Literarishe bleter · 1933-02-03 · 6 (3.2.1933) · p. Seite 98

זייט 98 ליזזגיראריפזט!לטסימר ו\\ז. 6 (יו^4) פ*ן וואך ןןאך טעאטעד ארן קרנסט וווו אין ״װילנער ם־ופע״ איגם ,•ואר־געןועד .,:■קאדוו״־סעאסשר כײם איצם י• >ןניעלס ״•*וואו- ווע געםא״ (רעזשי י. ר>זסםוים) סים וןרדעסק׳♦• ר,. כוזגאן׳ ׳. סאגסדארף אין די ר.וי?ם־ראל;• ןןןן אין זוארנזע געפינען זיך איצם א ר״ זייער כוםע יידינוע ארםיםםן׳ װעדנע זענען אויםער דעם םעאםע־: ר• זאסלאווסקי׳ ז םו•־ ־אװ׳ א• ס#רעוים?י א• ־םסיױ א• א• איז ווא" נוע גייען ארופ אויך גוםע ״דיםע רעז־םיםערן אן ארעעם, םיזענען אויך דא ״די׳םע דראםאטורגן םים סיעםעפ• עם איז אויך דא אזן עולם׳ װאם וויל סםר׳סא זען א בעפע.־ ״די׳ם םעאנזע־• אבע־ װער איז דא נװלדיק■ וו*ם סיקאן :׳•םם דאפ אלץ *וםויפגעסען וװזאנוען *ון נואפן עפעפ ־ענסס?! ןןןן ״ױכג״םעאסער״׳ די אבסןולורעגפן *רן דער ײדי״צעד סזממזןיסטודיע און וראר׳צע׳ טרעס; אדיי* אין * סיזג*: ס6עקמ>קר- ס״זועדמ גקכע?ן ״יאסמ#ן״׳ סצענייסע־ רעפא־י־ממזיס וועגן דע* ג?ןסיכבע פון ס*)ק*ן און -וואנךעטי׳ דוכויפגנ־ *דט׳ערה דויט אוימענטי־דע דאקומענמן דורך ר• גדױכוע. די אויסידדנג קוסמ פאי אין א גע?דדאסענעם דאקאל׳ אײכדלנע יידדע־־ *נופילן זיך ,אפ אין זאל גופא• די פ^י־םםעלוכגען קוסען פאר דרײ מעג אין װאך; פרײמיק׳ ־מיוז (2 מאל) או,ן זונמיק- *יײנג#כג אויסקליסרעך לוימ אײנ־ לאדוכגען׳ ױעלמע מ׳ב#קוסט אין ״קולמז״ ריגע״׳ דליחגע 50. פי״עכויעדע — פרײמיק, דעם 3־םן פעביו#ד אין ז*)ל פון *דנײדעו-עעד׳ ג< רעריע רוקסענסורג. ןןןן םאיז געקומען ק״ן װ#״גע דעי ייזױדס- מעי ײדײ-עי ארטיסט׳ אײסער פון די אמתע ״װילנער״ — אליהו ־סהײן. ןןןן םיזע־-עו געקיסען קיין װ*־״־ע אר* ליליח *יז נו• ג>דיק נוןך ןו *װ״ י^ר •םםילן אין אסע־ י קע• ןןןן די װילנער יידישע ■יעסע .רוסם זיך *6 מים גרויס :ויןג״ססערוגג װעגן דער נייעל אויפירחנג פון ׳*ג#ס סוירגאדו אין ״דישן םע־ אםער ג• חויפםסאנם ״גרויםיםטעםי־םע מייז׳ און נעיקר װעגן דעם יספילן סון נאגדןו ק>ן,־־ סען׳ װאם ר.אם איגם געסאנט דןןרם דעפ עו־םםן א־ יפסר ׳ס■ ןןןן אין ד־ר י• ־. ציפודם ״א.■׳פ־םםאנד״, װאם װע־ם געשפילם אין ניו־י#דק ■י״ נארים שװארצן׳ שפילם מ#־יס עװאיץ דעם אלםן •ויער סיאטיעזש׳ דעם סריץ שפילס איזיד#ר קע׳םיר און די ױגגע מ#גדא —?זארל#ם גיךודשם״ן די פיעסע איז אויפסעפיחם מים סוזיק *ון נייע דעקא־אדיעם- — ׳. >. זינגערס ״יאשע קא'-' ג״ם סים אן אלץ-םנז״נגדיקן דעחואלג• ןןןן גאך זײגע גאסם־םסילן אין ריגע׳ איז רו־ דאלף זאסואװ׳סק׳ געקוסען קײן וואד׳םע- רעדעקטאד נ ח בל ן מ יר ז י ל פון ײורא״ ב#שדאסן צוגויפצודוסן איגניבן א ין**יאשונג פון ןזלע קולמורעלע״ נע־ זעלשא^ךעבע׳ *-#פלכיאנערע און װירנמיאפמ־ דעבע אינסטייטזציעס• די קאנפע-ענץ װעט זײן דער אנתויב ׳סו-ן א פאד־יטשיאי־קטער א־בעיט פןןרן י״װא אין לאדז. וװן ק• ח• וזײ־טעריק׳ דער מהב־ פזן דעס בוך .׳אין פײע־ און בלוט״׳ פא-ט אדויס קײי פאי־יז און לאכדאן. ליטעדאטרר ארן קרלטוד ןןןן פ- ביכקא, דער באקאנטעי ײדײטער :#װע־ דיבט און דיאמאטויג׳ װעלכע- איז אםגעפאי־ן ©זן פוידן אין יא- 1921׳ איז איצמ א גאסכ פון דעל ײדייטע- װא״טע- פ• בימקא חאט זיך באקאנט געמאבט מיט זײן עי־טטן בוך ״רעקרוטן״ ארן בעיקר פיט ז״ן ב־עסע ״גנבים״׳ װעלבע איז געגאנגען םיפ גר-יס ןןןן לבבוד דעם 70־טן גע^וירנםאג פון ג• 'חויפטמאן איז פיײטיק דעס 27*־טן פ• ח- פאר־ געקומען איון װידכער ײדײטין טעאסע- א פײעי־ לעבע פא־־תדטערוכג; סיאיז אזיפגעפי-ט געװאין ג• חויפםכזאנס ״גרויס׳טט־עטיזוע מײז״ (רעזיטי י. טורק*װ) מיט כזאגדא קא־־מעז אין דער חויפט־ר^דע• ארײנפיר־װאחט דועגן ג• ד״ויפט־ מאן — אחרן מ.#ױק- 1111 דעס 7־שן פעב-ואד װעט *ט• ל• *טנײדערמאן חאלטן א פאיט־־אג אין לידע־אבן־ דע-סאלג אין פײלן אזן אין אמע-יקע• פיא־ די 12 יאר פון זײן א6,װעזכהײה חאט פ• יימקא באװיזן צז פא-עפנט-עכן א רײ ד-אמעס און פיל נאװעלן׳ װעלבע זעכען מײדװײז צוכויפ־ געק-־בן אין עטיעבע בענדער- אין פוילן װעט פ בימקא פא-בלײבן בלויז ענרעבע וחובן• אין זײן געבוײמר־דמאט קיעלץ איז פ• ביםקא׳ װי באקאנט׳ באג״א-ן געזואין דודך נאנדיכן׳ ער איז ©א־װוגדעט געו־חוין און געלעגן עטלעבע װ**בן צום בעפ• א.־ 1 פאר״ קאמן־ עט פון ׳ ״דעי פא ד. ט• פא-ײן א• איז װער שט^ט־־־אט ווא -שעו דאל פון וווו א״ז עורסקי) ול. בראני צוד״נורוננ״ (ו זי־ט ־אװנט׳ א-גאני יסקוכיד ן א ד וסע פא׳יגעקי ז׳ערשיינט יזלב״ יאשע ק ינגערס ״י י• ז וווו י* או•;־ שן פען־קדוב׳ : ־ע- ײדי װא-שעוו דורך דעס עננדישע־ ז אז יא״ק אי אין נױ־ הודש חײנטיקן נע■ גרינבע-ג ד״אט דיבטיײ־ א• צ• דעי װעלבן ־אץאנ־! דעס דורך געמאבט איבעיזעצונג׳ : ליפע-אםוד׳ ספ-ות ״ײדישע יעװע-אס א ־ חאדטן ׳ד מא-ס גטעדע ש־י בט״ יקאכישן אמע- ײדי.- - איז ־״• דער אװ:ט ־טײ-אטװ יידן-לי אד; עסרית סעמועל. וארט א״ן ארײנפיר״וי מײזיל, י.־ד נ. ד: .עעפג- בלעטע- ״ליט• ו-ך די געזעצט דו ועי־ב ןןןן סיו י.מ. * חאט געחזןלטן ו דיבטע- ײכבערג דעס ויעגן ג פ.*ן ײדי• ׳ך ״פאיםרעטן בקיה א טו יעקב באיטא״טאנ: 2 עפע־אט חאמ א ל?זגגן רי ן זײז אי כײםאן ■ •טע *ט-ײיע־-״׳ אין װעלבן ס קובזען א-ײן א סר. באי׳אקטעריסטיקעס פון ײדייגע?ורײבער אין?א-יז׳ װא-טע׳ בוקאיעיטט׳ נייו־י*>רק׳ י♦־ אײ.-עס• ג-יגבע-ג גערעדט װעגן דעס ״־טטאטדעבן כ־א־ מעכב אין דעס *טאפן פון ײדייטן פאדק׳ קר חאט גערעדע פיד װעגן ״חעברעערמום״ און בא־ 'מיט זיך צו מינדע-ן די יאדײט״־נג און ראלע ןןןן נאך עטרעבע װ>ובן €#-ב.-ענגען אין ריטע״ איז ד• טידא-ני געקוסען קײין ריגע• ןןןן ד*נעישטיק דעס 19־טן פ• ח• איז פיאר• געקו־כוען אין ליגע אן אװכם לכבו׳ד דעם 10- יאדיקן ױבידײ פון די ״ליה. בלעםער״׳ אײנ- געא-דגט דורך דעם ײדײטן ליטער#מ>ז־פא-ײן אין ריגע — ״אל?״♦ דער פא-זיצער פזן ״אלה״י וו• ראצקי־בעחטאלדי האש גערעדט װעגן די ״ליכ• בדעטע-", *ו״י#ש זענ ן די הײם פון דעם ײדי׳טן שדײב׳ער, דע- עי,-סקלב פוין אלע ײדי־ פון דע- ײדי־טע- ליסעיאטור אין ײדייט• דער מע-־6אדיטײדער װי קיגסבלעיײגיער פאחמראג חאט זיך פא־צײגן זײער עסעפ. סיח*ןט זיך זזנגעד״ויב־ן די דיסקוסיע׳ *>בע- א• צ. גרינבערו ח#כ #רויסי*װיזן אומטאקטייטק״ט׳ עפנטלעך באלײדיקט זײנס א קאלעגע א דיבטער און דע— ט.יט גע*טטע-ט דעס דוײמערדיקן נמ-מאדן גאנג *רן דעם אװנט• סיח*בן גער־עדב אוכםער א ססדרדיקן פײער־קרייץ פון א. צ♦ גרינבערגכ ״אגחענגער״ נ• מײזיל׳ א• סאנגער און מ♦ רא• *מע גײסטיקע •דעפע-׳ און דעריבער איז פאר־ ־טטענדלעך׳ װאס דער אזיפרוף צו פײערז דעם צעז־י*יייקן ױבל פון ידער צײבדמריפמ חאבן א־יכטערגזןב-יבן די באדײטנריקטטע ײדײטע *ש-ײיעי״. אינם אווסט די*בן זיך ביוםײליקט די קיכסטלער אגגא ס*>װינא׳ אגי מאלק און פ־אפ• אדאלז5 סע*ן ןןןן דאם כדחבדז־בוך פיון יצחק פדידמאך י#ר צװײטן דעבן אוץ פוימ״ איז דראםא־ פיזידט געװ*רן דורך י*ניךאל רןןזכבעדג• וש בײ דער 8*געװעזשעד ײדישער בילדונגם־ געז־עדשאפט עקזיסטירם שוין איבער 10 יאר א *־ץ־ביטדיאטעק מימ איבער 1000 ייבער. די צאד ליעזער איז אויםגעװ^קסן פון 100 ביז 200• ןןןן אין קאװגע איז דערשינען א ליםו־ויש־ ױוסישער װערמעהבוך פון ױנגן ײדישן פילא־ לאג בגימין סערײסקי׳ ןןןן װי באקאנט איז דער ײװא אין װילנע אריבער אין זיין אײגענעס בנין אויף װיװול־ סקי־גאס 13׳ װאס באשםײ׳ב פדן 20 עימערן און א ג-ויס; פײע-זיבע-ן כזאגאזין אין דער גאנצער ג-ויס פיינס בנין• דעד פייערדעבע- חנוכת־הבית איז אםגעלײגט געװארן. כדי אבער צו געבן א מעגדעבקײמ פא- די פרײכב פ׳ין ײװא אין װילכע זיך צו באקענען םיטן גײעם בנין׳ זענען פא-גאנגענעם פרײביק־צו-נ*זסכק אײנגעדןןרן גע־ װ*ןי-ן די װילגער ײװא־פ-ײגב אין בכין. סיאיז געקומען א גרויסע- עודם לערער׳ שריפטשפזך לע- און געז• םועי• ד״ר צ• שי*>ב>*ד׳ י• םשע.- גיבאװ און ז. רײזען ח#בן גערעדם װעגן ד׳גי בןןדײמינג םון ײװא• וןןן אין דאדז װערט לעצטנכ געפיחט א 6רא־ פאגאנדע-אקציע רטרבת דעם ײיװ׳א• כדי צו פער־ בי־ײטערן די #י-בעט׳ ח#פ די לןןדוער געז.