Literarishe bleter · 1932-11-25 · 48 (25.11.1932) · p. [Seite]

גר. 25 :אװעמבער 1932 1£1>81<ןס251181 50 נײנסזזר '$רג]}נג 5רײז א־־וײגלדירטגי װאעשדיפמ פאזי ־יפעראפױד ■9 טןזאטעראוןקונסע מוסהא ידרריל פארפלאג 3.קקעצרןין,וזאדשז< דזשאן גאלסװארטי ם־ה יא־, זי:ט די נאבעל־פרעמ־עם װעייז א־ײםנענעבן, האט די רוםי־ ימע ליטע־אטוד הײן אײן מא? די פ־עמ־ע :ייעט באהומען. דז״-יאן גארטזואדט• א־ז איעט א?ט 65 יאד. עד א־ז;עבויח אין א דײבער פאמיליע, נעעגדיקט דעם אהספא׳דדע־ אוניװע־ם־טעט און;עװאדן אדװאהאט. עד האט אבער :י״-יט נעהאט קײן מאטעריעלן אינטעדעם צ.י פא־נעמען זיך מיט אדװןזקא־ טיד. ער האט זיך ליבעד״טט פא־נומען מיט םפארט, פ־ל ארומגערײזט, א.־ז ני־טט נעהאט בדעה צו פארנעמען זייך מ־ט צ־טעדאטור. זײן ייטרײבן האט עד צו פארדאנקען ז״ן פדוי אדא נאיםװארטי. װענן דעם האט נאלם־ װארטי אמאל אר״ן דערצײהם: ״...װען מען װעדט דערצוינן אין אן עננלי׳שער ״עםנטריע־ ביער יטוי״ און ׳עפעטיעד אין אן א־נױוערםי־ יצעט, אז מען האט ליב םפאדט און אדומ־ ד־־זן און מען האמ נאך דערצו א נענוננדיסע הבנםה, װעיביע מאבט א מענטיםן אומאפ־ :דװא־ נעמט צדעם אן או אך חו ן מען איז נ יק, אז העננ :איצעפטיק-וננ — : אן שטעגדיקער ב קאט ירנםט. דאך ׳״.־ט ע ר■ ליטיעראטוד ני מען ן מ׳האט * װעמע עמ־עצ;, צויצרב מיעז רײבז• איז צו ש אננעהויבן דזאב איך אננעשריבן איך יאר האב צוױי פ״ גאלםװארטי האם ׳. לכתחילה בגגעם־׳ נעש־ גע־ ״-־דיבן אוג׳טער דעם פםײדאנים דז׳עאן םינ־ דז״-יאמא, פארעפנטיעכט א דײ זאכן, ותלבע האבן סיין באװנדערן אײגדדזס ניישט גע־ מאבט. זײן יעדיעט ווערק האט יעד אפנעדרוהט :אך אין יאד 1895, אבער א נאימען באקומט עד יעד׳עט א־ן 1906, װען יער פאדעםנטלעבמ ז״ן ראמאן ״פאדמענלעבעד מאן״, װאם איז דער ׳ע־״-יוטער טײ4 פון דיעד גרויםער סער־ע פאדם־יטם־םאנא. אט דאם מאנומענטאלע װיערק, װאם באשטײט פון צװײ טרילאניעס און פ־ד אונטערלױדיעם, האט ער געיטריבן איבער 20 יאד. די צװ״טע ס־עדיע פון דעם ותרק הײםט ״הײנטצײטיקע קאמעדיע״, — יעם הויבט זיך אן טיט ״וױיפע מאלפע״ (1924), דערנאך קומט ״דיעד זילבעתער רעפל״ (1926) און עם ענדיקט זיך מ־ט ״דאב ׳עװאנען־ליד״ (1928). אין דעפ פארײארט צו דיעם װערק ״םארס־יטם־םאנא״ װ״זט אן נאלם־ װאדטי, אז דעם ״טערמין ״םאנא״ (העלדן־גיעיציבטע) באנוצט עד אין דעם אידאנישן ז־ן, װיל אינם לעבן םון די םאדם״טם איז קײן העלדישם נא׳־נישט פארגעקומען״. ״אויב דער העכערער קלאם — ענדיקט נאלםװארטי זײן הקדמה — אױ צוזאמען מיט ףי איבעריקע איין דעם פעלקעתנעראבנל פאר דעד היײ־אריקער נאבעל־פ־עמיע פאר ליטעראמור האט געזינט עננלאנד. פראנקדײך האט נעהאט פדע־ טיענז־עם אויק דעם :אבעל־פדיז, ד• דוםן (איבעדהויפט פון דעד עמינדאצ־ע) האבן נעפאדערט די פ׳י־עמיע פאד אױואן בונין אדעד פא־ ר. מערעזשקאײםק־. או־ך אמעריקוע האט אננעבאטן אלם קאנ־ דידאט אפטאן סינקלעד. עם זענען נעװען שטארקע פאדערונגען פאר מאקםים גארקי. שטיל׳גרה־יט האט מען אזיך נערעדט װענן א צוױי שװעדישע שריפטשטעלער. און לםוןז האט די פרע׳מיע באקומען דעד עננלענדער — דזשאן נאלסװארטי. אין דער װעלט־םרעסע װעדט באהאנדלט רי נאלםװארטי־קאנדידאטור. קײן נרוים קעננער־ שאםט רזםט זי נ־שט ארויס, װי עס טרעפט אפט ב״ די באשטימוננען םון דער שװעדי־ ינזער אקאדעמיע. חשאן גאלםװארט• איז שוין פון לאננ פארדעכנט פאד איינעם פון ד• װיכ־ טיקםטע םאדשטײער םון דער הײנט־סער עננלישער ליטעראטור, און זײן ציקל ראמא־ :ען ״די םארםײטם־סאנא״ םאדנעסט א בכבו־ ריקן )ארט אין דער װעלט־ליטעראטור. פאד־ שטייט זיך, אז מער פון אל׳ז אױ מען צופרידן אין עננלאנד נופא. זײערע אמביציעם זענען באםדידיקט. די עננל־שע צײטתנען שרײבן, אז אין עננלאנד איז :ישטא קײן מער פאפו־ לערער שריפטשטעלער וױ גאלםװארטי. עד דריקט אוים אמשטארקםטן און אםבעםטן דעם נײסט םון דעד עננלישער נאציע. ער זעצט פאר די סראדיציע םון דיקענם און טע־ סערײ װעלכע עד האט באװיזן צוזאמענצו־ שמעלצן מיט די ,־נסישע ק־נפטלערישע טרא־ דיציעס.;אלפוזאדט־ שעצט זײעד שטארק טירניזמיעװן און טאלסטא־ען, און זײעדע אײנםלוםן זענען זײעד נדויס אויך זײן שאפ;. קײן שום אנדערער שר״בער װערט נישט אזוי שמארק נעלײענט אין ענגלאנר וױ נאלםװאר־ טי. עם װערט אנגעװיזן, אז אין ענגלאנד איז במעט נישטא קײן הויז, וװ עם זאל זיך נישט .עםונעי זײן ״סארם־יטס־סאנא״, דערצו ניבן צו די עננלישע צײטוננען, אז ס־ט דער היײיאדיקער באשט־מוננ איז םאריבט געװארן די עװלה, װאס די שװערישע אקאדעמיע איז באיאנ־ גען לנבי עננלאנד. אין דעד צײט, װאם דײטשלאנד און םראנקרײך האבן שוין באקוםען נאבעל־פרעסיעם םאר ליטעראטור צו םיגף סאל, האבן ביז־אהער די עגנלענדער באקומען בלויז צוױי מאל — קיפלינג און שאו. — א שרײענדיקער פאקט איז, װאם אין משך םון די דרײ־