Literarishe bleter · 1933-01-13 · 3 (13.1.1933) · p. [Seite]

13 יאנואר 1932 .13ותמסץ81 13 צענמער יארבענג פרײז 50 נר. מזפהאריפוע אי?וסטדידמני װאעשריפמ פאר?יםעדאטוד ■■ טןיאפיעראון־וג־מ יז^ריד .אג 3.ק?עעדק,וזארש;< פאריעאג חיים בחמן ביאליה <צו זײן ס6־טן געבוירנטאס דעו־ ריכטער נופא האט אפטמאצ אין זיך אצײן אויסנענוםען רי צװײ באזונדע־־ע ביאליקם: אײנעם, װאם נעהערט ׳פוין איננאנצן דער כנםת־ײטרא?, װאם איז ימוין אזוי צו זאנן קאנאניזירט דורך רער ״די׳טער נאציע אילס אײנער פון די װיכטיםםטע נאצ״אנאלע װעדטן אין דעם נאציאנאדן אוצר. און א צװײטן — װ#ם איז א אעבעדיס, צאפאדיכ װעזן, מיט באגער און נייניר צום אעבן, פיט אן א״גענער װעיוט סון חשבוכות, װאקאענישן, אויפשטײגן און אפ׳נ׳טײנן פון א •1עבעדיקן בן־תמותה. יעדיער אײנער פון א.ונז, וואס האט אין םשך פון יארן אױםנענוטען אצד• פאםי־ דונגען אוון איבערלעבענישן פון ״דישן פא<?, די א<ע םרײדן און װײען, װאם האבן זיך גענאסן מיט אזא שםע איבער אונזערע היםאען, — םאר אונז א<ע איז ביא<י<ן מיט זײן שאםן נעײען װי שטיהער םון אונזעד אײנן אעבן און װעזן. האט ער דאך געצארנט אונזער אלעטענם צארן און נעװארםן קענן נאט און װע׳צט אונזערע איעמענם װארנוננם־אח סאנוננם־רײד. אבער פון אט דעם אםענעם, ברי״טן ד־ך־המלך םון ב־אליהן נלוסט זיך אםט־ מאיצ אראפננבענען ז״ר אין זײנע זײטן־ װענן, אין די ״צדי ד״־כים״ םון דעם ריכטער, און פארנעמען זײנע זינזאגן, זיינע אינדױוידוע<ע ״אפנוינן״, זײנע סוביעהטױוע ״שװאכיז״טן״, זײגע פער־ זענהעכע ״װאהיצענישן״. און דװהא אין אט די ״אפנויגן״, ,שװאכהײמן־ און ״װאהצענישן״ פזן דעם נו־ויסן, םאנא<יטן דיכטער װײזט זייך גאך םער ארוים זײן •שטארהײט, מעדהװירדיהײזט אפטסאל נלוסט זיך נײן מיטן דיכמער מיטן אםענעם װענ צו הלארהײט, צו אחטױוהיי׳ט, צו רחכות. און אמאל פארהערט: מען איז נערן דװהא צו בלאנדזשען מיט אים אין ר• יאבירנמן פון זײנע םתירות, אין די װײניה־נעםלאסטערטע װעגן־ •עטענן, װעלכע פלאנטערן זיך און שלעננלעין זיך און זועדן אםסמא־ פארררירן םונם אויג. דאם פערזענלעכע און כצצישע, ראם אינדױוירועלע און האלעה־ טיװע, דאם ־ײן־לי־ינ׳ע און ,ראס אלנעמײן־נאציאנאלע האט שטענ־ דיה זיך געראנגלט אין ביאליהן. און אמ חער האסף און געראגנל האם סיין שום ײדישעד דיכטער םון די לעצטע תהוםות איז אזוי נישט נעהניפט אזן געבוגדן מימ דעם נאציאנא־ן ײדישן לעבן, מיט אלע זײנע אויפנאננען און אפנאננען װי ח. נ. ביאליה. זײנע לירעד, װאם ער ד.אס אכנעהויבן צו פאועפנטלעכן אין 1891, זענען נעװען דער שטאדהםטער דיכטערישע־ אויםדרוה.פון דעם נאציאנאלן ״דישן מענטש אין זײן נאננ םון בית־המדרש אין דער פ,,״״•*־ װערט אדײן: דער פראמעםס פון דעם יידישן ױננערםאן, װאס איז נעװען פאר־ ײעבט אין די שפינײעבם פון אן אפ־ שטארבנדיהעד אלטער װערטן רי פרײד פון דער באהעפטוננ םיט דער נאטוד; דעי' צעד און צאדן םון די פאגראם־נעשעעגישן און דער אוםן, װי מען האט די פאנדאמען אויםנענומען; דער טראױזם םונם נאצ־א־ נאצן דיכטער, װאם רייסט זיך צו פרײה״ט בײ דעד נצײכנילטיהײט פון די מאם;; ד׳ פערזענלעכע טאטױון פינם דיכטעד א־ן ז״גע באהאדצטע טדויעריקע ליבע־תםילות, — דאם אלץ איז נעװען אזו-נאענט דעם ײדישן ױננערמא;, װאם איז נעװאהםז אויף דער שױם םון דעד העברעישער און ײדישער ציסעראסורן, װאם זענען נאך דאן, אין יענע יארן, נענאננען צוזאמע;. ביאליה איז נשװען דער דיכטערישע־ שריח־ציבור םון א דור, םון רורות. ד• ײ״ען םון דור — זײנע װ״ען, די םרײד םונם דוד — זײנע םרײדן. ביאציה האט נעצעבט פאד אונז, דעם פריערדיהן דור, מיט ז״ן נאנץ פוצ צעבן, ס־ט זײן דרך־הםצך, — און אויך מ־ט זײנע באהעצטענישן, מיט זײנע ז״טן־ װעגן. נעװען צײסן, װען ביאצ־ה איז נעשטא־ נען םאר אונז מיט זײן שאםן א גאנצער, פעסטער און װ• םון אײן שמ־ה אויםנענאסן. דאן איז ער גענאנגען איבע־ אונזעדע היםצען וױ די זון אין א העצן מאנ. הײן אײן װאצהנדצ, היין א״ן שפרענהעצע. אםן, העצ, אויפנעצויכטן איז;עװען פאד אונז זײן דיכסונ;, זײן דיכטער־שער װעג םון אנהויב ביזן םוף. עם האט זייך נעטראפן אויך םארהעדט, זוען מיר האבן פארנומען א צװ״טן ביאציה, אן אנדערן, א סתירותדיהן, א נעבדאכענעם מיט טער שאטן ײי ציכט, מ־ט מער;עײירבצ װי ברײטער שטראם.