Literarishe bleter · 1932-12-09 · 50 (9.12.1932) · p. Seite 806

4 ליסי<ז\־*\־י#ו<\ ביוזסטר ג\\ז. סל (־049 6ל8 * זײט;נ^ וואר טעאטער ארן קרכסט 1111 איז יו*חדע שפילן איגס 5 ״דישע טזמו־ םערן: אין נאװא־דצי־מעאסעי — דוד גאלדעד; און םקאלא־סעאנוע־ — די ״װירנעד כױאע״; אין קאםינסקי־םעאסער ענדיקם אירע גאפצזזפידז נעדי קעסמאן און ם׳רעדם װעגן גאסנדפפילן פון אסעריקאנער ארמיסט פסחקע בוריכם״ן׳ װעדכע?עילגז איצם אין לאנדאן; אין ״טאװיליזןן״• טעאםעד — א פיעםע ״א װינקל אין בראזיל״ םים נאדי קאו׳עני; אין ״יענםראל־םעאסער״ גייפ ״באנדיפ דז׳םענמעלסען״ םים כן־ציון וויםלער•!וויםער די פינן' םעאמעדן נודעם; אייף אין לי- טעראסן־פאר״ין יעקב װ״סליץ םים ױסן* קאטען אין דער פיעסע ״װען בלום רעדם״. — ס׳װעס אינםערעסאנט זיין *ו זען׳ װי דעי עולם וועם אויפנעםען די דראםאטישע אויםירונגען! ןןס עלםוח און אזרא גיבן מיםוואך דעם 7־םן דעעעסבער א״ן גאסנדםפיל אין לאדזשער ״םקא־ לא״. סיװעחם געגעבן: דריי םתנות פון טרץ׳ דער טשוגענער מזלן *ון פרץ׳ גרינע פעלדער בון פ וזירשניין. ןןןן דעם 12־םן ה• ח• קוסמ *אד אין װארשע־ װער ״פילהארםאניע״ א גרויסער קאנצערט פון ם• שניאורם באר ביי דער באם״ליקונג פון בא־ ייסםן זינגער וויםאריא װ״נבערג• ןןןן קלארא םעגאלאדויטש פארט ארוים אויף א םודנע איבער א ר״ שםעט אין פוילן םים די א־םיםםן יעקב םאנדלבליט׳ אבדהם װאלפשפאם 'א• א׳ סיורעט אויפגעפירט װערן די *יעםע ״פאי׳אט״ (פשעקא) פון א• װאלפשםאט• דעד םאישרום — שעדלעץ׳ םעזריםש׳ בריםק׳ כעלם׳ זאמא־טםש *■ ןןןן װיטאדיא װיינבערג ד׳אט געגעבן אין פוילן א ריי קאנםעיטן׳ אין װעלבע ער זינגם אויך יידייסע לידער• די םעג וועלן פארקוםען קאנ־ ווערטן אין ווילנע• דעם 15 און 31 דעגעםבער װעס וויינבעדג זינפען אין ראדיא■ ןןןן זשאק לעזוי איז *וריקגעקוםען פון א טורנע אייבער פאלעםיע• אי*ם האם ער גוגעגר״ם א נ״ רעפעדםואר• אין פראגראם: *־אגםענםן פון •בעקספיר׳ וויספיאנסקי, הוגא׳ פא• האל־ ־ערן׳ א• יייםלין׳ םאנגעד *• א• זיין אדרעם — װאינוע׳ טוראנאװםקע 3 װ• 5• ןןןן הערץ גראסבארם חאם געגעין *װיי װאדט־ קאנוועחסן אין װילנע• ןןןן ייליע אדלער ׳ספילט איימ אין פאריז עד־ססע אויפידונג — גרינע פעלדער• ןןןן זינגזונם טורקאװם גאםםשפילן אין ביא־ דיסטאק און גראדנע ג״ען אדורך םים גרוים דערפאלנ• ןוו איז קאװלע ווערט אויפגעפידט *ריעם ״ביינאכם אויפן אלםן םארק״• דעזשי ח• אייגעס לוים ד• הערםאן. ןןןן די װייםערדיקע אויפירונג עון יאגאס םודקאוו אין ײילנע — איז ״די װונדערלעכע געשיכםע״• דעדאקטאד נחמן פײזיל, *סאפט, װאס אין אי׳י זעגען זיך *ונויפגעקומען פאי־ עזתעזתדיקער אדכעט פ>>רי2ײדענע ריכמדנ״ גען• איך ײײס אבער יא, אז איך דריק אויס די ׳ססימונג פון א גרויסער צאל מיםגלידער׳ װעל־ :ע זענען לכל תדעות יאיעכמיקמ׳ אז זײעד *ד זאר אויסגעהע-מ װערן אין דעס איגאן פון דעי ײ• ק• ג• — איידיע״.״ *111 פראפ• פייסל •סניאזרפן>ן פארל^זמ פזילן און פא־ה אפ קײן אויסלאנד• פארגאנגענע װ$ך תאמ ער געלײענמ א לעקציע אין װא־ריםעמער אוניװעססימעט בײם כײזײן םון פר*פעסארן און סמודעגטן• ₪ אין נױ־יארק דערשײנט איצט ןו נײ בוך פון חײם ליבעיסזןן ״ביכער און שיײבער״ מיט עס״ען װעגן מ• ל• האיפערן׳ מאני ר״ס י• ראל־ ניק׳ א. לוצקי׳ יהואש א• א• און אויך םיט א6־ האנדלונגען איבער פראבלעמען פון ײדישער און אלגעמײגער ליטעראטור• דאכ בוך האלט א 300 ז״טן ןןןן קאדיע מאלאדאװסקא גרײט איזיט זװם דדעק א בוך נײע לידער• אין דער זאםלונג װעלן ארײן אויך די לידער ״דזשיקא גאם״• ןןןן אין דער ײדײסער ״פאלקס־ביבליאטעק״ (װא־יטע) אונםער דער רעדאקגיע סון רחל פײגענבערג זענען דערעיגען זנװײ ביכער: 1) ־ד• ל• בל׳אגק — ״•טפײזערינס אין סםעפ״• ר*מ*ן פון עי־ד און אי־בעט׳ איבערגעזעצמ פון נ•?זטערנ־ בעיג; 2) כדכה סמיליאנסקי — אר#בער׳ ײדיש פון י♦ באשעװיס• די ביבער האלמן צו 180 ז• ןןןן אין פאריז איז געגרינדעמ געײאח א ״רײ עער פארלאג ״װאל׳םער״׳ וראס ה*ט זיך געיםטעלמ די אויפגאבע באקאנמ *ױ מאכן דעם ברײםן ײדי״גן לעזעו־עולס׳ םימ די בעסערע פראנזװיזי־ *דע?יריפמ׳דטעלעי־ ײדן׳ װעלבע פאינעמעז א יכבודיקן ארס אין דער מאדע־רנער פראנזװיזי־ *דעי ליטעראטוי♦ זװ דעם ג׳ועק גרײט זנו דער פאידאג ״װאלטעי״ זזום דרוק * סעריע געקליבענע װערק — ראמאנען׳ דערדײלונגען׳ לידער און ד-אםען פון פאלגנדע *דריפםשטעלער: םריסטאן בערנאר, אנדי־עי כמרוז>׳ זשאן רירואד־ דיװערנוא׳ פא-טא־ריע׳ בענז׳עןוסעזן קרעמיע׳ עדס*נד סלעג׳ גוסמאװ קאהן׳ לינעל׳ זןנדרעי ספיר׳ זש#זעף קעסעל׳ זשאסיפאװיצי׳ קאד׳ען׳ ןונרי דע ראםשילד אנדרעי פזזסקאל׳ י♦ י• בערנוןר # די ו*גגע־ זעענע שריפששםעלער ה*בן איבערגענעבן דעם פא״לאג ,׳זדזןלמעד״ דאס רעכה איבערזװזעגן זײערע װערק♦ די סעריע ״פרמנצויזיש־ײדזשע שריפטשםעלער אין ײדיש״ װערמ רעחןגידם פין דעס באקאנמז שריפטשפעלער עוזר װ#ר־ *םזןװסקי- ןןןן װי באקאנם םאכם אישם זרזבבל א רײזע איבער זנפוז״ן>סעריקע אין שליחזת פזן דער צ• י• ש• #• אין פוילן* װי דער שיק$געד ״ײדי• שעי קודיער״ טײלם םיט׳ האבן די לינקע ײדי״ שע עלעמענטן אין הן*װזןנא (קובע) #ראפגעריסן א מיטינג׳ אויף וח^כן זרובבל איז אויםגע־ ט־עטן♦ די פ$ליצ״ ה$ם געשל^סן דעם מיטיגג און געצוװנגען די פ*רז#סלםע 900 פערזאן זװ פ*רל*זן דעם ז*ל• 4 לי־טעראטרר ארן כןרלטרד ןןןן הײנטיקע װאך װערט 16 יאר זינם ס׳איז געשטא־בן אין אדעס מענדעלע מוכר עפרים• ןןןן זונטיק דעס 4־טן דעצעמבער איז פאי־געי קומען אויפן װארשעװער בית־עלסין די אנמהי־ לונג פון ה• ד• נז>סבערגס םזנבה• סיאיז געקומען א גרויכע־ עולם פון עטלעכע הונדערם פעי־זאן• סיאיז געווען רי ג*נצע ליטערא-ישע׳ זשורנזן־ ליסטישע און איטיםטישיע משפהה פון װא־שע♦ סיהאבן געהאלמן יעדעס װעגן ה• ד• נאמבע־ג א*ן זײן באדײטונג פ*ר דעי ײדישעי ליטעיא־ נאמען י• סטומיצקי אין טוי און פרעפע ש• זשור־ ן, ד״ר י. גאטליב — פון ליטע-אםן־פארײ ־ פען־ ד״ד ס♦ װײכעדט — כאליסטן־סינדיקאט, ־ אויף ן — צ• י• ש• א• — קדוב׳ ש• מעגדעלסאן דינסשיק דע□ 0־טן ה• ח• איז באשטימט אין לא־ קאי פון ליטעיאטן־פאי־ײן א געדענק־אװגפ פאי ה• ד־ :אמבערג- ןןןן א גרויסע כלאניפעסס*ציע פא־ דעי ײדי־י שעי ״מיאך און ײדישען װיסנשאפכ איז פאר־ געקומען מאנםיק דעם 28־טן פ• ח• אין זאל פון װא־שעװעי* שט#ט־-אט. סיאיז געקומען א גי־די־ כעי עודם׳ פ*-שטײע- פון דער ײדישער אינ־ טעריגענץ און פיײנט פון ײװא• אין נאםען פון די ױעדשעװעד ײזלזן־פ-ײנט האכ געעפנט דעס >*װנט ד״ר יצהק שיפער סיט א באגײסטערטע- -עדע װעגן ײדיש׳ ײדישע־י װיהנשאפט און די טוע- פ־ין ײװזן• ד״ר צ• שאבאד ה$ט גערעדב װעגן דעי -אלע פון װילנע אין דער ארבעט פאי דעי־ אנטװיקלזנג פון דע- ײדישע- קולטור און װיםנשאפט• ז• רײזען חזט איבערגעגעבן א גרוס װעגן דעס *רגענטינער ײדנםום אדן זײער סיט־ הילף פאר דעם ײײא• יעקב לעשצינסקי האס געי -עדט װעגן דע- טראגעדיע פונם דײםשן ײדג־ טיס׳ — ער האט זיך אפגעשטעלט אויף דעם נעשיכטלעבן גאנג און עקאנאמישעי אנטװיקלונג פון די דאי־׳מיקע ײדן פאי־ די לעצטע 150 יאר• א• ט׳בעי״י״אװע- האט באהאנדלט דעם פשיכישן און פסיכאדאגישן צושמאנד פון די יידן און ײדישעי• יוגנט אין דײטשלאנד און דער ראל־ע פ*ן דער מזחח-ײדישער אינםעליגענץ אין סערב־ א*י-א6ע• י• טשע-ניכאװ האט גערעדט וועגן דעם פוילישן ײדגמום און זועגן די אידעען פזן ײװא• — אין א געהויבענע-׳ באגײםמערמער שטימונג איז דעד עודע #װעק פון דעס אװנכ׳ גו-ײפ סיטצואי־בעםן פאר דער אינסםיטוגיע׳ װאס האט אזוי פיל אויפגעטון בםשך פון א קור־ צער צײט• ןןס אין צוזאסעגה#גג מים דער סעסיע פון רע- ײװא־פןןרוואלםונג אין װןןרשע׳ האם די װארשעװע- ײדישע פדעפע געשענקם פיל ארמ פא- דעם ײװ*. |)ןן אין נױ־י^יקער ״יידיש״ דרוקם זיך איצט א םעריע ארטיקדען פון ב• רױוקין ד״ ג♦ ״םיר באדשעװיקעס פון דעם ײדישן ווארמ״. צו די ארםיקלען האט ב• ריװקין אלײן צוגעגעבן א יאמערקדנג: ״אנשטאט באםערקזנג פזן דעד ־עדאקציע׳ שסעל איך אליין צו: איך ײײם׳ אז איך רעד גישם פן>ר דער גאנצער קולמור־געזעל־