דאס עדש־טע:;־שט יאזן ״;־־; װ־ ס׳נײט״. ער זא:ט אמאי: ״אט דע־;א;צעױ, כםעס״ א־ן א־םנעב־ע־, דאס יאזן פאיס־־ן שטאט דעם םס—ע ז־ין צ.י מ־;, — אט דאס םאכס װאסע־יק אונזע־ ש-קזאצ׳׳. ס׳א־ז אן איטע תירח, ײדן ־ופן עס תש־יח, א-נדוסן — טאא. םײנען ם־יגט עס א־מעטום: אצץ, אב־;■•שט קײן טעםפ־ קײט, איץ אב־ :ישט קײן איגעדצעבע פאסיװ־טעט, ס׳־הי״סכג בא־ וו־םסזת־קײט פ־ז טאין און כזע־ יווי דאס: קדושח, :יין א וועג י־־טן :עבאס ם־ן א חעבע־ן, אתע־צעבן;עזעץ. בײ ר־ ערשטע חכ־ד־ם חאט עס;עחי־סן: שפ־ר;, דעדשפ־רן און דערחויבן די ־צזצים־חא^חית א*:ם פ־אסטן חום־, מאבן דעם טיש א״ן 'שטוב