Literarishe bleter · 1933-03-10 · 11 (10.3.1933) · p. [Seite]

בר. 10 מערץ 1933 מסז&װז 10 50 צענטער יארבאכב פרײז 11 דםעףארישע אד־־סמדירטני װאמשדיפמ פאר ־יפלעדאפור ט^אפזעדאוןקונםמ ב־ניביע אג 3.קעעצק*ן,וזאױש^ פארילאג ב אויפד װעג צו א לולטור ־ געזעלשאפט מען דארף א־ינהא-״טן ד• פאױצ־עפ, װאם מיר פא־כיאנן, און געװיגען;־יע רןרײזן, װאם יטטײען יעצטנם אן דער זײט. ם׳איז אויך :ײט־ה א עורטד־־צוזא׳נוענפאר פון ד־ עהה־פט־רנדיקע קורמור־נעזיעדעאפטן. א קואטור־צוזאכיענפא־ װעט ביאנ־פעםט־רן אונזער בח און ארוים־ ־טטעאן אונזעדע םאדע־זוכנען צו דעד דענירוננ, מאנ־סט־אטן, ק־5ו,ת און נעזער׳כאפטן. דעד קולס־ד־צוזאניננפא־ װעט קראד מאיכן װעד ס׳גײט מ־ט אונז און װער נ־יכט. א וױיטעדד־קער דעדנעד אנטװ־קרט דעם נעדאנק, אז ם־ד דאדפן קודם כא מאנן א רעװ־ז־ע א־ן פ־ר אנגענומענע אנזתן. מיר מוזן מאכן א חיטכון־הנפ־כ און פאר־כט־ין ד־ ם־כות פון דעם קד־ז־ם און ־ױ־דה. ד•;״ע אדגאנ־זאציע, לויט זײן מיינוננ, סוז או־םמײדן די יכא־פע ינפ־צן, װאם צעיטנײדמ אונז, װאס צעטײאט אונז. די נײע אדנאניזאציע מוז נעבויט ותדן כײ א נייעם ם־נטעז, בײם או־סנא״ך פ־ן ד־ םתירותד־קע, אין פאונ, עאעביענטן א־נם ײדי׳ען אעגן. די זעאבע נױינוננ װענן א דעװ־ז־ע א־ן אונזעד ותאט־אנ׳נװ־וננ בײם שאםן א נײע צענטראאע ארנאנ־זאציע פארידפט דער םערטע־ דעדנע־ רויט זײן מײנונג אעבן מיד איצט אין אונזעד קריטוד־אדבעט מ־ט פאדע־טעדטע באנר־פן און נעדאנקע;. מ־ר דוקן דעדבײ צום־א אדו־ם ד־ ־כפראכן־פדאנע. ם׳דאידף קומען א־ן ײד־ינן רעבן, טײנט ער, א װאםן־יכט״ר׳כטאנד. נ־יכט ״ד־׳כ װעט א־ינעמען תעבדע־׳כ, און נ״כט העבדע־יכ ותט אװדא־ ני׳נזט אײנ׳כר־ננען ײד־׳כ. בײדע אט ד־ בוחות דאדםן זובן צו נעבן דעם מאקם־מום, אבער;״כט ותאן אײנעד או־פנעבו־מ צו װערן א־־פן ה־כבון פון צװ־־טן. א צוזאמענ־ בא־ קאן ארו־םבדעננען ד־ ראזוננען, װאס םעאן א־נז. ד־ פראנע װעגן צונו־פדופן דעם קורטוד־צוזאמענפא־ רופט אדו־ם א מײנוננ־פאדיכ־ידנקײט. ס׳א־ז פיד־צײטיק — הארטן א־ינ־ק־ע ■ צו דופן נאײך א צוזאמיענםא־, װאם זאא באו־ז קומ־ען צו מאנ־פעסט־־ן און אדו־סרוקן פ־אבריעמען און ראזוננען. ד־ װ־בט־קסט־ע או־פנאב־ע א־ז א־צט — טאט. אויך ״װא האט אמאי נעזא^ט אנהיו־בן פון א צוזאמענפאר, און צום;ר־ק נ־ענומען זיך םון אנהויב צוו טון, צו יכאפן פאקטן. — דער צוזאכדענפאר דאדף זײן דיעד רעזורטאט םון דע־ םאד־ינ־קטער אדבעט פון ד־ קוי׳טוד־נעזעייכאפט;. נאך א ־עדנעד האט נעפרװוט קאאד צו מאבן ד־ או־םנאבע פון דע־ נײ־נעפראנטעד צענטדארעד קורטייד־געזעריכאפט. די ייד־׳כע - פאי־טײען פון דעבטס און םון רינקם. די קורטור־אדבעט פאדפורט בײ יײ ברייזן אין זײער פאריט״כיע ארבעטן, איז זי דעדיבע־ אדעד אן עקספאזימוד םון ד־ פאיט־יען, אדער א צוגאב, א צוטיכתפעני׳כ. און װיפר פארטײען — אזויפ־ר קורטוד־אינסטיטוצ״עס אי־ן ייעדן יכטאט אין יכ־טעטר. דאס א־ז ד־ דיױפט־צדה. די :ײ־ע קורסוד־ארנאנ־זאצ־־ע דארף באקעמםן ־עדע פאדט־ײהעניעמאנ־ע איויםן קורטויד־נעביט. עס דאדפן צוגעציו־נן ורערן צו דעד אדבעט ד־ אלע, װאס וױרן מ־טהערםן דער בו־ונג םון רעד ײדישעד מאסן־קורטוד. א ד־י רעדנע־ שטעין ז־ך אפ או־ף ד־ שטערוננען, װאם װעדן געמאכט פון אייסן און פון א־נעמײנ־ק דעם נאדמארן וחוקם םון ר־ ײדייטע קורטוד־אינסט־ט־צ״עם. נאד א גענױינזאמעד םדאנמ קאן ביי־ מען פ־ימ ׳כו־ן ראננ ד־ ניו־טװענד־קײמ צו צענטדאר־ז״דן ר־ יידי־ יכע מרסור־אדבעט. װיםיר א־ז שו־ז זתנן דעם געדעדט און נע׳כ־־בן נעװאד;, װ־פ־ר מי אין אניכטדעננוננ ם׳א־ז אין ד־ער ד־כטונג;עמאבט נעװארן! נאר אונזער אפנעראזנקײט און םאררי־דנקײט האט נעקאנמ דורדן אזא צו־סטאנד, ותן ארץ א־ז ב־י אונז צער־ם;, צעשפליטערט. און אט א נ־יעד פדױו, א נ־יע באמױננ צו שאםן א צענטדאדע קורטוד־נע;ער׳כאפט, װאס זאי פאד״נ־קן ד־ אל־ע קורטוד־אינםט־- טוצ״עם און ז־י באפעסט־קן פא׳־ א םארשמאדקטע־ קורס־ד־פאר׳ט־ק א-; י־יט־ר־ארבעצ^ שבת ד־עם 4־טן מ־ערץ א־ז א־ן װ־רנע, לו־ט ד־ער א־נ־ציאט־װ פון :. כדיזיר, ד. קאפראן־קאפיאנסקי, ז. ידײזען און ם. ושאר־ט, צונויסנערוםן נעױאז־ן א בא׳־אטוננ פון שר־פטשטעי׳עד אין קורטוד־ ס־עד ותנן שאסן א צענטרארע קורטז־־נעזעלשאפט א־ן פוירן. ד־ באדאטוננ א־ז נ־עײען א מיז םארזעצוננ םון דעם נרו־םן ד־םקוס״ע־ אװנט, װאס איז פאדניעקומען פרײטאנ דעם 3־טן םעדץ א־ן גרויםן זאל סון דעיד ײ־רנעד רעאר־נ־סנאז־ע װענן ד־עם צושטאנד םון רעד ײד־שעד קויט־ד־און ר״טע׳־אסו־ בײ הײנט־קז טאנ. די דיםקום־ע ארום דעם דעםעראט פון נ. מײזיר א. ד. ט. ״צ־ נ־־־עין מ־ר באדנ־א׳־י־ף אד־ער בארנ־אדאפ״ האט אדױסנעדוקט א דײ װיבס־קע פדאברעמען א׳־ז פ־אנן א־ן אונז־ער ריט־עדאטו,—און קורמוד־ יעבן פאד ד־ ריעצטע יארן. אויף דעד באראטוננ, װאם האט נעדי־ערט עטלעכע שעה, האט ז־ך אנטײ־קרט א א־נטע־עסאנטע מ״נוננס־אויםסויש םון ד־ אלע בא־ ט״ר־קטע. ם׳איז אננעוױזן נעװארן, אז די ײד־שע קירטו,־־אדבעט_ װ־ערט;עפידט אין אומנארמאירע באדינגוננען. מ־ד םאדמאנן א קאלאסאר־ע איניציאט־װ אויף פאדשיידענ־ע געביטן — יכורן, ביבר־אטעקן, דראנז. קרײזן, פאריאנ־ותז;, קונםט אין טעאטער, — אבער די א׳־בעטי א־ז צעדיסן. ותן די ארע אײנצינע אנשטארטן װארטן נעװען םאדײניקט א־ן א צענטדאר־ער א־נסס־סוציע, ײאאטן דעד פאדנעם, ױי ארבעט א־ן ד־ דעזיירטאסן נעותן נ*־ אנדעדע. א רײ װיכםיקע קורסוד־איינסמ•־ טוצ־עם ג־תן אונטער, וױיר ס׳א־ז נ־שטא ק״ן קאנטאקט צװ־שן י־י םא׳־שײדענע א־ינצמע קורטו׳־־ני־עב־ט;. מ־ד םאדרידן די בדי״טע פערי־ פעריע פון טועד און םרײנט. ם׳סוז אדו־םרוםן נײע קאידדען קורטוד־ טועיר. — די םראנע םון א צענסרארעד קורסוד־א־נםטיסוצ״ע איז ד־עד־בער שוין לאננ צ־יט־ק. און ײי אין פוירן אזוי איז אויך אין די אנדעדע דערבײא־־ןע רענדער יװי ־ומעניע, ר־עטראנד, ריטע, אזוי או־ך אין פאר־ז, בערניען. או־ך דארט מוז קומען װאס־גידער א צעגטראריע קורטוד־געזערשאםט/ װאס זאל שאפן :ײעי א־נםט־טוצ־עס און םאדה־סן ד־ עקסיסטידנ־ ד־קע קורסור־סועד. — ס׳דארף דער־בעד אנהו־בן א ברײטע פראפא־ נאנדע םאר דעד אידעע םון א צימט־א־תר קורטוד־א־נסטיםוציעי און טאקע אנצי״כענען דעם פר׳אן פון דעד אידבעט. א צוױיסעד דעדנער האט אננעװיזן: בײ הײנטיקן ק־־ז־ם א־ן דעפדעם־ע א־ז באזונדעדם נויטיק א צימטרארע־ קירמו׳־־םארבאנ־.