Literarishe bleter · 1932-10-07 · 41 (7.10.1932) · p. [Seite]

ניינסעד '$רג?)נג עדיי; 50 7_ד. 7 אקטאײער 1932 ג>11ךל121€1>2^ק 7 41 דםזןףאריסמנ בלײבןדד א־־ופטדידטני װאעשדיפמ פאזל ־׳־ילעדאם־ד ■■ טןןאטעדאוןקונסמ ײל,וזארשע קקעעקין פארפלאג כ 3עסעא? 7? םאדםים גאדמי אוז זײז שאפז ז־ינע טאצ־איע ראמען און א־ז אר־נטע־נעםא־ל! א־נטע־ דער ד־טפעה פונם פרא־עטא־יאט. דער דאז־קע־ פ־אצעם דאט :עפונען ז־ין או־ם־ ד־יה אין :א־קים •טאפן. און עם איז דער־נע־ נ״טט קײן צופאד, װאם ־עאניד אנד־עיעװ, אײנער פון ד• טארענטפורסשע ׳טרײבער פון אט דעם פע־יאד, וזאט נ״טט נעיטפיאט אזא אננעזעענע ילאננדויערנד־קע :עזע־שאסטרעבע ־אא, װײא אין זײן ״עאפן האט זײן קינםטרע־י״ען אויםדרוק באקוטען דאם אנטרויפן פון דער װירקאעבקײט, דער פ״נ־ רעבעד און ני״עט פא־ענטםערטע־ קאנפ־יקט צװ־־ען דע־ ד־בטוננ פון דער נעזע־״״־אפטרעבע־ אנטװ־קאוננ און ד• יטמדעבוננען פון דער די קריטיק, נייטט נאר די ,־וםי׳הע, האט זיך נישט א״נמאא אפ;עיעטערט און נעװארמ דע־קרעדן די םיבה פונם אימנעה״ע־ן דעד־ פא־ג און פאפו־ערקיימ פון מאקסים גארר ם װערק. א״נ־קע מיינע;, אז עפ איז א דאנק נארקיס ט׳טעקאװער ביאנ־אפיע, אײניקע װידע־ הארטן, אז דאם נעמט זיך א דאנק דער אייננא־מיקער טעמאטיק און אויפפאםוננ פון מאטעריא־ <די באםיאקעם) און אנדערע רעבענע;, אז ם׳איז א דאנק זײן אומנעװייג־עכן טארענט. אבעד ידאם א־ץ פאר־ ענטפערם פאדט ני׳צט ד• פראנע. דא׳ב־ת: נאדקים ב־אנראפיע איז בא־ קאנט א באנדענעצטן קרײז מענטטן, צװייטנס, ד־ באסיאקעם זענען אינטערינענץ, — די ׳ערעקדעבע טראנעד־ע פון א קראס, װאס איז א־ויםנע״״יראנן נעװא־ן פונם זאט־ און פרובירט צו נעפינען ז״ן קינםטרע־ ר״ען באװוםטזײן א־ן דעם א־יינטון זיך אין די א״ב־קע פ־אבמערן — טויט, נעדאנק, מאבט, דאם ־עבן פונם מענט׳ען א. א. װ. די נאנצע װערט װע־ט עפעם א רעטעני׳ט, װאם דעדד־יקט דעם באװוסטזיין מיט נוװיר. דאם איז נעװען די ־עאקציע פון א קר״נבידנער־׳עבן ׳ע־״בע־ אויפן פ־אצעם פין דע־ אומנעה״עדע־ אנטװיקרוננ פון דעם קאפ־טאריזם, א ־עאקציע אין דער ריב־ טוננ םון אװעקנײן פון דער װירקרעכקייט, פון אנט־ויפן אין דער האםענוננםראזיק״ט. נארק־פ ־גאפן איז נענאננען נאר אין פארקערטער דיב־ ט־ננ - אין דע־ ריבטוננ פון קאמד, פראטעםט, פון אננעמען די װירקרעבקײט, בד■ ז• איבערצו־ יז״׳ ׳* <*ו ד• באציארע אײנ׳בטעאוננ, איז דער הויפט־ ׳טט־יך פון נא־ק־ם ׳באפן. דער קאנפריקט םונם מענט׳ען מיט ד• נעזער״״יאפט־עבע באדיננונגען איז ז״ן הויפנדפ־אב־עם, דאם ב״קומען אט רי באדיננוננען פא־ דעם מענט׳טן — איז ז״ן הויפט־טיענדענץ. גאדק• יעטע־ט ׳טטענדיק אוועק ט־פן ׳טטאדקע, יקטארצע און דד״םטע קענן דער ׳אינערטער, אומע־ טיקער און נייעט-קער טאנטענרעבק״ט. אט אזערבע זענען ז־ינע ״מא־ קאר כדםודרא״, ״ד• ארטע איזערגיר״, ״דאם ריד װענן םאקאר״, ־ א םך פ־יער, קר״נבירנע־רעבע ״דעד באן און זײן זון״. דא איז דעד שטארקער ןמענטיצ קענננע־ ׳בטערט דעם ׳טװאכן, דעד םדייעד — דעם קנעכט, דער ׳עטארצעד — דעם דערנ־דעריקטן. די ׳עט־עבוננ, דאם אומדערנר״פ־עכע א־נם רעבן װערט דעדהויבן ב־ז צום אידעארן •׳ע. דעד הויפט־פראן םון;ארקים יצאפן — איז די רעאריםטי׳עע דע־צײרעד״טקײט. אהער קאן מען פארעבענען ״פאמא נארדײעװ״, ״דרײ׳/ ״די מוטער׳/ ״דאם רעבן םון אנדרײ קאזשעמיאקין׳/ ״מיינע אונ־װערםיטעטן׳/ ״דאם נע׳טעסט םון ,די ארטאמאנאװם׳/ ״דאם צעבן םון קרים סאםנין״ און זײנע דדאמאטישע װערק. זײן שאםן איז אין זײן אנסוױקרוננ נענאנגען םון די אבםסראקגפע נזד ׳םטארטן, פון די עטאציאנער־אננעזאפטע, פון דעפ אנטקענניבטערן ד• נישט קײן נ״ם א־ן דע־ רום׳״-׳ער ר׳טע־אטוד. פאר נאדקין, האבן זײ נעדינט א־פ מא״עדיאר פאר ד• דוםישע שדיםטשטערער, װ׳ רעװ׳טאזו, רמ׳טר. טארענטן זענען אויך נעװען נ־עסע־ע פאר נאדקין. א־ז נישט אנדער׳כ, אז די ם׳ב־ דארך םען זוכן אין דעד סאציארער אײנשטע־ רוננ פון זײן שאפן, װאם איז נעגאנגען אין דעד זערבעד ריניע, אין װערכעד עם האט זיך אנט־ װיקרט ד״ נעוער׳״״׳אסס־־ענע שטימננען פין ד■ ברײטע ש־בטן פון דער באפערקעדוננ, װערבע זענען נישט נעװען צופרידן מ׳מ דעד נעזער־ שאסטרעבעד אדדענוננ. נארקיס ׳נזאפן איז שמענד־ק פור מיט פ־א־ טעםט, אפטמאר .־וםט זיך דאם אםירו אפ אויך ד• סאמע־סאנטענ־עכםטע פ^ק-מ-״-ע;ע׳״עעני׳״ן (״דער 9 יאניאר׳/ ״דוסישע מעשהרעך״ א.א.).;ארקים שאםן האמ זיך פאנאנדע־געװיי־ם אין דעם צונר״טוננם־םעריאד םין דער רעװארוצ־ע א׳ן 1905 און שפעטער — א׳ן משך פון דעם אנװוקם פון דעד אדבעטער־באװענונ;. נ׳שמ אומזיםט איז אין יענער צ״מ נעװען אזו־ פא־ פורעד די קעננשטערוננ פון נ<4־ק׳ן ,דעם שטארצן פראטעםאנט״, װעטעם עמברעם איז דער ״דרייסטעד פארק״ (״םאקאר״) .ימיט טשעבאװן, װעמענם עמב־ ר׳עם איז די ״בעגקנדיקע און טרו׳ערנדייע מעװע־־. די מעװע האט םימבאריזידט דאם אװעקגײענדיקע, דער פארק (״םאקאר״) האט גע־ דוםן צום קאמף פאר דעד צוקונסט. די :עזערשאםטרעכע באװענוננ איז נעװען אויף דער ז״ט פון דעם םארק, — און דעריבע־ איז דער אינטערעם םון דעם ר״ענער צו נארקים שאפן נעװאקםן. נאדקים ריטעדאדישע ט׳עטיק״ט א־ז נעװען דעד קינםטרעדישעד באװוםטזײן םון ד• נידע׳־יקע שיכטן פון דער שטאטישעד קרײנ־ בו׳יױשואזיע אינם פעריאד םון דעד אינטענםױועד אנמװיקרוננ און װוקם םון דעם קאפ־טאריזם און א־ן דער זערבעד צײמ םון דעם צונרייטוננס־פערי^ד, װערכעד האמ דעדםירט דעם קאפיטאריזם אין דוםראנד צו זײן קראך. ׳די עװארוציע םון נארקים שאםן — ראם איז דער קינסטרערישעד אויסדרוק םון דער עװארוציע םון דעם אננעװי־ זענעם סאציאקן שיכס, בשעת ער איז אדזיסיעשטויסן נעװאדן פ.ן