Literarishe bleter · 1932-11-11 · 46 (11.11.1932) · p. Seite 742

לינועראךיטיע בלפסינור ו\װ. (445) 46׳ זײט 742 טעאטער ארן קרכסט ןןןן דעי ״יאיעקם מון א דראבואמי־גן =זמזמער אין פוילן דיאלמ בײם ©*רװירקלעכמ װערן: םיקוממ פ• יאיאפןןװ״ ם׳װערם צדנויפגע׳סמעלב אן אנסןומבד׳ אין װעדבן ס׳ג״ען *ײיז א• דאמב׳ ם• אלמבוים׳ רתל תארזע׳ר׳ ד• האי־ה, א. :ןורץ א• א• ןןס במןנדא קארמען איז אײנגעלוןדן אויף גןןסצ־ *דפילן קײן ק-אקע בו מעה ליפמאן. ער׳צמער אויפגורימ דעם 19־מן ה• ה• אין א נייער אין ײדימ נאך נייגפ גדםםילםער פיעסע. ןןןן א• סאסבעיג א־יז אפגעפאין קײן;ײ-יארק׳ װו,• ער וױעמ אוויפםרעמן אין ד♦ בערגעדסןןנם ״דעי מויבער״• ד*ס איז דער ע׳״מטער באזוך פיון אונ־ זער א- סאמבעיג אין די פארײניקמע ׳סםאמן א• סאםבערג איז א גרויםער ארפיסמ״ א פול־ ברוטיקעיר קינסטלעי מימ גרויס בח און באראק־ מעי• ער האמ באװיזן דו ׳סאסן פאר די לע*מע עמלעבע יא־ װונדערבארע סדעני׳מע גיעשמאלםן פון פא~מײד:ארסיק׳ן באד־אקטער און *ארנעם• מיר זענען זיבעד׳ אז אזיך אין #סעריקע װ*;מ עי זיך פאי׳מפן פיד פ*רעדער׳ װי אין די פאר־ ־דײדענע דענדעי׳ אין וועידבע ער האמ געמסילם. ןןןן ,׳א״אראם״ איגם װאר׳דעװער ״סקמלא׳" מעאטע* האמ געכעבן זײן דריםן פדאגראם• ןןןן נאך 8• היר־סבײנס ״גרינע פעדדער״ האמ דילי אדדעי־ געגעבן אין לאנדאן ל• מלאכס ■יעסע ״דע״ נעלער ־לאמן״. — די ד#נדאנעי סיעפע דויבם ־ממארק די ארםיסטין• ןןןן די אויפטריםן פון י#ג#ם טורקןךו און דיןך נא ברוסענפעדד איז װאיינזעװעי ליםעחזמן־ פארײן אין דער פיעסע .״ס^־פייום״ גײען מיב א ב*דײמנדיקן דערפאלג• ןןןן אין דער װ*4.י״לעװער םיעסע זענען פ*)ר־ עפנםרעכם זײער גוםע אמ־ופן װעגן נעלי קעסכעון און װעגן דער אויפירונג ״קאסעדי^גפקע״׳ װעל־ בע ציען צו מ#ג־םעגלעך א גרויסן עולם. ןןן אין װין איז גע־סמ#דבן אין עדסע־• פדן 70 <ןןר רער ב#ודוסטער ײדי־דע־ מוימ*ילעד ייוגה ירײםמאן. געבדירן אין כערס#ן אין 1803׳ האט עי־ אנגעהוייבן צ־ו י*#ילז אין גאליציע אנ־ הויי די ס8־עי יןןרן• א גר׳עסעיע אפה#נדלונג װעגן דעם װעטעראן פון דער ײדײ-עי ביגע איז געװ׳ען פארעפגטדעכם אי׳ן די ,׳לים• בלעמ,־״ (1925 נומ• 77 און 78 — *ןרמיקל פון ש• י• ד#מ!ז#ז)* ןןןן אין לאדזש איז געפײערם געװ#רן דער 20־ יאייקער ייובילײ פון דער סצענײגער מעמיקײמ פון דעם #חביסם יםעיתו עװיליך. ןןןן אין קאװנע?יסידן זװײ טעאכע״ן: א ד־־אנזאכוים טעאמע־ מימ ל• סאקאלאװ בד׳אמ (געמסידט דעם ״םויבן״)׳ אין אםערע^ע׳ אין ורעדכער ס׳באמײליקן זיך םסהקע בוימםײן׳ הילדא סלאײיקא׳ אברהם אײנעס׳ א. ־#זענמאל א׳• אנדערע. ״כמדדיס״׳ װאס ער ה#מ איצמ *רויכגעגעבן. ב׳איז באסת ן• ױפי: םײנער זאץ׳ גופ פאפיר׳ װונדעלב*רע צייכענונגען׳ פראנמפול געדרוקמ• װען אליעזר ממײנבארג װאלב זײן בוך געזען• ניממ באמערמ געװען1 ןןןן די ײדי־םע #©מײדונג בײם פעדאגאגי־בן איגספימומ אין מינסק װערב פארװאגדדמ אין *> זעדבסמםמענדיקן ײדיזון פעדןזגןוגימן אינםמי־ מום• ןןןן איגגיבן דע־־מײגמ דאס ערממע זאמל־העפט פאר דער געמיכמע פון ײדן אין עסמלאנד. די זאמד־העפמן װעלן זײן געװידמעב דער געמיכמע פון ײדן אין די באלמי־עע דענדער און ספעגיעל װעגן דער אכמװייקלונגם־גע׳ביכמע פון דעם ײדישן קבוץ אין עםמלאנד• די רעדאקציע פון די זאמל־ העפסן האבן איבערגענוסען די ה״ה ד״ר נתן גענס און ראובן קאמיענאװסקי ןןןן דער ײדישעי לימעראמן און ז־בורגאליסטן־ קלוב אין ארץ־י׳םראל האט פרײבאג׳ דעם 14 אקשאבעי אײנגעארתמ אין ירוםלים א לימע־ ־ארי׳בן אװנמ סיט דער ב^טײליקונג פון ד״ר;• ׳• ראפאלקעב (װעגן משדדלײב האלפעדגס דיבמונג), א• ר<װעם (געדײענמ זײן סקיצע פון א־אבי־םן לעבן ״זילבעי־נע נעבש״)׳ יעקב ׳םבאל (*־׳אגמעגמן פון זײן ״י^ריד״) און מ. קאסא־ װע־ (װעגן דע־ ײדיעער קומװד־במװעגוגג אין דע־ װעו־ם). דעם אװנמ ה#בן באזוגב איבער 100 ג-אן׳ און צוליבן ענגן ל#ק*ל זעבען א סך גע־ בדיבן אינדרויסן• — אזעלבע לימערארי־םע אװנמן׳ װןןס קומען ־םוין פאר פון א לענגערעיר צײמ אין תל־אביב׳ װעלן אויך אײנגעארדנם װערן אין חיפה און אין *>נד• ■ונקםן אין למנד• ןןןן דער ײדײםער פזןלקם־אוניװערסימעמ׳ װ#ס איז געג־ינדעם אין דיגע האב איבער 400 צו־ הערער• ווןן אין מםערנאװיץ איז אין די זיולן *ון דער יידײשע־ קהדה געעפנמ געװ$רן א קוגסכדאויס־ *דטעדונג פון דעם 12־יעריקן ײדײםן װונדער־ קינד כדמה באיאם. די אוים־םמעלוגג געםט איום איבע־ ס4 בידדער• דע־ בןךװסמער רומענײםער פ״אפעבא** פון קונספרגע׳םיבטע און קונסמ־קרי־ ביקער ד״ר װדאדימיר זאדאז־םיצקי ׳םרײבמ װעגן רעס 12־יע־יקן בארא־ם׳ #ז ער םמעלמ םיט זיך פזזי א פענאמען א־ן אז ער איז יםוין הײנגדצו־ באג א באדײמגדעל קיגסטלער■ ןןןן אין ־ביקאגא איז דעם 14״מן #קםאבער געפײעי־ם געװ*>־־ן םימ א ־םײנעם באנקעמ, א־אנ־ ז־בירמ פון דער גרופע שיקאגער ־מרײבער׳ די ד־ע־־םײנונג פון ם. גיציסעם בוך ״נאװעלן״. אײשע־עבאגטע רעדעם זענען געחארטן געװ*רן פון די ־םריפמשםעלער װ• נאבאנסאן׳ ײנה שפי־ *ואק׳ נה ־םמ־ינבערג׳ מ♦ דײם־ם׳ ם• מאדטשין׳ ה• אי־ע־םקעם׳ ה• ל• םײמאן׳ מ• זאלאט*רעױ, ־ם• ־גװא־ץ׳ מ• צעשיבסקי א• דעם אװנמ חאמ פא־ענדיקמ מימ א יםײנער דעדע דער מחבר פון די ״גן^װעלן״ מ• גיציס. ןןןן אין בריסעלער ריזדיא איז אויפגעטר*וטן היהלע גיאבער םימ ײדייםע פאלקם־לידער. אויך איז א רײ אנדערע לענדער װערן א״ננעןןרדגב ־אדיזךאויפמדעםן אין ײדיט• ליטעראטור און קולטוד ןןןן עס איז געקומען צו פזןרן קײן װאר־דע דע־ בוןװופמע־ ײדי׳מע־ געלעדנמע־ און?וריפמ־ ׳סטעלער ד״י פי׳מל טניאויסאן׳ װעלכעד די*כ* די רעצמע 5 יא־ געדעבמ אין **מעייקע׳ און דא־ש פ*־עפנטלעבם אינמערעסאנטע *דבעמן אויפן געבימ פון 6סי=*1לאגיע און פון זײן בםעציאליטעמ ־ סענמ־ב־װיסנ־באפמ• פ• ־כניאוד־ ב>>ן ה*ןפ לעצמנס *־ויסגעגעבן א בוך ״די ײדי־ ־דע גקמה״ פונם לעבן פון דער שמודירנדיקער ײדי־בע־ ײגגמ אין צארי־בן רוסלאגד האדב פא־ דעם װעדפ־ק-יג. קײן פוילן איז דעד ה־ב־בעי גאסב געקומען פון קזןפענהאגן׳ װו ער ה#מ גע־ האלבן א יעפעסום װעגן די נײע אויפפוען אין פא־בלײבב אין װאי־בע # װאך צײמ■ אין קומענ־ דיקן נומע־ װעמ געדױקם זײן א לענגערעי ־בסועכ מיבן גאסב װעגן *קב־עלע קולםור־פראב־ ־עסען אין דע־ ײדי״דער אסע־יקע און אײי־אפע. ןןןן יינה יאזענפעלד, וועלכער האמ פ#־ב־*כמ אין פוילן עבלעכע חד׳טים׳ פ*)־פ אפ די בעג צוייק קײן אמע־יקע• ווי מיר חאבן געםאלדן׳ איצב אין קלעצקין־פאידןןג דער־כיגען 5 *?״■*׳15 בעגדער פ.*ן זײן;ײער אבמ־בענדיקער אויסגזןיע• די 8 בענדעי חאלבן איבער 130 דרוק־בויגן׳ און סיקומען א־ײן אין זיי אין א לחלומין־י*מרבע־ טע־ פא־ס די װיבמיקסשע גזןװעלן און דערצײ־ ־ונגעז פון ײגה ר#זעכפ^ד• ןןןן אונזע־ גאטיץ אין די ״לימ• בלעפע־יי וגומ. 41) וועגן א• גאלאםבס אפפא־ קײן אדץ־ ימי־אר אין א אב־אנזןםי־מע־ ־בוד״ און װעגן דעם׳ אז ,׳פאר א־ץ־ײםראל איז עד ב־טר״׳ — האמ זיך *ו־וישבאװיזן * ׳,ביסר״ פ־יצײמיק... אין ־עװיזיאניסמי־בן ״דוא־ הײס״ געפונען מיר אגפאלן אריף א• ג*)ל*ןמבז פ*ןר זײן ײדײ־יזם• מען ־ממיצט זיך אויף די ״גבית־עדות״ פון מ• סטאװבקיס פױי און אויף נאך פא־־סײדעגע יידיעות• די רעװיזיאניסמן װ• ז־טאב*זמינכקי און מ• ג־אכמאן׳ *טעכממאן און ד׳״ר פ#רקוס מעגן זײן דא עכמע ײדי־מע ײדי־מ־־ברײבער״ אבע־ דא־מ׳ אין ארץ־ײם־אל, איז בײ זײ א פאזיםיװע באצױנג צו יידײב טריף׳ און מען איז ג־־ימ א מעגמ־בן במקעמפן עד חרםה• און װ• ז־כאב^מיגסקי״ װ#כ ־עדט ׳במעגדיק װעגן *בסל־הי־בר׳ ז#ל ע־ געבן צו פא־־בםײן דעפ פ־בומן פ־במ פון אזא פין המנדלונג פון זײגע חברים און תימידים אינס ״דואר היום״! ןןןן דע־ ־ברײבע־־פא־ײן אין ריגע ״אלף״ אר־ גאניזי־מ הײנמיקן פרײמאג׳ דעם 11־מן א גרויסן ײבל־־ןךונמ: 1) 25 י*זי* ײדי־בע €־עסע אין דעטלאנד און 2) 20 י*ר ז*בו־נ*>דישמי־בע טעטיקײט פון מ• גע־ץ (ג• סאדו־באװיכדב). דעי אװנש װעימ געעפנמ דורך װ• ד*>צקי־בערט*>לדי און מ•;ערץ װעם ה*לםן א רעפער#ט: ׳,25 יאר *ידי־בע סיעכע אין דעםלאגד״• אין ״לימ• בל.״ נומ• 42 איז געװען אן אירמיקל וועגן דעפ בעל־ הײבל• ןןןןדע־ אליעזר •במײגב*רג־ק#מיםעמ אין מ־בער־;ן>װיץ קןןן זיך גאםת גדויסן מימ דעם באנד רעדאקט^ר כחמן מירזיל