Literarishe bleter · 1932-10-14 · 42 (14.10.1932) · p. [Seite]

גר. 14 אהטאבער 1932 ג^11יז©11!נ1>*גיז14 נײנסער י^רג^נג מחןףארילגמג פאױכלאג 3.קקעצקין,וזארש<< דר. ס. ג? ' ק ס ם }> ן 1 נן 8 ר ש ס אנרי בערגסאן אץ זיץ נײ בוד װעגן מאראל און רעליגיע*) װעצכע מיר צײכענעז אויזי אוגזערע גאאבוםן און יצאגדקאריטעם, און םיר באיטטי-עז אזוי, אז דאם און דןזס לאכד, דער אוז ד•*־ סייך נעפיגט ז־ך אין דער און דער?ענג און כדי״ט אכן האט אזא און איזא קצ־סאט, אזא און אזא שארטײ?וגנ םון טא; און :אכט א. א. װ. אויך אונוער עדד, םארשטויט זיך, זענען אזעלכע?יניעס נישט פאראן — זײ זענען נאר ם־מנים םאד אונזעד פארשטאכד. דאם זעלבע הענען ם־ר רואנםטאט־רן אין אלע װיסנ׳טאפטן — זײ געבן אונז נישט דעם אםת םון?עבן, נאר *־אהמישע האנסטחוק־ צ־עס פון אונזער םארשטאנד — א טויטע װעלט פון אבםטראקציעס. באטראבטן ס־ר א פי־ם־עט־ס — זאנט בעדגםאן — כד־ דאם בעםעד צו באגרײפן, כד־ צו ־אבן פאר אונז ״לעבעד־קע ב־״ודער׳', מאכן מ־ד טו־זנטעד, טו־זנטעד שאטאנדאפ־שע טאםענט־אניםנאםען, דעדנאך פארײניקן מ־ר די דאז־הע אויםנאמען אויד א רענטע און באװענן ד• רענטןע. און מיד באקומען אזוי אדום מכילומרשט דעם אײנדדוק, װי מ״ר װאצטן פאד אונז נעהאט א שט־ק םון װירקאעכן רעבן. דאם ב־?ז־, װאס מ־ר זעען אין ק־נא, באװיחט אבער עירשט ׳־עכט ד־ באינדענעצטק״ט םון םאדשטאנד און טעבניק. מי־־אנען סו־טע, אפינעז־נדע־טע פונקטן קענען ז־ך נישט פאד״ניקן צו דעם, װאם מ־ר רופן אן אןעבן. דעם פיאם פעלט הױת, נשמה. נאר א דאנק אונזעד פאנטאיז־ע און אונזער באװעגוננ פון חי פונקטן, מאכן מיר אונז אן א־לוז־ע פון לעבן... װי ק־נדעד א־נם ׳ע&יצ. ראס זע׳צבע א־ז דער םאל מ־ט אונזעדע װ־סנשאםט;. די װ־סניפאופט נ־ט אוגז דאסגלייכן ביאדער פון לעבן, צעבדעכנ־ ד־ק דעם חוםר אין ׳טטיקלעך און טו־טע פונקטן, װעלכע זי פארײניקט צו שןעזעצן און טעאר־עם און באװענט ז״. סיר באקומען איזוי ארום א שטיקא איאוז־ע םון לעבן. דאם לעבן נוםא א־ז אבעד גאנץ עפעס אנדעדש, וױ דאס אעבן, װאם עס וױיזט איונז די װ־םנשאפט, דאס אעבן באשטײט נישט פון טויטעי פונקטן, צװ־שן װעאכע עם םעאוט ־עפעם אינמ־טן,;א<■ עם ״דויערט״, אנטװיקאט זיך און שאםט שטענ־ דיק נײם אן או־םהער. די װ־םנשאפטאעכע געזעצן באשטײעך פון אבםטראקציעס, װאם איבערחזרן ויך, און װאם מען קען .ז״ םא-־ויס־ זען. דאס אעבן דאקענן חזרט ױך נישט איבער און אאיזט זיך נ־שט םא׳ױיסזען. ״־ערער אויננבאיק אין אעבן, — זאגט■ בערנםאן, — שטעאט סימ זיך םאר נישט נאר עפעם אנדעדש װי דעד םר־ערדיקעד אויגנבאיק, נאד אזוי עפעס, םון װאס מ־ר האבן םריער קײן אנוננ נ־שט נעהאט״. קײן שום װיםנשאםט — דעירקאעדט בערגסאן — קאן אונז םון ראזיקן שטענדיק־חויעדנדיקן, קאנטינואיראעכן אעבנם־פראצעם קײן השנה נישט געבן. װי דען קען מען תוםס זײן דאס אעבן? םיר קענען, אויט בערנסאנען, נאר באנד״םן ראס יאעבן און זײנע עם זענען שוין אריבער מער װי 20 יאר, זינט אנרי בערנםאן האס םאראאזט זײן פדאםןעםאי־־פאםטן א־ן דעד חשובםטעד פראנצוי־ זישער הויך־שוא, אין ״קאאעזש דע פראנס״ און זיך ׳רערװייטעי־ט םון רוישיקן פאר־זיער אעבן״ כדי זיך צו םארט־פן ביח־דות אין די העב־ םסע םיאאזאפ־שע פראבאעטען. א־צט, נאך 20 ־אר םון פיאאזאםישער התבודחות, האט פראם. בעדנפאן אדו־םנעגעבן א ,בוך, אין װעאכן עד ניט איבער דעם תמצ־ת פון זײנע ר״ם׳ע, דורך עאטער געקא׳ערטע נע־ ראינקען װענן מאידאא איון רעאיגיע. װי עם פאדשט־יט ז־ך, האט דאס דאז־קע ובוך, װאם שטעאט מ־ט ז־ך פאד א שט־ק פ־אאזאפ־שן חשבון־הנפש פון באד־מטםטן דענקעד םון צײט, או־ױ זיך באאד געצויגן ד־ או־פמיערקזאמק־יט פון דעור נאגצער נעביאדעטעד װעאט. שוין אי־ן זײנע פריןערד־קע װערק האט בעדגםאן מרחמה געהאאטן מיטן װ־סנשאםטאעכן םאט׳עד־אא־זם שון אונז־ער צײט, װאס אייקנט אין אעבעדיקן גאט און װיא אאץ אין דער װעאט ודערקאערן עא פ־ דרך הטבע, שטיצנידיק ז־ך אויח אײביקע װיסנשאפטאעכע נעזעצן. רי װיסנשאפט, האט בערנסאן רערקאעדט, ניט אונז ניש־ט קײן שום מיטאען צו דןערקענ־ען די װעאט װי זי א־ז .בעצם, און זי, די װיסגשאפט, איז אבסאאוט נ־שט איסשטאנד צו ענטפערן אויח די העכסטע םדאגן םון אעבן. אויח ד־ םראנן, װאם שטעאט ס־ט ז־ך פאד אונזער נײסט? װאם איז אזוינם אעבן? צ־ איז פאראן א נאט? צואיב װאס דארך דער מענטש זײן מאראאיש? — אויױ רי י־אזיקע און ענאעכע םראנן, װאס פאאנן כסדר דאס יהארץ און געװ־סן םון מענטש, זוכן מ־ר בחנם אן ענטפער בײ דעד װ־סנשאםט. ד־ װיםנשאפט שטעאט מ־ט זיך פאר א ריי םון מ־טאען, בא־ נר־םן, צײכנם, ם־טבאאן א. א. ׳װ., א דאנק װעאכע מ־ר קאאם־פי־ צ־דן, דובר־צירן דעם חוםר, די ,ימאטעד־ערע ררויסנד־קע װעאט, כד־ די װעאט צו ״פאדשטײן״, אויח אױי װײט, װי דאס א־ז נויטיק, כדי זיך פדאקט־ש אײנצוארדענען א־ן אעבן. די כעמישע װ־סנשאישט, אמשא, טײאמ אײן ד־עם חיומר םון דעד װעאט אי־ן פארש״ידענע שטאםן, װעאשע זי באצײכנט מ־ט פארשיי- דענע בוכשטאבן און ציםערן. די דאז־קע ובוכשטאבן און ציםערן סון דער כעמ־־ע זענען אבער נ־שטא אין דער וױידקאעכקײט, אין דעד ווןעאט דדויסן, נאר סיר, ןפדאקט־שע בש־ ודמס, באשאפן אונז די דאזיקע צײכנס, פדי צו באחערשן דעם חיוסר, צו קענען צוכויפמישן פארשײדענע שטאםן פאר אונזער טעגאעכער באדערםעניש א. א. װ. כדי צו רעראײכטערן םארן מענטש ,זיך צו אריענטירן אויף דעיר ערד, װעאכע מיר באוװינןען, האבן מיר דעם גאנצן שטח םון דער יערד אײננעטײאט אויט א־נ־׳&ם אין דער אעננ און אין ידעד בדײט, -סמז א1 3*>6וע\30 (* .1932 ,פזץא? .!זסזן}!!©? א1 ©1) ,ז© 16ו3־ז