Literarishe bleter · 1932-10-21 · 43 (21.10.1932) · p. [Seite]

נ׳יעסעד '$רג$נג עדײז 50 גר. 21 אקמאבער 1932 .8>11ת־ז121€)2גק 21 דעחןהאריזגמג ףךץיףךך י— איהוסםריד־םגג!— 1 װאמשדיפמפאר ־יפלעדאפיוד 1■ ׳ טןיאפונזדאון־ונסט פארקלאג ם.קקעצד)ין,װארש<< יעי^ע מעספ?/ניו׳יז)דק מאמפבטז מים םשדילײנ האלפעדז — ם׳טײמש? א<ע טע־קן אויף די שיצדן ה?)בן ידאך נײזג גדיכע הויזן! — דאפ זעגען א״עדע טע־ת׳ן — ענסםערמ םשה צ״ב — איך האב אגדערש געזען דעם טערק. — אזן די צױצקע? — װעט טען אדױםנעטען א צױציןע פון דער טראס•? און אוים־ העגגען אויף דעד יגדצד. ק&רג צױצקעס ה*ט דער סאבר־קאגט? םא׳״טסײט זיך, *ז ד׳ :פתצי הןזמ יצוין םשה צ״בן פאר א ״םארדינער״ גייגיט צוגענומען. * האצםערן האט;״טט :עהאט ק״ן פזצ צו זײגע עריגזטע דעדאק־ טארס — װי -עדער אנפאגגער; אדער טען םצענט זײגע זאבן צור־ק־ יציקן, אדער בבצצ גייטט עגטפערן אויף דיי. איז עור געפאצן אויף אן הפצאד,; ער הזףט אדײגגע׳םיקט ז״גע צידעד צום צ־&טבעדגעו ״סאג־ בצאט״ אונסעדן גאםען פון ז״ן קצ״ן שװעםטעדצ, םרידא. דע־ םײדממד גאמען האט, יוריזט אוי׳ם, געםוגען הן אין די אוינן פון דעמאצטיקן דעדאקטאר םון ״טאגבצאט״, און סען האט באצד ד־ צידער אפגעדרוקט אוגטע־ן גאמען יע־־דא האצ&ערן. עריצט א־צט האט פיטה צ״ב אין א צאגג בדױוצ אויסגעזידצט דעם רעדאקטאר םיט ארע עפיטעסן פון ״טאטגס רוח״, — און וײש דיעםאצט האט יעו־ן דער רעדאקמאד געהאט דרך־ארץ פאד משה צײב ־אצפע־גם צידער. * א ־א־ יעפעטער: א־ך בין גאר־װאס געהאט צוריקגעקומען פון דער אם־ציר־שוצ אין װין און האב אין ניײן :אנצער פאראדגי&ר אפיציר־אוגיפארם זיך נעא״צמ איבערן טארגאפאר׳ער יג־ט־אז (ד• זראטיעאװער הויפט־גאם) זיך צו מעלדן בײ פײן קאשעגדע. משה ר־יב קומט ס־ד אקעגן. איז עס נעװען םײן קציגגעגדיקער זעבצ און ד• ג־יגע פעדערן אויף רער טשאקע, ארער נצאט םײן אימפעט — איך האב ז־ך גישמ פארהאצוטן, און האיצפעדן האט זיך אפגערוקט א־ן א זייט, פארקערעװעט ארום ראג און מיך אויסגעמיטן. א ראגנע צ״ט האב א־ך זיך ארומגעטראגן מימ חרטה אין הארצן; ב׳האב באדארפט זיך אפיעטעצן און אים באס־יםן, גישמ םבי׳ש זײן א חנר, — י&ד אבער האט קײגמאצ וױ&נן רעם גי־טט דערמאנט. * אין די םצחמה־יארן האט האצפערן, איין א ׳סטעכיקער ,־עצעגזיע איבער מײסם א ביכצ, מ־ך באצײכגט אצם א ״העריגג א־ן צאק־ יססױוצ״ — א :עדאנקזען־אםאצ־אציע אפגים צװישן סײגע צידער און מײן אפיצירנטום. *ין 1920 האבן םיר זיך באנעגגט איןי ןאכת&־יקזג םיר ,האבן זיך צעקושכג — ביזט נישם בחגז? — האט ער, כטעט א שוצריקער, נע־ ׳אסוינם איבער סײן,הארציקער באנריסוגכ ז״ן פאטעד, אײזיק דער שגיט־קרעמער, פצעגט זײן אן אוטגציק פאר ז־ין אײגן קדעםצ: ״6ד ראט פ־עט געהאט קונים, װאם ריגנען זיך און פדעגט זי־ םארסד״בן םון זײן קצ״ט. נ״עט זעצטן האט ע־ או־ך אײגנע־עדס זײגע פו״&ר״עע קוגים, אז ז״ ,האבן יבצעכטע צײן און טאקע תיכף נעגומען זײ דייסן, אדער םצענסוזײ אדײגפירן צום פדי־ זידער, צאזן ז״ אפנאצן א האצבע מארדע און איזוי זײ ארויםיא:! אין גאס. זענען געקומען אמאצ ״דײט׳בן״ אזיגי פון ציעםבערנ צונעמען די סחורה בײ א שכ;, װעצכער ,האט אגנעזעצט, איז ר׳ אײזיק אדיין א־ן געשעפנ/ גע־עפיצט די ,־אצע פון א משוגעגעם, גענומען טאגצן או־ף טיש און בעגק און געשרי:;, אז יער װ־צ די דײט־שן אפבײםן ד• געז. די ״דײטשן״ זעגען אװעק צעשדאקעיגע, און דער שכן האט דער־ וױיצ אפנעראטי&װעט זײן ביסצ סחודה. םשה צײב פצענט יג־טארק והנאה האבן םון זײן טאנגם ״יטט־ק־ צעך״ און ־אט אםט זיך נעריסט טיט זײ. * םיר האבן צוזאסען ם־ט משה צ״בן :עלערגט ב״ יצתק אײז־ק דעם נמרא־מצמד און געהערט צו אײן כוזה — צו דער עדיטטער, םארטאנ. םצענן מיד ארומגײן װעקן אײנוע־ דעפ אגדער;. ער — דער זון םון א שג־ט־קרעסער, ט־ר — קיגדער פון באצסעצאכעס, — פיףעגן מיר אים װעקן דעם צעצטן: — פשה צײב, שטײ אױף, ס׳איז שפעט. — דעד ,־בי איז שוין אין חדד? — מסוזמא װארט ער יעױן דארט. — וועט ער דאך שוין םײ־װ־ צװיטיגיקען םיסן קאגט־ג״ק, — ראזט ם־ך בעסער ׳ג־צאם;. * 1907: איך האב דעמאצט מײן װאקאצ־ע פארכ־אבט א־ן זצא־ טיגײ&װ. משה צײב פלענט אונז דערצײצן יז־ינע מעשהצעך און ר־גדז ױענן םאציאצױם אויף ״װ־אנעריש״ — א*ן איזא ס־ן פארג־ישטן דײטשן ד־אצעקט, אז םיר האבן אים קו־ם פאדשטאגען. האבן ם־ר א־ם געמאבט פאדװודפן צוציב זײן אס־מיצאציע. מ׳םה צײב האט זיך צוגעהערט און זיך פארטראכט. א װאך שפעטעד האט ער אכאגס־רט א לעקציע אין צױן־םארײן און האט צוױי שעה כסדר אפרעקצאםירט אױף אויםװײנ־ק א סאר־ טראנ — טאקע אויף ד״טש — אבער מיטן פאטאס און איבערצײ־ נוננ םון א פארבחענטן צױניסט. באצר גאכדעם האט ער אננעהויבן שר״בן יידיש. * םשה צ״ב האט באדארםמ אגהויבן ״פארדיגען״. פ־רט אים דער פאטעד צו ר׳ גפתצ• טאציער, א ש־צדנמאצעך־ — אויף ״פ־אבע״. :יט ער אים אויסצומאלן א שיצר שאר א טאיבאק־םואבריק: א טערקי ד ט א צאגגער צױצקע. משה צײב מאצט א־ם אותפ א קאריקאטור פון א טערק מיט ברײט^ געצאסעטע הויזן — אן * צױצקע. ר׳ נפתצי כאפט זיך סארן שאוע