Literarishe bleter · 1932-11-04 · 45 (4.11.1932) · p. Seite 725

ליסיפראויסזע!לססער וג\ז. 5* ן*44) 725 ■^_ײיט ׳י טעאטער ארן קרכסט ןןןן םװערן געםןןבמ **דב*ר״םונגען •רן >) סביא׳ אז ס׳זאל געעפגט װערן אין װארשע א ־י־אמאטײדע• טע*טע־• מיהאט אפילו שוין #כג־ע־ בלע־קט — 8. באראטאװ זאל אויפמיעטן אין ״דוד גאדדער״׳ פיעסע דוימ דעס ראמאן מון איי־עגא געכזיחוװסקא• די פארמנערין — דוד גא־ידעיס פרוי ז?ל *טםילן מאגדא קאדמען• בער״ מיר •סרײבן די יסורות איז עס נאך *לץ אין דער סטאדיע פון א פראיעקמ׳ װאס דיאלמ בײם סאר־ װירקלעם װערן• מעגלעך״ אז מיזאל שפילן אין גיװיסן ״נאװאשמשי״״מעאםער. ןןןן זיגמונמ מורקאװ םראגבו זיך אלץ א־ום מיםן געדאנק זװ עעענען >>ין ךואר״סע א קאמע־ ־אײםעאםעי•. ןןןן יאנאש םורקאװ און דיאנא בלומענזעלד תויבן אן זװ *ססיל* אין לאקאל פון לימעראפון־ פא״ײן אין װארתזע. זײ געבן ,׳סאייפױם״• ןןןן דער ריגע,* ײדי־טע־ םיעוטים־םעאמער פירכ אוגטערחאנדלונגען םים אלעקםאנדער גראנאך אויץ א רײ גאסטשםילן אין ריגע• — אויך דער ניאליסצאקע־ פאלקס־םעאסער װיל אראסברענגען א• גיאנאבן אויף גאסטראלן. ןןןן ר• זאסלאװסקי הויבם אן אין ריגער ײדײסן טעאסע* זײנע גאסטזזפילן םימ ח• גאםעספערד ״חסידים״. ןןןן געניא שלים ענדיקט אירע גאםטסמילן אין ״סאװיליאן״־םעאםער (װארשע)״ און ס׳הויבן אן דו שסידן דארם גאדי קארעני מימ שלמה קוםנעי אין אן אפערעטע ״די סערסישע כלה״• ןןןן ,׳איאראט״ (אנפ• משה בראדערזאן) אין װארשעװער ״סקאלא״־םעאםער האמ געגעבן די סי־רםע ייובילײ־פארשםעלונג פון דעם עװײמן ס־אגראם ״שמחות אויף ײדן״• ןןןן לידיא פאםאזוקא און ױסף קאמען תאבן רעמהס געשפילט אין קעשעגעװ. זײ זעגען אויפ־ געםראטן אין ״א הארץ׳ װאס בעגקם״ און ״גאל־ דענע־ נאסםיגאל״• ןןןן 1ערמא גע־סטען מרעם אויף אין נױ־יארק אין ׳,מירעדע אפי־ת״• ןןןן לודװיק זאץ שסילמ איזומ אין בעסאראביע צװישן אנדערן ױגח ראזענפ^דס םיעסע ״קאנקו־ ־עסשן״• ןןןן ״ארטעה״ אין :ױ־יארק פירם אויף מ. דאגיעלס ״4 םעג״ (ױלים)״ װאס װערמ געשםילם אין מאסקודע־ ײדישן טלוכה־םעאםער• רעזשי — בעגא שנײמד (געװ• ארםיסט *ין ״הביםה״) ןןןן די .׳װילנער ם־ויע״ (אנפ• ם• מזאה) אין לאדזש שיילמ אלץ ״בונמ אין *אריעםעדגנגס־ הויז״• ןןןן עדמית און אזרא האבן געגעבן א װאחםד קאנצע־־מ אין גראדנע• ןןןן מאלי פיקאן און יעקב קאליך זענען צח־יק־ געקומען פון א־געגמינע• רעדאקטאר כחמן בלח־זיל נעװען תנא גאםעספעלד• םהאבן גערעדם אב• קאהאן׳ א• רײזען׳ ה• ראגאף׳ ז• ליבין׳ י• י זיגגער׳ ב• באםװיניק׳ ד״ר ל• פאגעלמאן, ב• י. ביאלאסםאגקי ןןןן די א־ע׳ װאס אינםע־עסירן זיך מימ דע־ ײדישער קולםו־־באװעגונג אין אמע־יקע׳ די אלע׳ װאס זוכן א פארענםפערוגג פא,* פיל ווײ־ םיקדיקע ײדישע פי־אבלעמען אין אונזעי גײמ׳ דא־פן לײעגען דעם נױ־יא־קע־ ״ײדיש״• אין יעדן :ומעי — װיבםיקע א״םיקלען און נאטיגןי ₪ אין וואישע האמ זיך געעםנם (אויף לעשנא נזמ• 7 װ• 5) א לײען־זאד אי ד• :• ״וועלכד 5**עסע״׳ ורו ס׳קומען אן גײכוגגען און זשור־ :אלן אין 10 שפראכן. דער לײען־זאל איז אײג־ געא־דנמ זײעי• יאקװעם׳ איז אסן פון 0 פרי ביז 10 אװנמ• דער אפדאל זײער א גידעריקע־. אין ״װעדם־פיעטע״ סאי־נעסכ א חשובן א־ט די ײדי־ *לע פי־עסע פון גאי דע־ װעלכ• ןןן אין ריגע איז דערשינען דער עדיססער באנד פון ײ• לאםקי־בערמאלדיס ש־יסכן ״ערד־ גײסם״• די עםלעכע און דרײסיק ארםיקדען זעי כען געםײלע אין 4 סעריעס: קולמו־־פילאזא־ פיש׳ געשיכם־פילאזאפיש, קינספ־פידאזאפיש און סאציאר־פאלימיש. דאס בוך איז ארויסגעגעבן דויך א ױבל־קאמיםעפ םיפ ש• דובנאוו בראתו• ₪ אין װארשע איז דערשינען א זאמלונג לי־ דע־ פון בינעם תעלער ״אין אוםרו פון טעג״• והו דער מאסקװער מלוכה־פא־לאג לאזם איויס צים 15־םן יא־םאג פון דעד רוסלעכדישע־ באל־ שעװיסםישעי* יעװאלוציע א דיכע־־א־ישן זאמל־ בוך׳ אין װעלכן עס װעלן אנמײלנעמען שײײ־ בע*־ און פאעםן פון 20 נאציאנאליםעםן פון ־אמגפא־באנד• די ײדיש־םאװעמישע ליםעײאםויר איז אײן זאמלביך פארטיאםן דורך פ־ץ מארקיש׳ איזי באריק׳ דוד האפשםײן׳ איציק פעפער׳ :אכ׳ע לוריע און א. קושגיראײ• ןןןן אין צוזאמעגחאנג מיםן 300־םן געבוירנ־ םאג פון ב• שפינאזא ארדנם אײן דע־ ריגער ביא־ ליק־קלוב א פײערלעבע שפינאזא־אקאדעמיע• מים ־עפעײאכן װעלן אויפכרעמן ד״ר י• העלמאן׳ פ־אפ• מ• לאזע־סאן׳ װ• דאצקי־בע־כאלדי און ד״ר י• נאדל. ןןןן דער צעגטראלער ײדישער לע־ע־־פארײן אין לעטדאנד ״ציד״ האכ איצכ ארויסגעגעבן אין ריגע אן אויסגאבע ״ײדיש״ םיט א־כיקרען פון י• פארראש—נאכאםאל װעגן ײדיש׳ ױדל מא־ק — נאר אײן נאציאנאלע שפ־אך׳ א. בזע־- קון־ — ״אונזער״ פרעסע׳ מנחם בא־ײשא — דער ײדישער מענמש׳ סרץ הירשבײן — אונזע־ צעשפאלפענע צונג׳ י. י• טרונק — ײדישיזם• די זאמלונג האלם 12 זײמן. ןןןן דער פא.־״ן פון ײדישע לימע־אמן־ ייין זשורכאליסםן אין װילנע האמ אײנגעא־דנם דעם 20־טן אקמאבער א םדויעו-אקאדעמיע צו די שלשים נאך דן קאמלאגאװיםשעס םוים. ₪ אין זאל מון דער רעאל־גימגאזיע האמ זלסן דײזען געהאלםן א רעפעראמ אייער דעם ״דישן קולטור־לעבן אין ארנענמינע. ליטעראטור און קולטור ןאאין נױ״יארק איז געגריגדעמ געװארן א קא־ מיםעמ אויף ארויםצוגעבן די געבליבענע שריסכן פון מ• ל. האלסערן• דעד קאמיםעמ האמ אוים־ געקליבן ש• ניגער אלם פארזיצער׳ דוד פינסקין— קאכיד און םעכדד עלקין — םעקיעפא־• סיװעלן אין דער ד־שמער דײ ארויםגעגעין װערן צװײ יעבדעד לידער. ₪ ״קולמ־בוך״ האמ ארגאניזידכ א חודש פא־ן ײדישן כוך אין פוילן. דער ײדישער םען־ קלוב אין װארשע העלסמ־מיכ די אקציע פא־ן ײדישן בוך. — די פרײנם פון דער ײדישער לימע־אםור דארפן אויף די ערפער פירן א םרא־ פאגאנדע פאד דעד אקציע. ₪ אין נױ־יארק איז פארגעקומען די יער־ דעגע פארזאסלוגג פון די םימגלידער פון גיז״ יארקער ײדישן פען־קלוב. ס׳זענען אויסגעקליבן אלס פארזיצער — אברהס רײזען׳ װיצע־פאדזי־ צער — ז. װ״נפער׳ סעקרעמאר — ל- בערםאן׳ פארװאלםוגגס־מיםגלידער — ב• י. ביאלאספאצ־ קי׳ :פתלי גראס• — סיאיז אײנגעארדגמ גע־ װארן אן אכדעגק־אװנמ פון מ• ל• האלפערן• ען װי מיד האבן שוין מיכגעם״למ׳ תאבן זיך אין ״צוקונפם״ אגגעהויבן צו דדוקן ש. דובנאװם זכרוגות פון ז״נע קינדער־יארן. — אין נױ־יארקער ״מאג״ דרוקן זיך ש. דובנאװם זכרונות׳ אנגעהויבן פון יאר 1881, ווען ער האמ פארעסנםלעכם זײן ערשפן ארמיקל ״עמלעכע מאג.ענםן אין דער אנשװיקלונגס־געשיכמע פונם יידישן געדאנק״. ןןןן אויף דעם 12—28 אקטאבער איז בא־ שםיםמ אין שיקאגא א קאנפערענץ פון דער ײדי־ שעד קולמור־געזעלשאפם פאר די םיםל־םערב־ שםאמן. צװישן אנדעדע אקמועלע פראגן — איז אינם סדר־הױם פון דער קאנפעדענץ אנגע־ צײבעד. װעגן דער אקציע פאר ײדיש אין די טליכה־שולן; ״דישע קולםור־ארבעמ אין דער פראװינץ; שך־הכל און פערספעקםיװן פון דער ײ.ק.ג•; דאס פראבלעס סון ײדישער קולםור־אר־ בעם ביי דער ױגנמ• ןןן דאס לידער־בוך פון א• םמאשקין — ״און אזוי װעמ נישמ זײן״׳ זואם איז דערשיגען םים א פאד װאכן צוויק אין קראקע׳ איז קאגפיסקירס געװארן דורך דער דארםיקער צענזור פאר די דידער ״פארםעסט זיך״׳ ״דער סוף פון פלאג״׳ ״שופרות״׳ ״דער ברום פון הטון״׳ ״מיליאנערן שםײכלען״׳ ״װארנונג״. — אגב, צװײ פון אמ די לידער זענעז צוריק םימ א 3 יאר געדרוקם געװען אין װארשעװער ״באפר״ונג״. ןסן סיאיז ארויס *ון דרוק אין נױ־יארק דאם ״שפיגאזא־בוך״׳ ארויסגעגעבן פון ײדישן אפ־ שײ ל פון שפינאזאראינסמימומ אין אםעריקע. אין בוך באמײליקן זיך א רײ װיכמיקע שרײ־ בער פון אםעריקע און אײראפע• ןןןן אין נױ־יארק איז אײגגעארדגם געװארן א באנקעמ לכבוד ױסף טונקעל. דער באנקעפ איז נעעפנמ דורך ב• לעװימין״ מאסממײסמער איז