Literarishe bleter · 1932-10-07 · 41 (7.10.1932) · p. Seite 678

£/4 ז״ט _678 י׳ 3>ן וו־אר וואן־_ טעאטער און קונסט אזעל־ דכ סיש : ׳,# םע:כ : :אך; י ע־כ רע־ עי׳מ־- געדו?־טעראטדד און קולטור ״קעז רט — געפאדע װערט — כע מײגוגגען עזעי ינטיקן נומער געפונען די ד אין הי וווו י דעם *שור און;מירן :׳•נמ ־עפ־עזע: ןןןן אין עלמע.־ פון 69 יא־ איז געיממא־בן יז״ ן דעי פיעםע־קאנפע־עכץ איכם '־יבט פו; א נא גײמ רערװײל לאגד״• ו י ן לעט;זן א ײדישן שול־װז אין ק>>װנע אײנע־ פון ד' אנגעזעענםטע פע־־ רי־צן ■ די אויסזינמן פונש נײעם ייז ן־פאדיין• ונגעז :ע רינמ י די פא־שײדע: װי•־; אן א קאמה צ זענ־עבקײמן פון רע־ ײרײ־ער רעמא־־אמיע איז ידי־■ י אין פוידן זענען ני-ם םייגל ע־־םעזאן טעאט יםמן• הענ־ע :מז און ײדי״צי: די גופא׳ צװישן ליטע׳ אדװאקאט עוזר פינקעלשטיין• ע־ איז וזמא־ לט עס איצט מיב א גוטן דרן גםטן הא אמע־ ײדײסיסמן גופא אין ואפ די יז׳ וו און די צ־ה א אויך געװען פרן רי ײי־מיקסמע פירע־ און מוע־ ז די ־ אין ולאדיצע. דערזוײל זע:ע מעאמע־ מײ־ן;•צ2*לטן יסן׳ צ• צעד יעטלאגד זענען פון רע־ ״דימיממימע־ ג־ופע אין דימע. ע־ . :נע־- ז• מורקאװ — נדויז 8*ן;־ פון כ*•*•*. ״/*׳ ״חני ־רנאל;ודש־זש: זער י ־יא.־: ןןןן אין ני•" אױ געיטטאנען אין דע- *טפיץ פון די ״דישיםטי־ :יקעי לאקאל £א*־ א גרס צעאטע״• ם א 5אכ מ פעד מ׳מה דייוקן יינן צו אגגעהו זיך האמע־ האט שע אינםטיטיציעפ אין קאװנע — עיין־פא-זיצע־ אין :ם ײדי-־ן ערנסשן עעאעעי לדה פו: די -ז םימ א װעלפ פערזן ׳׳ ע אין װער: :אד*-ס א :ײ פון דע- ״דישע- יילדונגם־געזעל*צ*פט אין קציע אלם געמעגט אנהוינן אן * :ע• מ װו װארל ־ן ״האמער שרײנם ןציע פו עדא? א־נעט״• די י ריטע׳ קו־אטא־־י־ם־פא-זיצע- פון דע- קאװנע- >ו־ריסצר2אקומען :ײם װ*-*צעװער מאגיגטחוצ ווימןוניאגרא־ גרויפ > *איז א *׳ס אין די :אטיצן ײדישעי־ קאמע־ץ־גימגאזיע׳ ג־יגדע- פון דער א יידײ־ן קינ־־לעיי־־ן :זעסכע־ ־אד פא־ א לא: יואם װעמ אן פערזן׳ ו : אין רנוי: פײמ ײע־ע• דו ײדישע- צײטונג ׳,פאלקבלאט"• פא- דע- ײדי־ ינגעז נױ*יא־קער ײדייסע צײטז װי די 1111 וינן־ ס*מע א ׳ן רעם ולאץ אי א ב םפק פא־נעמען שע- קולטו—יאװעגונג א״ן ליטע איז עם א ־י׳גע זענען א-־אנז־גייב 255 ״ו מיצ׳ מײלן ננען• יע שאפו צערארײכ כ אלע די: אן פון :ארירו ג־ויפע אנױדז• עוז־ פיגקלשטײן איז נײגעװען עי״ם■ אכעדיעע אין די 10 :עאב אין אין אקטי: זײן י פניבה׳ ״ו׳ זייז זיך אל ט דא ע־ ■ -םע־ א,׳ אוי־ דע־ קאנפע־ענץ פון ײװא אין װילנע צי־ ומען זיך דא־ד־ה-סנה• ם׳איז פארגעק עפענען ווזןס ײען׳ װאנד״־ ז״נע ײ נ• א־ע איצ: גא:ץ לענן ניז ייק מיט צװײ יא־׳ װען כיאיז געלײגט געװאין די ע יערלעכע פאדזאמלונג פון *לגעמײני אן ז י איז ביז עו :גדענײנן און ־א: .געז ־ו״ען, װאקדו: דעי *דטײן פא- רעס אײגענעם הויז. :י-־עו :ע אעע־ארן אין נױ־יארע, ם׳זענען נז ײדײכ צו אפעגער ׳ס דערגאגגען :אכגל ׳,דו־ך איך־דזל ןןןן א• גא־אמנ׳ דעי נאוװכטע־ פעדאגאג אזן ארן־ אײן• — די ײדילוע אקשי א 100; אד,מי אזא פארנעס׳ :עפ פון אן א־י איז ודעלפ ״. דאנ ײדי־ט־קעמפעי׳ איז;עצװוגגען געװען צ• פא־־ דע ־ איצט 811 םיםנלידער- זענען ז צײלמ ױגיא פאעזיע אונזער יט אין וואכ איז א זעלטנקי -אזן װילנע• דעט סעמיגא- האט די י־עגירונג ײרם• א 90 אקםיא־ן ניזזם אראנזע גענדינן װײל איצפ ן) איז (בעלדי ,אשנל״ ־אג , ןןןן אין פא־ל פא־מאכט. צו אנדעיע ײד־־צע מיטל״צולן װע־ט גע־ ז דעי טעאשער־םעזאן געעפנמ יארן אי פא־אי דער *נד פון :טער יו ־ע־ גײ וק ז א־ויס פון די־ ע־ :ײצט צוגעלאזט׳ פא־- די ײדישע יצולן׳ װאס יזומ־ אין אמע־יקע מיבז 21 םעאבערם• נ װא־ן אגט־ ״׳ װאם ױדאיקא יקלאפעדיא ׳ י יטיצע־ ״ע-צ געפינען זיך אין 8א־טײ*קלאמערן איז ע- אומ־ .9!) •בידמע י־וײמפידער זענען דאן געװען אנגאז אין ז נמחי. ן יערוזאלעפ בי ן פון תאדט א־ט״קלע פא־טײאיש... הכלל׳ עי׳ גאלאמנ׳ דער גלעגצנדער װי הײ־יאד. מימ 10 מעד װעגן אימיקל רויסער ׳ יין א ג דעם נאנד קוסט ארי דע-ע- און קעםפע־ פא־ ״דײ־ מוז אװעקפא-ן פידן נעלי קעסמ*ן הויבם אן אירע גאס:ױ# 1111 עלמערער — — דער ־אטור :יטעו דע-,יד,-ער, אין א־ץ־יש־אל אלם לע־עי אין א הענ־עישע־ ־י צװײטע װ#ך• ־ואי׳צע ז אין : -ער נ״ער — י• •־יפעי איז י ד״- געשרינן דו־ך אג־אנאמישע- שול. פא- קיאכמאלכע אין װאר־צע ־זיל• ♦ מײ געשייין פון נ איז ע- :-״?׳ פא־ א״י איז ע- :?*. די װילנעי א־ ז ־מעװער ״פאװיליאן״־מעאשע־־ אין װאו וווו װי־גן אנדעדע דער ~די5"העלער עדאדן צ ע דש מען די פא־געלו יץ איז ־נאװ׳ ןןס אין טשעי ײדישע שוד־טוע־ האנן אײנגעא-דנט לכנוד זזוין אל־ם א־מיסמ. דרײקורס האט י ײקורס 1 ל• דר ײדי- ײן פון פון פאר טע ג־יגדונגס־פא-זאמלונג א• גא־אמנ א געזעגכדנגכ־אװנט׳ ם זענען גע־ =עא־ ט עטדעכע יאר אין ײדי׳דן; בץ~םיי■ אמאל ניעז• יז ,־ומע זשורנאליםמן א אי־ו שע דיטע־אטון -.ןו-מן געװא־ן מ-ויעייקע׳ פא-צװ״פ-מע -עדעם• ״קו־ י־נאך אנגדיסײנן א ראמאז און דע טעי׳ ןא-ן: ילם געוו;ן י״עװי :ג זעני >?לטו א*ן דע־ פאיװ מ האט געזאגט לייב־געזאגגען גאלאמנן א.*ן גײמ ער װידער צו די קוליסן איצס; ליסן״ אבא ׳ שמואד מאנגערי ׳ יצחק ד״ר מאקם דיאמאנט צװװנשונגען. י- עט איז באמת א װײטיק׳ װאם ייםיק גלײנצי ויאגםקי אוז ט# םיפ־׳ תײם געלע־ אזא יצו־־און קו־ט -־ט־ע- װי א גאלאמב איז איז א• סאמ וווו יז א וי־גאניזי ט הכנות צו א;מאכ װץ־ן אי״- •< צולינ די פא־העלטענײצן אין דעס יירײצן *צ־ל־ אר־מװעײקײטן א־געמטעדט. א־ײנפ: צודינ רדמעני? ן פען־קלונ איז ידישי כ׳יק״יי•• ■*•;ט ײ װעזן גענלינן אינד־ו*םן א װײטיק און נזױן! ־ייז טורקאװ פא־ש דערװײל ני־גט ז'גמונמ 1111 דישע דרײ ײ :נעז דא נאקאנט׳ זז ניז איצט׳ װי און איי, גאלאמנ׳ פא־ט געזינט א*ן לענט גזינע• ארגענ יארק• ,;ױ־י ײילנע ואי׳נע• וין ו -ען־ג־ופעם א געזונט! צוריקגעקומען ערן א דע־פאלכ• ם׳זענען 111) א פען־גױנע ײעין ניזירם אי־גא םידא־כ אייך ןןןן אין ב-וקדין האמ זיך רעמ 15 מעפמעמבעי א<1' אינער פוילן יאנאם טויקאװ מורנע דײבן אין איגע;מי:ע בע• געעפגט די ע-שטע נא־אנאװ־שול׳ געגריגדעט יא־ פעלד׳ װאס האט געדויערב א; נלומענ דיאגא ן נאװעלן א נוך נקרוב וײנט ןןןן עם דע־? ר.-ך רי די:קע פ.־עדי־צ-ון. א •י־ע- •־־ײבן, :עעדעד האבן :אזובט 181 ••געג• די קינ צײםי ינלעז״• טע שמי ־פײניק ״פא משה ג־אםמאן ־ײדן, ל״ענען *ידיש׳ װעט מען אויך לע־נען :געי- און געגעבן 287 פא־עזמעל,־: ■>><ו1א>ןו. -—׳■—׳ <א1 און ו ױ האב איגא־ אין פא־׳ ןןןן דע- ל#דז~ע- £?.,,ן , א־בעמע־־־־אבדעמען. :ע-־יבמע פון דע־ ״די־ נײ זענציק עזיזנג. די ק*:מט.ע• :אזזכעי־ צא־ י אינער פ־ילוצק פזז :ח ־אג :יזי־ט א פא-ט •־ע־ א־בעמע-־באװעגו:ג• :עזא;;■ =ע:ץ• די י־יד נבלל >>זעלכע פונקםן׳ װו מהאש . נאזופט האבן איר ע־ שפראך אױן ײדײט דעי־ געמיב-ע פון יוע־ט אנגעפ״־ט דו־ך דעס נאקאגטן פעדאגאג פיל עריסמן מאל ײדיש מעאימער. ילט צום גע־כפי אנטװיקלונג• :ה מײצק*װםקי. בא־אבאװ״צודן זענען דא אין קי־ 'נען זיך װ״ם פון באן א 10 יע, •״׳פ זוטעבי ײיװ ן דאנ־־ באעומע עטע־" נל ןןןן די ״ליט *ציקאגא׳ טא-אנטא אין :ױ־יא־ק װעט זיך אינ־ -איז ן ס*איז אויסגעקומען צו לןןמעטעי׳ אז .*׳/ ון די בי וגיױגג פ דע־ נא פא־ פון ײ ל״ענע־ גיבן עפענען נאך א שול• איז י די?יװערסטע נאדינגונגען• אקס ני מיטן פיז פ־ײגש;ט זענען ײ א ר פ־עמיעמ• אין ןןןן אין דעט ייגע־ ײדישן װעלמל איז לענעי נגעז זענען די ״דײדע פאײטצעדו גאליציע מזרח־ אנא־ ן :״ע צו ידאפ מ־אמן צוגע ײדי׳צן װא־ט ריק: רע־ פא־װא־מע- פון דע- ײדײ־ע- ביד־ ־ן אויך דורד קריספן- מ געײאי נאזוב ו- בלעסער״- ״ליב :ע:טן פאױ די ד־נגם־אפטײדונג׳ א מענכדצ פון דעי אלטעי׳ אם־- יס דערפאלג איז אדורך דעם לעצםן מייפ גרד י 1111 ז די מעי־ פו אי־געגטיגער ני רעם ןןןן אויסער מילי־טע- אדע־ האלנ־אפימילילטע- װעדט ה, דעי׳ די פא״מםעלונג ״דעי מויבער״ דורך?זנת ד די ײפ דו־ יך געגי ׳ װערם או ״דימ■ בדע־עדי יאנדוי האט אין זײן ענטפער צוט יילדונגס־ רע־ ייע אונטער דער אנפירונג און אינעמע־־סמוד אין ײעדנן ע־נומער• ױסעניי 4 א ״ליט■ ידעטער״ מיגיממע- אװעקגקמאממ רי באדײמו;ג פון דער דאפנוים. יון יעקב זיסי פ דישן װעגן דעם ״ י־דעז איט װעדן ־ומען;אציאנאלער ײדישע,- שפ־וןןך׳ זענען אויפגערו־ ומעניע וין ר קולטו־־שאפן א דע-מ געװארן ־״ רי ײדי־־יסמן און םײ ר' 2־סן ארויסגעעגנן א ע האמ ןןןן י♦ װא־ש*>װיא העב-עיממן. און זײ פ*-דא:גען רי דעמימע פון יל רעדאקטאר כחבלן םײז יירע־ ־י תץסל־ (אויף ד 'סדה״ ת הו יא:ד ״םעד גדו הי לאנרוי. שיקומען פא- באראמונגען׳ ס/װערן שרײבער וילימע ן עדטערע 8. געס)׳ — װעג איויסגעגעבן פראטעסמן׳ מ מאכם רעזאלוציעס* ליגוסיראריעזע ברטסיעך 1מז. \4 (יס**.)