Literarishe bleter · 1932-12-16 · 51 (16.12.1932) · p. Seite 819

זײט 819 9 ריסועראג־יטמ בלעסיער מגז. ו5 4501.) דאשטיהײט. (א ביז :אר אעטעדעםאגטע באיעטעטינו;: דעיויוז איז די צייבעגו:: :ופעד 76.) אפ־או דאס איבט צזוינגט עד אד״ן אין ד• צװעהן פון א ביאדדאפטיקעדן א־י:ררוה. בײיספירן: דאס פובא־שום אין דעם פי־־יעעאה״-ן ׳צטיע־םעםיסן אאזעע־טעאטע־־זאר םיט רי באאק:ס,;עזען פין דעם פא־טער ביז אדויף א־ן דעד ־ײך או:טעדן סיפיט איבע־ דע־;א־עדיע (די;יכיעדן 1, 10, 33). אדי;י:עא זע:ען דא ד־ עפעקטן פ־ן;עיעפעכסטיטע־ טוכסאהײט כייטן ק;ויאן זיך פון ־ו־טע פאאםען. װאס עס טאבט אזזי װע־טפוא דעם ביאאעד אאפ־עד אבעדדאם, א־ז דע־ א־:סט־:קט זײ:עד (װידעד א װיבטיסער באװ״ז פון םאאערי־ ־צע־ א־:טעאי;ע:־ן) :ײטט צו אאזן ז־ך אינם;־ו־סן קװסמ־־אד־ד פון פא־־ז או־פן אײבטן װע; פון אן אפ;אד:ד־קן :אבאםעד. אי:מיטן אאע ־־םר־װ״טע פ־עםדע אײנפאוםן קאן ע־ :אך פא־בא״בן אויך זיך א־״ן :עט־־י און א־ן ־עדן פאא א־ם־עטא;ד ז״ן א־ו־סצובדע;;ען;ע:ו; פערזענאעבע ם־בסטאװז, װאס ם־ט א־ד ה־אף פאדא־דט ע־ ק־עמא־;־־עט דעם וז־־טן צ־־־ פאר זיין א״;ע;עד א:טװ־קאו:;. צדזאמעכפאד םדן רידישע היסטאדי קעה רדאס בדדפידן זיך ארדם ײדדא א־ן אועוסט 193:1 װעט א־ן װא־־עע פא־קוםען דעד 3־טעד א־:טע־;אצ־א;אאעד קא;;דעס פון ה־סטאד־קער. דעד צע;טע־ פון דעם ה־סטאד־קעד־א־;טעד;אצ־א;אא;עפ־:ט ז־ך א־ן װאיע־::טאן, אבע־ ד־ א־;א;יז־דו;; פון קא:;דעם א־ז א־בע־;ע;עבן;עװאדן דעם א־ט, װו רעד קאנגרעס קוםט־פאד, ד. ה. דאם םאא װאר־עע. ד־ קא״דעסן קוםען פא־ א־',ע 5 ־אד און צ־ען עו ד־ או־פםע־קזאםקייט פ־ן דעד בד״טע־ װ־סװבאפטרעבע־ װעאט, או־ך רעד ה״־יעד־קער קא:;דעס װעט א־ו־סרופן א;דו־סן א־;טע־עס. עס װעדן דערװאדט ב־ז 1000 דעאע;אטן פון אאע ־ע;דע־ בתובם פון ־אט;פא־בא:ד. או־ט רעד א־;־צ־אט־װ פון דע־ ה־סטא־־־בע־ סעקציע םון ייד. װ־ס;יטאפמאעבן א־:סט־ט־ט װעאן א־ן דעם קא;;דעם ז־ך אויך בא־ ט״א־קן ד־ ײדייטע ה־סטא־־קעד, װאס;־ופ־־ן ז־ך אדום דעם ייװא. װע;ן דעם זע;ען ד• פאריעט־־עד פון דע־ היסטא־־״טע־ םעקצ־ע םון ״װא יסו־ן;עקוםען צ־ א הסבם ם־ט דעם א־;א;־ז־ד־קאם־טעט אין װא־׳טע א־ן דע־ פע־זאן פון ז״;ע פ־דעד: פ־אפ. דא:דעאםםאז און די■.־ םא:טו־פעא (סעק־עטא־ פון קאם־טעמ), װעאבע האבן;ערן צו־;עיטט־םט צו דעם פא־־טאא; פון ״װא. אין צוזאמע:הא:; דע-־ם־ט א־ז ד־ טע: אפ;עהאאטן;עװאדן א־ן װארשע א באדאמו;; פין פאדשטייע־ פון דעד ה־םטאדישע־ סעקצ־ע פון ־ױוא ם־טן א:ט־יא פון א. טשעד־קאװעד, םא;. טדו;ס, ־עקב רעשטיט־:םק•, ד״ר ד. םאהאער, ד״ר ע. ,־•;;עאבאום, ד״ר י. ש־פע־ עם איז אדומ;עדעדט נעװארן דעד א:ט־יא פון די יידישע ה־םטא־־קער א־ן קא;;דעס און עס א־ז פעםט;עיטטעאט;עװאדן א דעא־ם־;א־ע ־יט־מה פון ז״, װעאבע;עםט אדום ד־ באד״טנםטע פאדיעט־־ע־ פון דעד ײד־יטעד;עיט־בטס־פא־שו;;. ד־ טעםעס פון ז־־ע־ע ־עפע־אטן, װאם װעאן צו:עשטעאט װע־ן צום קא״־עם, :עםען ארום א4ע םאםענטן פון דע־ ־יד־יטעד ה־סטא־־אגדאפ־ע, א:;עהו־בן פון דע־ ב־בא־צ־יט ב־ז דעד סאצ־אא־סט־יטעד באװע;,־;; אד־י״ע־ ־עב;ט. א באזו;דעדע סע־־ע ־עפעדאטן װעט ז־ין;עװ־דםעט דע־ ״ד־יטעד;עיט־בטע א־ן פו־אן און דע־ ■״ד־יטע־ קואטוד־;עיט־בטע. עס זע;ען אויך פא־ו־ס;עזען רעפעדאטן פא־ דע־;עיטיבטע פון ״ז— יטע־ קו;םט, א־ם־ע־אטור־;עיט־כטע און עקא;אם־יט־ע;עיט־בטע. די באדאטו״ האט אויך באיטראםן א־ן פאדבעדו;; ם־טן קא;־;דעס צו אדנא;יז־רן א צוזאמע־״פאד פון ״ד־יטע ה־סטאדיקעד, װאס;דופ־דן זיך אדום דעם ייד־יטן װ־ם:שאפטאעסן א־;סט־טוט. דער דאזיקער צוזאמענפאד, דעד יעדשטעד א־ן דע־;עיט־בט־ע, װעט או:־ טעדפ־דן א םך־הבא צו דעם, װאם ד־ ־יד־יטע ה־םטאד־שיע פא־׳טו״ האט דער:,־ײבט או־ף א־דע;יעב־ט;. יעם װע־ט אויך פ־א־יעקט־־ט אן או־םיעטעאו;; פון יױוא, בפ־ט פון ז־יגע ה־פטא־־יטיע אפט־יאו;;ען, בד־ צו אױפאדם־דן ד־ װ־סעיטאפטי״עבע װיעאט, ײעט או־ך צ.־:ע:ד־־ט װיעדן א בדאיטוד א־ן אויםאיע;ד־יטיע יטפ־אכן מ־ט א סך־הכא פון דע־ ״ד־שער קואטו־ און שאפן. אםשר דאם מעדקװ־דר־קםטע איז װ־דעד זיין :ױא;ם צו אײ:ן ד־ פארבן או־פן ביאד;ע;וי אזו־ װ־ ז־י װאאטן;אך;עאע;ן אויף דער פאאעטיע. דאם ׳טטיױע־ט ז״יעד אוממ־טאבאדק״ט, יעם;־ט דעם דיח פון דו־עד פדי׳טק״ט, און ־עם מאכט די פאדב ביאדהאפטעד.;וטע ביי־ יעפ־אן דע־פאד זיע;ען, א שטיױעד דעי;ומיער 4 (״דאם ק־:ד ביים ראמפ״), דע־;ומעד 50 — װו עס א־ז;עםאאט או־ף א בדעטא א קאםפאז־צ־ע פון טא:צ;דיקע פאדאעך מיט א פױור ביים קאאוױר, און ד־ קאםפאזיצ־ע :וםעד 73, װעאבער;יעפױט ז־ך;־־טט אױם קאטא־ אא: (דעד קאטאאא; א;טהאאט 70 :״־םעדן) — ז״ער;א־קאעך קאם־ בױ־רט פון;װאש מ־מ א״אפאדב או־ף א קאדטאן. רי יעד׳טטע ־צװי־;וםע־ן זע;ען בא־אקטע־־סם־ש צוא־ב אבעדדאפם פאאעטע־מא;יער, און דעד;וםיעד 73 — פאד ד־ אבעדדאם־טע קא:םטרוקציעם אויס־ צובױ־ען ד• פאדב און ד• א־בט־טעכעד. או־ט כױין מ־ױו:; איז עם דאס בעםמע ביאד אויף דיעד או־סשטעאו:;. או־ך א־ן זיױע פעדעד־צייבע;ו:;ען שטדע;;ט ער זיך אן ׳־עדיע באײע;וב; און טאגידו;; אױטיע־צוײא־פן דעם צװעק םון ביאד־ ירביפײ םרן דר. י. כאטליב* דעד באװוםטער ״ד־שער שד־פטיטט׳עא־עד, דעד טיטארבעטעד פון היױט ד״ר ־. נאטא־ב א־ז אאט;עװארן 50 ־אד. אין אויף םון זײן 20־יאר־קער זשורנאאיםטישער טעט־ק״ט האט עד באװ־זן צו פארעפנטאעבן הונדעדטעד נייםטדײבע און ש״ןױעשדיבענע פעאיע־ טאנען א־בע־ ד־ פאדש־ױױםטע אקטועאע אעבנם־פ־אבאעמען.;אך פד־שםאן און;אםבער; א־ז ד״ד ־.;אטא־ב פון ד־ פיױסטע עסיי־ א־םטן אין פו־אן. ם׳קאן :־שמ מסב־ם ז־ין אפטמאא מיט זיױע נע־ דאנקען און אויספ־רן, אבעד ם׳א־ז א :חת־רוח צו א״ענען זיױעם אן ארט־קא. ר״ר י. נאטאיב איז זױמ עטאעכע יאר דער פאדזיצער פון דעם ייד־שן זשורנאאיםטן־םױד־קאט. פר־יט־ק רעם 9־טן דע־ צעמבעד א־ז א־ױנעא־וױט נעװאדן אין אאקאא פונם א־טעראטך פאריין א חבד־ש;אעזא־טיי אכבוד דעם ױב־אאר. עם א־ז;עקומען כםעט ד־;א;צע ״ד־שע זשודנאא־םט־שע און שד־פטשטעאעדי״נע משפחה פון װאדשע. דעד באנקעט א־ז ארורך א־ן א נעהויבענער און האדצײ־פד״נטאעכעד שט־מו;;. עם א־ז א־ן ד־ ־עדעס;ענעבן נעװא־ן ד־ כאראקטע־־םט־ק פון דעם בעא־הױבא, און נא־יכצ־יט־ק זענען דו־ך פאדש״דענע ־עדנעד באד־רט;עװאדן פא־שיידענע פדאנן פון דעם יידישן זשוױאא־םטן־אעבן. עם זענען אויך נעײען אינטעדע־ םאנטע ערױעדוננען װענן ד־ םטודענט־שע ־אדן אין או־סאאנד, װענן אמאאיקע זשװױאאיםט־שע טע; א־ן דעד ייד־שער פרעסע. עם זענען או־ך באדירט נעײאדן פ־אנן פון דעד באציױג סון דעם ייד־שן זשוד־;אא־סט און ״ד־שער פדעםע צו דעם ״ד־שן װאדט, צו רעד יידי־ שעד קואטור א. א. װ. עם האבן נעדעדט אין :אמען פון אױםט־- טוצ־עם, דעדאקצ־עם און א־ן א״גענעם :אמען :. ש־װאאבע, י. העפט־ מאן, ש. ־. םטופנ־צקי, אהדן צ־יטא־ן, צ. ז. װײנבעד;, מ. אױדעאמא;, א. אעװ־טע, ז. םעגאיאװ־טש, ־. אפענש־אק, ו. ד״זען, ד״ד י. שיפעד, מ. פעאדשט״ן, י. ם.;י־מא;,;. מ״זיא, ־. מ.;אאדשט־־ן, ד״ר ־. קדוק, ש. װאנמאן, ח. שאשקעם, ב. קרעםעד, מ. אײזעדאװיטש, קאבאנסק־, מ. םעאים, ־חי־אא מאסטבו־ם, מאך ראזױטש. — אסוף האט ד״ד ־. גאטא־ב נעהאאטן א אא;נע ד־דנד־קע רעדינ און זיך אפגעשטעאט או־ף אן אדױ־נעאן אופן אױף א ר״ פ־אנן, װאם זענען דודך ד• דעוױעד באד׳רט געװארן. א־ן א נעהו־בענעד שט־מוננ א־ז םען זיך םאנאנדערגעגאננען. עם א־ז;עװען ז־יער אן א־נמעדעםאנטער אזונט. ״ד־שע שרייבעד האבן נעהאט א נעאעננה״ט ז־ך אמאא אדודכצושםועםן. וזי?ו\־סימווז אויף ז״ט 800 א־ן דעד צושריפט צום ב־אד פון רער צענטראא־ פארװאאמױנ פון יױוא, שורה 7, אנשטאט: ם׳שט״ען (םון דעכט),— דאדף ז־ין: ם׳שטייען (פון אינקם). או־ף ז״ט 805 זענען ד־ אונטערשר־פטן צו די ב־אדער םון א. אבעדראם פאדטו־שט. דאס ערשטע ביאד א־ז ״ב״ם קאאזויר״ און דאם צװי־טע — ״שטיא־אעבן״.