Literarishe bleter · 1933-02-24 · 9 (24.2.1933) · p. Seite 147

ד־װמראריפיט גלטיסיטר ו\װ. 9 (־460^ י״ט 147 3*ן וו־אך וןאך טכאמעד אדן קרכסט ןןןן ״•גװיז־צע געט*)״ בײ די ״װידנער״ (מ:£■ מ• מזאה) אין װאז־־דע גײט כזוין אייער 30 מאד• ןןןן די פא־־יממעלונגען פון ״באבכואן׳׳ ציען צ אן עורפ• ןןןן די פיעסע פון א• װעװי*רקע ״חסידים״ מיט װדאר־* זיזכלאװסק♦ אין דע• הויםט־־יזלע גיימ מים דע־פאלג אין ווא־׳כ׳עװער ״מאוויליאן״־ בעאמע־• אין רע־ םיעסע זענען א־ײגגעפלאגלן ניגונים׳ בע:ץ• ס׳מפילן אין דע־ פיעסע איי,■ :אריא ־,א־ענ־׳ אניומא ײיזע־, ה גאט־יב׳ ־.:־ לעװין׳ *דלמה נא־מאװ׳ א• בע־כ־אן׳ מ מא־א־ו־ =קי א• *). ןןןן דע־ קאמינבקי־טעאטע־ אנאנםי־מ די לעצ־ מע פזין־״דמעלונגען פון *ברזקע בירהזמײז׳ און דע־ ״צע:מ־אר״־טע*>מע־ — די ־עצמע פא־׳נמע־ לונגען פין בן־צױן װימדער• וװו אידא קאמינסקי איז געקומען ק־ין װילנע׳ װו זי װעמ אויפמ־עמן א־ן וויי־נע'־ ײדײשן מע־ אמער• ווןן יצהק נאזעיק׳ דער ב#ק*נטעי שוײמפילער און :נ־ינדעד און אנפירער פון די רעװי־סעא־ מערן אין םוילן ״סכזבמױן״ און ״די ײדיזר; באנדע״ איז אײנגעלז^דן געװזא־ז קײן איץ־יישראר דורך דעם תד־אביבעי העב־עי-מן טעאנד;־ ״הממאמא״ מלס רעזשיסעי• י•;ו>זשיק פזי)*מ אש די מעג קײן א״י. דער אימיסמן־פ־ארײן אין װא־שע א־דנמ אײן א בזןנקעם לבבוד י• נאזשיק״ וועלכער איז געװען א רײ יאין רעי פ*)יזיצער פ-*ץ פארײן. ןן*ן אין װילכעי ײדישן םע#מעי (רלזשי י*):אס מורקאװ) גײמ איצמ מימ דערפאלג ר. פי*>:קס ״די סיבה״• אין די חויפמ־י*)לן: דיאני) בדומענפעדד׳ *ממואל למנדוי׳ נעם• און שמהה נ*מ*ן- זשאק דעװי׳ דעמעיער א• א•;ןןן װיער# קאניעװסקןן און פאול ברײממאן ־שפילן אין ביאליסמאקע־ ״פאלאם״־מעממע־• סי:עכזען אנםײל אין די פא־שמעלונגען בע־מא ליטװינא און לײב שייפמזעצער• ןןןן נאן זײנע גאסמשפילן אין אויסלאנד איז מאריס לאמםע צוריקגעקומען קײן װאישע• ײ ױסן בולאװ א*ן לױבע קאריםאן׳ װעלביע *דפילן אין בראזיל׳ קלויבן זיך צו קוסען קײן *ומעניע• ןןןן לודװיק זאץ איז אויפגעמיאמן אין פאריז אין ״לײדיקגײער״. ןוװ שבה׳ דעם 18־מן פעב־ואי ח• י- איז פאר־ געקומען א פיימא,־גן פון מוזיק און געזאנג אין קינא ״קאמעמא״׳ כלאדנע 49׳ או-סגעפירמ דויבן מאנדאלין־ארקעסמעי און באר (120 מאן) פון דער געז• ״*)רפעאוש״- אונמער דער אנפירונג פון ש■ ה*)פמן)ן. בוס ק#נצע־מ זענען געקומען איבער 2000 מאן• דע־ זאל איז געװען געטאקמ און פיל מענמשן זענען אװעק >זן בילעמן• רעדאקטאר נחמן מת־זיל ןןן א• ליעסין ה#מ אין פעברו*),—העפט ״צ- קונפמ״ *)ננעחויבן צו מרעסנמלעכן א :ײע סעריע םאעמעס ״בידדער פון עישמן קיײץ־צוג״׳ עס איז א סעייע פאעמעס ״װעגן רי נאסענ־ יאזע מאימירעריגס פון פאישײדעגע גזירוה אין פאישײדענע צײמן״. ״די פאעמעש געשייבן א־יפ; גױנם פון א שודה׳ א פאי װערמעי *)דע- אן *:דײטונג אין די ״דישע כיאניקעש סון יענע צײטן״. ןןןן ד*):עישמיק דעם 23־מן שעירואי קוממ פאי אן אי:מע־עם*):מעי טא:ץ־־עצימאל פא־ י־ע־ פ״־םע און א-״כגעד*דע:ע געפמ פון דע־ יאקא:־ מע־ ײדישע־ מענצערין יהודית בערג• די קינכמ־ לע־ין װעמ אויספײן א רײ *ןריגינערע יידײדע און עקזאמישע מענץ׳ װאכ זעכען כפעציעל פאך איר יאמםאנירמ ג׳עװ?1־״ז די קאבמױמען זענען £־*)יעקםײמ געװאין פון די *ןנגעזעענסמע ײדי־ שע מ*לערש• בײם קל*װיר — דעי ב*)י*ןנמער קאמפאזיטאי העכעך קאן ןןןן זינמ א £א־ הדשים דע־כײנמ אין ר׳אװאנא ןקובע) א װאבנבלאמ פאי געזעל־מאיפמלעבע א*ן קודמורעלע עניגים ״ריאװ^נע־ דעבן״׳ אונמעי דעי יעדאקציע פון י• א• פיניס׳ ק• שװארצאפל און א. אראנאװסקי. פיניס און א־אנאװםקי האבן א־רויסגענעבן אין האװאנע לידעי־ביבעי• מיי באגריםן די אימיקע מועי און װינמזזן זײע• צײמ׳סייפמ ד*ןנגע יארן• ןןןן יעקב פיעגעי האמ פאיענדיקט א קאכ־עדיע אין 3 מקמן ״שמהה סלאבפע״. די קאםעדיע װעימ אויפגעפירם דורך דוד העיםמן ןןןן דאנעישמיק דעם 23-םן אין ז#ל פון װאר־ שעדוער ״אונזער הײם״ א פארלעזונג סון ש• < שנײדעימאן א ד• מ ״מ*)נ6*)ינ*)ס אן פינס־ן״ ואימסיאװיזירטער יעפןןרמאזש). ןא דער 8י>)לעמאיישער שיײבעי־פאיײן ״***>* דעמפען״ אין נױ־י*)יק גימ *ז־ויס # צײמשדיפמ זאי לימעי*)טור און קײמיק ״סיגנאר״• מןן ס׳איז װידער געעפנמ געװזןרן די גרויכע ײדישע ניבליאמעק פון דעי כיןרבינעי ײדישעי קולםוױגעזעיש*>*מ• װעלכע איז פארװע־ט ־ע־ װאדן דורך דער נינעזישעי/£#דיצײ אין 1926. די ביבליאטעק פא־ם>)גמ פיל ײדײמע ביכעי און איז די רײכסמע ײדישע ביבליאמעק אויפן װײמן מזיח• ןןןן אין נױ־י*)רקער ײדישן קונסמ־םעאמע־ פון בזא־ים שװארץ איז אײנגעןך־רנמ געװ*־ן א גױיכע פ*)־שמ;לונג פאי קינדע־. שיאיז אויפ־ געפירמ געװארן א• ג>)לדפאדנס ״צװײ קו:י לעסל״ אין דעי־ אויפיױנג פון סאריס שװארץ• דע־ ניו־יא־קער ״מאג״ ש־ײבמ: ״*)ז*) שוי־ מעכדיקע פ־״ד׳ אז*ן װארעמע ליכםיקײם אוי;* די קיגדערשע 8גימער, אז די װענט האבן זי־ מיטגעפ־ײם• דאש גאנצע קונבמ־מעממע־ איז פאױואנדדט געװ#רן אין אײן גרויסן סרײדיקן געזאכג״• די פארשמעלוגג איז געװען דםובת דעם ״קיגדעד־זשורנןזל״• ןןןן *4 משעריקןןװער הןןמ געהן)למן אין #ארי־ זער ײדישן פןזלקס־אוניװערסיטעמ *) רעסערןןס ״װי #זוי עס איז פארטריבן געװ#רן די ײדישע :•חמ־ פון דײטשלאגד״. ליטעראטור ארן קולטרר * אין יאגוןךי תודש איז געײאין 26 יןור זינט סיאיז געשט#רבן אברהם גןןלדען^דן• דער •איצײט איז אדו־רך נישט באמערקמ הן אין אנזעריקע און הן אין אײרןןפע און ד#ה איז אין דעי צײט׳ װאס גןררדפארן־נוסח איז איצמ *דמאיק *ןכגענחמען אין ײדישן טעאומעי• ןןן ד״בל מויבש׳ דער באקאנמער ״דישע־ ־•ימוי־טוער און שיי€משמעיע־׳ א־ינעי פון די *אנעין־קעספע** פא־ ײדיש אין אסןןליקן עסמ־ *י*ך, װעיימ איצמ א־מ ס7 יאי. די יעצמע יןן־ן ■ו*י:מ ר- מויבש אין װין• *>ן איםיקל װעגן ־עם טע־׳קזויידיקן €>)לקס־מע:מש איז פאי• ,*:טיעבמ אין די ״דימ• בלעמע־״ :ומ• 32 פון ו!2*19 וש מישװאך דעש 2*2־טן ה• ה• קוכע פ*)י אין ־ימעראםן־פארײן א ל• סדאד־אװנמ. װעגן ־• דלאכס ליטער*רישער מעטיקײמ װעלן רעדן ד״ד *וײכערמ׳ י. קענער׳ מלך ־אװימש זיגמוכמ מי־קאוו וועם ־עציטירן פיאינמעכמן פון ד• מ־אבכ דראמאמישע װערק• סיװעלן דײענען ז**עיע לידער קאדיע מןןל*)ר#ווסקי און רחל ה. ק*רן. ד• םלאך וועט £*רלײענען זײנע נײםמע ־דאפונגען. ןןןן קײן בארק#װ איז צובויפגערופן געװארן אן אלאוקראינישע באראמונג פון דער ײדישע־ -־עםע• אויסער מ#סקװער ״עמעס״־ דעם כ*־קא- ״עי ״שמערן״ און דעם מינםקעי ״*)קמיאבער״׳ :*•ען ארויס וו>)בנצײמונגען ״אדעסער ארבע־ מער״׳ ״בערדיםשעװער ארבעטעי״׳ ביראבידזשן)־ :עי שימעין״׳ *ויערישע צײמונגען אין די :*)־ ציאנארע ימיאנען ״סםאלינדאיפער עםעס״, ״קא־ ־ינינד*)רסער שטערן״ און אנדעיע■ עס הײבמ אן איןיסגײן א ײדישע צײמונז. אין דניעפ־א־ -ע-יאױסק (קאטעײנאסדאװ) — דער ״דניעפ־א־ :עט־אורסקעי שטעין״• עס גײען א^־ויס ײדישע;;•דױקטע צ״םונגען בײ פאישי־דעכע גױיסע פאבייקן מים א גױיסעד צאד ײדישע ארבעמע־ א■ א. װ. - ןװ איציק מאנגער׳ װעלכער געפינם זיך איצמ אין ייגע׳ א־יז דארמ אויפגעמיאמן מים א פאי־ מ־אג ״די באלאדךדיכטונג בײ ײדן און אנדערע ,.קעי״ דער אװנם איז ארגאניזירם דוי־ך דעם ־ידישן ליםעראטן־פאי־ײן (אלף)׳ *ן 8־ץ הי־שבײן האט אנגעהויין צו דרוקן אין נױ״יארקער ״צוקונפם״ א דיאםע אין פינף אקםןי״דאס אײביקע ליכמ״• די ערשמע 2 אקמן — אין די יאכואר־ און פעברואיר־העפמן ןא רי ײדישע בילדונגס־נעזעלש*פמ אין לי־ מע באשמיםמ א קולםור־פאנד פאי די דא־םיקע קילשו־עלע אינסמימוציעס און שולן אויפן גןך דען פון דעס נישט לאנג־פאדשטארבענעם מוער עוז־ פינקלשםײן. ״דער בעסמע־ דאנק פאר דע־ אומדערםידדעכער געזעלש#©מלעכער און קולטו־ יעדעד איבעם פון ע• פינקעלשדײן — װערמ געזןןגט אין אויפרוף — ויעמ זײן, װען םיר *יעלן פ#רפעםםיקן די?ולםור־אנשםאלםן׳ סןןי ׳װעםענם דעכם און מ#םעריעלן קױם ער ה#ם;עןזרבעם און געקעטפם״.