Literarishe bleter · 1933-01-06 · 2 (6.1.1933) · p. Seite 30

זיי# 30 דיסיטראריטיט!רסגיטו 2 <453.) 8 טעאטער און קרנסט ןןןן די ״װיד־״ער טרזסע״ (5>:פ• מ. מזאה) •גםידט *)לץ מימ גרויס דע־םיןדג דעם ״בזגס אין *.־יםבעםערונגם־הויז״. די ט־ופע ד.וןט שוין פאיטיק * גװ״טע פיעסע• אבע־ נייקאן נאך י) 1 :י?זט אדזופנענזען דעם ״נונמ״. ןןןן אין ״גאװאעעעי״ ג״־ײב 6• בארא&אװ י. גארדינש ״דע- פרעמדער״• ןןןן אין קאמינס?י־=ען>טע- טרעמ א.־יף נעלי קעסמען אין דער ״עיבויפע״■ ןןןן אין ליטעימפן־פא־ײ[ טיעפ־אויף יאסעלע קאדאדני אין זײנע קאנגעדפן שו ״יא־סע קאלב״ אין מאייס -סװאריס תונהפ־ סעאסעי ג״ט מיפ אן אלץ-=פײ;נדיקן דעח**לג• ׳איאיז אזא פאל נמעס ני״ט געװען אין ײדישן קונפט־פעאטער׳ אז א פיעסע זאד ג״ן איבעי <*11 מאל אז איבערײס. װי ס• •כװןןר״ן מד״נפ אונז׳ װעפ ״יא־סע קאלפ״ גײן א גאנגן ײינ־ מער• מ• •טװאר״ן גי־״ם זיך איצט *נמאדק זנז ז״ן כװרנע איבער אײיא&ע. םוף מאי װעפ די םרוהע אדזיספאדן. ןןןן י$נ#ס םורקאװ איז א״נגעלאדן דורך דעם װילנער ״אונזעי־ םעאמער״ אויף עפלעגע חדשים אנצופירן מימן מעןומער• ע־ גר״ם א ריי נ״ע אויפירונגען• ער לאדם א״ן אויף גןוסםמילן באקאנפע ײדיידע *י־טיםםן• אין דער ערשמעי י־ײ — די נאק&נמע ײדי־ד־דײכדג ארםיסטין מאגדא קאיםען. ןןןן דער ריגעי ״דיעער סעאםער גר״מ זיך אויפצופירן די נײע פיעסע פון סאדק רןוזוםני ״הערמאן סײערןוװיכױד״/ אין װעלכער ס׳װערמ געיטילדערם די לעבנס־םראגעדיע פון פ^פזלערן אין לעפלזונד ד״ר ה• מײעראװיכףט. די פיעסע װערט אויפגעפידם דודך י• ױלין און א. רו־ נינדד. ןןןן ־דית דעם 31־םן דעצעמבעי האם זיך גע־ עפנם אין קאװנע די בידדעי־־ויויסיםםעלוגג פון באװוסמן ײד״טן קינםםלער מיכאד יא• די אויס־ *םםעלוננ סארמאנה איבער 70 בילדער• ןןןן חיהלע גראיער מרעם איצמ אוי א״ן ריגע מיב אירע װא־ם־קאנצערםן• פון לעםלאנד װעם זי קומען קײן פוילן. ן[[ן אין ריגער ײדיש^ םעאםער גיים מיפ דעי־ פיולג ה•;*םעססםפעלדס ״געײזולם, פינםה״. ןןןן אין רומעניע איז ז*רויסגעגעבן געװזורן א פאי־ןודדענונג פון א־רבעפס ־ םיניסםערױה אױישצושיקן פון לאנד #רםיספךא־זיסלענדער• װאס לעבן אין רוםעניע• די סא־ארדענוגג הןןב אויך געפחופן א ר״ ״דישע ארםיסםן פוילישע בייגער• אין שייכות פימ דעם ה#בן במזוכם דעפ רומענישן קאנםודאט *יז ײזןרשע דעד פארז• פון ״דישן אדמיסםן־פאר״ן םאקס ברין און גחםז םייזיל. ס׳האם זיי אויפגענוםען דער פו־עסע־ אםאשע אראן קאםרוש. נאך א לענגערער קאנפע־ ־ענץ האם ר., א• קאםרוש צוגעזאגם צו אינםער־ װעניירן פאר די ײדישע ארמיסמן אין רוםעניע• ײדישע ארבעםעי זעגען נאשעפםיקמ אזיף די א:־ דע־ע פאב־יקן פון דניעפרא^ע-םראװםק• דער םי־ ־אזש פון דער צײםונג איז באשםיממ אויף 10 םויזנם• ןןןן רוים דער איניציאםױו פון װא־שעװער מו־ זיקאדישן איגסםיםום ןװ• י. מ•) איז געג־ינ־ רעם געװא־ן א ײדישע םוזיק־געזעלשאפם׳ וואס האם זיך געשכועלם פא־ א ציל צו פלעגן די אלםע ײדישע מוזיק דורך אײנא־דענען קאנ־ צע־םן• די אויפגאבע פון דע־ ײדישע־ מוזיק־ געזעלשןופם װעם אויך זײן צ־ שאפן א פאגד׳ בדי צו שםיצן אומפארמעגלעבע םאלענםירםע ײנגע קינסםלע־• ־ אין דער צײםװײליקער פאר־ װאלםונג פון דע־ געזעלשןופט זענען אדײך אינזש• ק. מאשקאװסקי ןפ־עזעם)׳ ז. לעװענ־ פיש /װיצע־פ־עזעס), י- ק־ישםאל (סעקדעטןןד)׳ ו״י ה• ראםיגע־ (קאסי^עי)׳ און מ• קיפגיס׳ ש• קיאגאדד און י. סויאװיםש• ןןןן אין שײבוה מי־ם ד• משא־ניס ױבילײ׳ װאס ווע־ם איצם געפײע־ם אין קאװנע׳ האם דאש קאװנע," ״פא־קסבדאם״ א־ויסגעגעבן א ם©ע־ ציעלן נומער מים א־םיק־ען פון ד״ר ס• סו־ דארםקי׳ ױדל פא־ק׳ יעקב לעשצינסקי׳ י• הער־ מאן לעװי א- א• אין דעד ״ײדישער שטימע״ איז אפגעדדזקם אן א־םיקל פון ג• גרינבלעם• סיזענען אנגעק״מען בריװ און דעפעשן פון פאײ שײדענע אינסםיםזציעס און ש־ײיער. ןןןן די שםודי־־ביבדיאםעק בײ דער ביאדיסכא־ קע־ קהלה׳ װאב פא־מאגמ שוין ןו 0000 ביכער, זו־דנם אײן דעם 15־םן יאנוא־ א תנובה־הביה פון דע־ ביבליאטעק• — סןװעם אויך פארקומען א פײערלעבע אקאדעמיע• ןןןן פאלק חײדפערין געפינפ זיך איצמ אין שדיחות פון ײװא אין ביא־יסםאק׳ בדי דורכ־ צופירן דארם אן אקציע לםובה ײײא• סיזענען פא־געקומעז א רײ זיצונגען פון די דאיםיקע ״פ־ײנם פון ייװא״ אונםעין פא־זיץ פון פדוי ד״ד ל. קאנעל• ןןןן דעי שםאכד־אם פון ליבוי האפ באשלאםן אנצו־וסן אײנע פון די ליבויעי גאסן אויפן נאמען פון אמאייקן ליבוישן ראבינער׳ דעם העביעישן ש־יפםשםעלער ד״ר יהודה לײב קאנ־ םא־ ןןןן דער דיכםע־ דוד פראם אין דרום־וןעריקע האם פא־פאסם א קאמעדיע פון ײדישן לעבן אין '4 אקםן םיםן נאסעז ״פון פארדסבורג ביז פא־קםאון״• די קאמעדיע איז פ&רגעלײענם גע־ װארן פאר א גרוסע שוישפילער אזן איז סון אלעמען גום אויפגענומען געװ#ין♦ די דחןמא־ םישע סעקציע פון ״דזשואיש גילד״ װעמ די דאזיקע פיעסע אויפירן קירצלעך אויף דער ײדי־ שער ביגע פון יאהאגעסבורג• ןןןן דעד פא־ײז פון ײדישע לימעראטן אין ־יגע ״אלף״ ארדנמ אײן דעם 5־פן יאנוא־ לכב״ד רעדאקטאד כחמן מח־זיל דעט 10־יו*דיקן יובד פזן די ״ליס• בלעםער אן אװ:ם מיטן אנטײל פון די באװוםטע קינםס־ לעד — די ייננעיין א:א סאװינא און אגי סאלגן אין שירלער ■רא#- אדאלף ניעץ• ליטעראטרר ארן ק־-לט־ד ןומ מיר הוןבן בעקומען אן אויס־וף םון דער םא־ײניקונג פון העברעישע שרײבער אין א־ץ־ ישראל װעגן דער פײערוגג סון 00־טן געבוירג־ םאג פון ה• נ• ביאליק׳ וואס פאלם אוים זונםיק רעס 8־םן יאגואר- עס װערמ £־ו>קלאמירם א ביאדיק־הודש און צוס םאג פון ױבילײ װעמ א־ויסגעגעבן װערן א מעציעלער ױבל־נוםע־ ״םאזכים״ און א ליםע־א־יש זאמלבוך — ״ספ־ ביאליק״ ־ םים דער באםיידיקונג פון די ן>נ־ געזעעגסםע העברעישע שרײבעד אין א־ץ־יש־אל• ןןןן קײן װארשע איז געקוסען צופאדן די בא־ קוונםע ײדישע דיבםע־ין און נאװעליסםין רחל ה• קא־ן, װאס װויגם אין פשעמישל. די דיכמע־ ־ין װעם פא־ב־ענגעז אין װא־שע א פא־ חדשים׳ װו זי װעם צוג־ײםן א באנד נו>װעלן צום דרוק. ן1ןן דע־ יװוא אין װילנע איז #־יבער פון דער;עדונגענע־ דיי־ה גרויס־פאהולאנקע 18 אין דעם אײגענעס הויז אויף װױװלסקער גןןס 18• דאס נייע הויז• װאס באשמיימ פון 2 שםאק און א גרויבן פײערזיבע־ן בעםאן־קעלער׳ פארמאגם 18 צימע־ן• שיא־בעםן א 25 אנגעשםעלםע• דער ײײא ראם איצם די מעגלעבקײם װײםעד צו װאקסן אין דעם שנעלן םעמפא װי ביז־אהער• די פײע־ ־ונג פון הנוכוד־הבית איז מדזסה דעם מלגעסײ־ נעם ק־יזיס אפגעלײגם. די אלע ײװא־סרײנם׳ ווו זײ זזולן זיך נישמ געפינען׳ זזעלן געזויס אויפנעמען די בשורה מים ג־ויס צופײדנקײט• ןןןן אויף דעם 25־20־בן דעצעמבער ר״אמ דער אדאוקראינישע־ פדוכהשע־ פא־יאג פון נאציא־ :אלע פינדערהיימן צונויפגערופן אן אלפאריאנ־ דישע בא-אםונג פון די פא־לאגן׳ װאס גיבן אױיס ײדישע ביכעך• אין דער באראםונג היזם זיך באמײליקפ: דער פא־לאג ״עסעס״ (מאס־ קװע)׳ דעי װײסױסלענדישע־ מלוכה ״־ פארדןזג ומינסק) און דער פא־לאג ״ליםעראםור און קונסם״• א חוץ דעס זענען אײנגעלאדן געװארן דע־ אלאוק־איגישער א־גאניזי־־קאמימעם פון די םאװעםישע שרײבער׳ די אלאוקראינישע בי־ נעי־פאלאםע־ דע־ אלאוק־אינישער ביכער ־ קזן־ ־עקםע־, די קאיאלענקא־ביבדיאםעק׳ די ־עדאק- ציע ״שםע־ן״• דער םאג־א־דענונג פון דער בא־ ־אםונג איז געווען: פא־אײנהײםלעבן די ײדי־ שע פא־לאג־פלענער אויפן יא־ 1933׳ װעגן פ*־־ אײנהײםלעבן די ײדישע לערנביכער פאר אוקלאינע• װײסיזסלאנד און ױשל#נד׳ װעגן *ז אײנהײםלעבער ײדישער ארםאגראפיע׳ װעגן יןן אלפא־באנדישן ײדישן ביבליזןג־אפישן זשורנאל׳ װעגן א פינפיא־־^לאן פון דער ײדישער בוך־ ס־אױקציע• ן^ פון דעס 1־םן יאנואר הויבם אן ארויסצ.־־ גײן אין דניעפ־אפעםיאװסק (?ימאל יעקאםערי־ :אסדאוו) א ײדישע צײםונג אונםערן נזןםען ״דניע8.־א£עםיאװסקער שםערן״♦ די צײםונג װעם דעישײנען 3 מאל א װאך♦ דגיעפרזןפעשרזןװסק איז איצמ אײנעי פון די װיבמיקסםע אינ־ ױשםריעלע צענםערס אין אוקראינע• די שמאמ צי,דש 28 מעםאלו־גישע און בעפזןן־בוי־ פאגדיקן• בלויז אזיף דער אײנער פ*בריק ןןד־ בע&ון ביז 3000 ײדישע ארעםער• העכער 16.000