Literarishe bleter · 1932-09-10 · 40 (10.9.1932) · p. Seite 642

ליױמראריטזמ בלוזגזמר 0* 391*1? 642 זייס 3>ן ןןאך וואר טעאטער און קרכסט ןןןן דער ײדייםער אז&יסםן־סמרײן *ין סוילן האם צוגויעגערופן מאנםיע׳ דעם 26*־הן םע#מ א פדעסע־קאנפערעגץ װעגן דעם קוםענדיקן םע■ אנער־םעזאן אין װאריעע און אין לןןנד• ןןן # סברא׳ אז די ״װילנער םרופע״ ($נפ• ם• מזאד״) קלויבם זיד קײן אויסלןןנד• ןןןן ״ןןררם״ בלײבם אין װאריםעװער ״סקסלא׳'• םעאםער אויפן נײעם םעזאן• די םרופע װעום פאי־־םםאריום װערן מים נײע ארםיסםײםע בחות1 1ןןןא סברא׳ אז זיגפוגם םורקןןװ זןןל ארגןן• ניזירן אין װארשע ן<?*סעראל־םעןןםער• ₪ דער פןןדקש־םעןןםער אין װןןר־םע װעם #נ־ געפידם ווערן דורך ח. סאנדלער. ער האם בןןקו־ מען א נײעם נןןפעז ״פאװיליןןן־םעאםער״. די ע״יםםע אויפירונג — ״אײנע פון יענע׳* מים געניןן •םלים אין דער הויפם־ראלע.• וש אין קאמינסקי־םעןןםער הןןפ פאדענדיקם זײנע אויפםי־יםן יעהק סעלד• אין ״געגמרמל״• םע#םער — פאני רובינןן• — װאס ס׳װעם ז״ן ווײםער — איז נןןך אומבאקאנם• ןןןן א• סאמבערג הןןט פןןרלענגערם זיינע גאסם״ *בפילן אין ביאליסםאק׳ װעלבע גייען אדוק־ מים גרויסן דערםאלג• ןןןן לעבעדיק און םעפיק איז אין אמעריקמנער ײדײםן םעאםער• דער סעזאן הויבם זיך ןןן םימ־ ןןמןןל אין א 10 םעאםערן. פלענער מיפ פלעגער1 ה־װאי ז#ל דער סוף זײן ןןזוי גום׳ װי דע־ ןינהויב• ןןןן דער מןןסקװער ײדי״םער סלוכה־םע#טע־־ האם פארענדיקם ז״נע גאסםראלן איבער חןןםנ־ פןןרבןןגד׳ װעלבע האבן געדויערם זװ״ מים א חןזלבן חוד־ם• סיזענען געגעבן געװןןרן 105 פאי־יסםעלונגען• פון די לעצטע שםעלונגען הןןם גרויס דערפאלג געתאם ם• דןןניעלס ״4 םעג״ (ױליוס). איצם קומם פאר אין םעאםער א :,ןן־ פיםאלער רעמאנם• די בינע װערם פארברײםערמ■ ס׳װערן אײנגעפירם םעכנישע פארבעסערונגען. ם^ווערם איצם געגרײמ א פיעסע פון פיץ םאר־ קיש *װע־ װעמען״״ רעזשי — ס• ראדלאװ׳ םוזיק — ל• פולװער׳ קינסמלער — א• מיש־ לער• פרעמיעיע — אינם 15־םן אקםאבער־יאר־ םאג• ןןןן סאניע אלםבוים און אדאם דאמב האבן אין גראדגער שםאם־םעאםער געגעבן ״מארפױם״ פוז ד״ר הערצער• 1111 אין װ לנער פאלקס־מעאםער שפילם אידם די מרופע פון :חסה׳ קדיש׳ חאש• מ״האם אנ־ געהויבן מימ דעם ״בלינדן פאיאץ״. ן>א אזרא און עלמית האבן געגעבן א צװ־-מן קאנצערמ א*ן ווילנע. ןןןן צילי א׳־לער הויבמ ןןן דעם סעזןןן אין לאגדןןנער ״פאװיליאן־םעאטער״. סישפילן מימ איר שרהלע לאנדא׳ װ- זילבערבערג׳ בוזעט און #נדערע• דעדאקטאר נחמן מײזיל ןןװ אין פארלןןג ב• קלעצקין װערמ פאיענדיקמ אין דרוק פינף נײע בענדער פון ױגד״ ראזענ־ פעלד: ־אנד 1• — ד*ס אוספארמײדלעבע׳ ב#נד 5 — דאס לעבן רופמ׳ באנד 0 — בןדםערםע ז*כן׳ באנד 7 — װאס אין לעבן קאן פאסירן׳ בןןכד 8 — אין איבערגאנג• — ױנה יאזענפעלד ארבעם איצמ אויף # גיעסערער דעי־צײלונג ׳,װאם ס׳גע־ ןןן] דע־ דיבמע- ליפע רעזניק האמ אנגעשריבן א גײע פיעבע ,אזוי איז געװען׳״׳ צונויפגע־ שםעלם לוים אקסענפעלדס װערק׳ װאס שילדע־מ די יאדן פון י־עקרוםשינע אין אנהויב פון 19־םן %״ה• די פיעסע איז שםא־ק געפעלן געװארן די ײדייםע ש־ײבע־׳ איםיםםן׳ פא־ װעמען זי איז געלײענט געװןן־ן• זי איז רעקאמענדירט דעם ײדישן מלובה־טעאטער אין אוקיאינע צום הײנ־ םיקן סעזאן• וש דעם י־־םן סעפמעמבער איז געװןןרן ן* יאר׳ זינם םיאיז געשםןןרבן דער בןזװוסםער ײדישע- געלע־מער א-?י. ז#קס. ם׳װעמ איגגיכן געיםמעלם װע־ן א מצבה אויף זײן קבר. די ״א. ש. זאקס־ געזעלםאפפ״ האם בדעה ארויסצוגעבן בקרוב זײנע פא־בליבענע בתבים. ןןןן ם')*יז דער־םינען דער נזמ• 2 ׳,גלאיום״ מים ארםיקדען׳ לידער און דערציילונגען *ון ד״ר ג• אשבנזי׳ א• צײטלין׳ י• באשעװיס׳ ד• פינסקי׳ ק. גוםנבוים אי א• סיװעדם געזעצם דער נומ• 3. ן|1| אין מאםקװע איז ארזים א גײער באנד האלקין ״סא־ פון ׳ם- לידע־ און פאעמען א נײעם פונדאסענם״. * האם זיך אנ־ ״צוקונפם״ ןןןן אין ניו־יארקער געהויבן צו דדוקן ערינערונגען פון פ־אפ• ש׳ דובנאװ א. ד• ג♦ ״פון מײן לעבנס־בוך״. די עץןגעױנגען דרוקן זיך אויך אין װארשעװער ״מאמענם״• ןןןן אין רעסיפע (בראזיל) איז געגרינדעם גע־ װאין אן איניציאמיװ ־ גרופע ״פרײנט פון ײװא״. צוזאמען מימן קודםור־צענםער האם די גױפע ןןדויבגעפירם א ליםערארישן אװנם פ#רן ײורא• ם'ה*בן;ערעדם ש• בערנשםײן און פ• פאלאטניק. ןןמ אין סוב• לעאפןןלדינא (בראזיל) איז גע־ .פײע-ם געװ*רן דער חנוכת־דעית פון דער ש• דובגןןװ־ביבל״אםעק, װןןס פארמאגם עםלעבע הונ־ דערם ײדישע ביכער־. ןןןן די ביאליסםאקער שלום־עליבם־ביבליאםעק האלם אין אײן װאקסן• אין מ״םך פון חודש אוי־ גוסם זענען צוגעקוסען 300 גײע ביכער א־י ן פאיישײדענע שפראבן• יפאר די לעצטע 2 חדשים זענען ןןױיסגעגעבן געװארן צום ל״ענען 18-500 ביכער. ₪ אין סעזרים״ם (פוילן) איז געשאען גע־ װןןרן ןז ײדישער באר ״לירא״• ןןן אין פארלאג ״ײדיש בוך״״ װןןר״םע׳ דער־ שײסם די םעג ן> בוך נאװעלן פון יחזקאל קײםלםןןן ״םיםן פגים צו זיך*. ליטעראטור און קולשוד ןןןן אין צוזאםעגהןזנג מים דער אויסערםכ־ עװע־ער לאגע פונם ײדישן שול-װעזן אין פוילן׳ ה*ט די במ־אבפװ-פראקציע בײ דער צענטר• ײד• •סול־ארגאגיזאציע *ר״נגעםרןזגן ןן פארשלעג װעגן רופן א קן>גגרעס פןןד דער ״די״םער װעלמ־ לעבער שול. דער קאנגרעש זאל רופן צום קאמף פאר דער ײדי״םער שול די ברײםע ײדישע אר־ בעםס־מאסן. דער עקזעקוםיװ האט דעם פארשלאג אכגענומען• איצם דארף דער :אענכשטער פלענו□ פון צישא דעם באשלום באשםעטיקן. — שוין לאנג צײט צו מאביליזירן װאס־ברײמערע קר״זן פון די ײדיש־פרײנם פאר דעס ײדײםן יסול־װעזן אין פוידן• — אין לעצםן נומער ״ארבעםער־ צײמוננ״ איז פארעפנםלעבם אן איפיקל פון א• מאן א. ד. נ• ״רופם די סאסן״ װעגן דל־* בויםיקײם פונם מאסן־קאנגרעס פאר דער ײדי־ מער שול. ןןןן סיאיז איצם געװארן 4 יאר זינם סיאיז געגרינדעם נעװארן אין אםעריקע די ײדישע קולםור־געזעלשאפם, װאס האם אין מ״גך פון דער צײם באװיזן פיל אויפצוםון און בעיקר אננעצײכנט אויף װײםןןו א רײ ■װיכטיקע אר־ בעטן למובת ײדײם און ײדי-זער קולםור• — אין לעצטן נוםער ״ײדיב״ איז פארעפנטדעבמ א ג־רקוליאר צו די אלע צװײגן און םיםנלידער פון דער ײדישעי קודםור־נעזעלשאפם מים א רדף צו ווײםערדיקעי אי־בעם• ס^איז שוין פיל גע־ יעדם געװארן װעגן דער נויםיקײם צו שאסן אין פוילן א ײד'״דע קול^ר־געזעלשאפם. זאלן קומען םוער און נעמען אויף זיך די איניציא־ םיװ• ןןן סיאיז דעי־״םיגען אין תל־אב*ב א זאםלהעפם פאי־ ליםעראטור און קולטור ,׳פיר״״ ארויבגע־ געבן פון דעם ײדישן ליםעראםן־און זשורגא־ ליםםן־קדוב אין א״י. םיקומען ארםיקלען׳ לידע־ און דערצײלוגגען פון ד״ר נ• ראסאלקעם׳ יעקב ־םםאל׳ א. ריװעס׳ ב• אס—װסקי׳ ר. לארי״ם, דניאל לײבל א• א- — װי ס׳װערם דערצײלם א'ן זאסלהעפט׳ איז דעם 10־םן ױלי פארגעקוסען אין הד־אביב א קאנפע־ענץ פון פרײנט פון ײדײם׳ אין װעלבער ש*האבן אנטײל גענוסען פרײנט פון הל־אביב׳ ירושלים׳ חיפה׳ פתה־תקוה און אנרע-ע ערםעױ ס׳איז א־ומגערעדכ געװארן די לאגע פון ײדיש אין דאנד און אנגעמערקם נעװארן א ר״ איבעפן צו דערגר״בן רעבם פאר ײדי־ם אין א״י. ₪ דוד בערגעלםאן איז איצט אין מאסקװע, פין װאגעם ער פאי־ם קײן בירא־ב״דזשאן אין אויפם־אג פון נױ־יארקער ׳,פרײהײם״. ₪ דער צענםיאלעי בידדוגגס־קאסיטעם אין װילנע האם אנגעהויבן אן אקציע סאר די ײדי־ שע ׳םולן אין װילנע. נישם געקוקט אויף די אדע -־עױנגען׳ זענען אדע קלאםז פזן די ״.־ •ד־,.״למלעכע •נזולן איבערע׳־לס. — דעו אויס־:.'־ פון ג• ב• ק• ענדיעט זיך מימ די װער־ כערזװ ״דעמב און אויסהאלםונג פון דער מדוכה נ׳>.ד דער ״דיימער •נול1״ ינוין די הענםמע זנ״&ו