Literarishe bleter · 1932-08-26 · 35 (26.8.1932) · p. [Seite]

נ׳ינסעד יזןדעיענע עדײ/ 26 א.י,נוסט1932 18תק:26816 גר. 50 דעמןךאריפזע ר־עבובי־ א״־וסמדירטני וואעשדיפמ פאר יטעדאטוד ■■ טעאמעראוןקוננ&צ *?,וזארשע .ק?עעי)*ן פאי־יעאג 3 צו ד ע ר ארבעט עם ד״אין זיך אנגע־ויבן ר• זיבן מאנעדע •אדז. עם א־ז אז *גדעד £.־אגע, 'צ• איז דא דעד אלנעכדיגער הר־זים שולדית אין איר ■םװעדעד ראנע, אדעד א גדו־סן טײד ישוהד טדאגם די פדעםע נופא און רער ײדישעד רעזעד. >>זוי צ• אװ־, אביער אין דער ײדי׳עעד פדעםע־װערם א־ז נ־ישט םד״רעך. םיר עדגעד א־ז די זאגע פון די ײדישע •;זר־פטיעטערעד, װןום שטײען אויסעד דעד טןזנ־םדעסע. םאר זײ זעיגען װי א&געיעגיטן די װעגן צום רעזעד. אדו־םנעבן א-צם א ײדיש בוך איז ג־׳עט א-נדםטאגר ק״ן אײגעד פון די ״דײטע פאד־ ראגן, װערםע זעגיען, צוריב דעם שװע־ן <>־יזים אויפן ײדישן ב־בעך־ טאדק, בטעט איגגאנצן צוזאמעגגעבדןזכן. א-ויב עם דעדשײגס רא און דאדטן א ײדיש בוך — א־ז עם אויפן חשבון פון שרײבער נופא. דןזם ײד־שע בוך עומט א־צט אויך ד־ער װערט ״שרא כררכו״, און עט א־ז פאדשטעגדרעך, אז בײ אזא מין ראגע גיט עם דעם מחבד גאד־גאדג־שמ. מען וראט ז־ך טײרוװײז אוםגעםעדט צו די צײטן םון די ״פדעגומעראט;". רער מחבד א־ז נרײכצ״טי? דער מובד־ספד־ם, דעד מוכד־סםר־□ פון זײן א״נן ביבר. און װ• אויםן ב־כעד־ראנער, אזוי אויך אין אוגזערע יירייטע ב־בריאטעקן. עס עסזיםמ־רן פיר ײדישע ביבריאטעקן, אבער ברויז א קר״געד ט־יר פון זײ איז בכח צו קויםן ײד־שע ביכער. ראם ״ד־שע בוך, װאם רעדש״גט שוין יא, ד,אט גישט קײן פאר הוגדערט קויפעד. און ד• ביבריאטעקן, װאם קויפן יא, זעגען ג־שט א־משטאגד צו צ#*רן דעדגאך זײערע ־תח״בותן. אין פוירן זענען דא •עטרעכע ־וגדערט ביבריאטעקן, און קײן הוגדערט נײ־דערש־נעגע גוטע ײר־שע ביכעד װערן ג־שט םא,־קויםט. מען קאן אט ד• טרויער־ריטיט־ םירן װ״טער, אבער עם א־ז :•שט גױט־ק. ד• ראגע אױ געכוג שװעד און ב־טער, אז מען זאר ז• גאך טעד :עדיכטעד מאכן. בײ ד-א באריגטננען ריויבן מיד אן ד• אדבעט אין אוגזער קורטודדאגשטארט;, א־ן אוגזעדע בירדוגגם־ און קוגםט־איגסט־טו־ צ־עם, און נאך רי םעריען, װאם דע־פרישן און דערםוטיק,) בײ ר״טן ד• טוער, די טרעגער םון בירתגג און שאםן. אבער פארםארן! םיר םוזן אגהויבן דעם קודטוד־םעזאן, דעם רעדן־םעואן, דעם טעאטעד־נצגזאן בײ אט־די באדיגגוגגע;. ־עדער אײגעד,ײאס ער זאר גישט טון, אויף װערכן קורסור־ םדאגט ער זאר זיך גישט :־עם־גען, מױ מ־ט פארשמאדקטן װירן און מ־ט גײעד עקשגות צוסדעטן צו דער אדכעט. ־לאמ־ד באהעדשן ר• םא״־צוױיםרוגג און דערשהאגנקײס אוגזערע א־געײײג-קסטע און ררױסגדיק׳כ אםעגע אדן באהאלטעגע םײגט זרירן און •גזס־עבן צו בדעגנען אוגו צו פארצװײםרונג. צז דער ארבעט, צו פאזיט־װער, עקשגותד־קער און שאםג־ ד־קער ארבעט! טען װארט באדאדםט אגהויבן ם־ט ד• װעדטעד: ״ם׳איז שוין בארד גאך בע־-ע;! אפגעדוטע און אפגעםדישטע, דערמוטיקטע א.•! דעדמוגטעדטע גאך דעם זומע־־אפרו קערן ט•,־ דך אום א־צט ארע— דעד לעדעד, א־ט־סכ^ שד־פמ־טטעלעד, קורטוד־טוער — צו זײער אדבעט.״ עם װאלט אבע־ געװען םל־צה, ריגן, זאלץ או־ף ד• װוגדן! מ׳שטײגם נעזאגט, ורגר פון ד• ליעדער פון אוגזעדע ״ד־שע פאלקם־ שײרן, ײעד פון ײד־שע אדט פטן, ײד-שע שר״בער האט זיך עם נע־ קאגט פאדג־גען ה״־יאר או־ף א גאדמארן זומעד־אפדו, עדנעץ אויםן שוים פון דער נאטוד, בײ די בדעגן םון ים, אויף ד• שפועם םון ד• בערג? װעד האט זיך עס געקאגט דע־רויבן אוזערבע מיג■ רוקםום;, װען םען א־ז אדױם םון דעפ שײעדן װ־גטעד מיט גרויםע דעפ־ציט;. און אט קופען מ־ר א־צט צום גײעם רעדער־םעזאן, — און ד• פעדםפעקט־װן פאר דעם ײד־שן לעדעד זעגען גרויזאםע. דעדמ בו־ט ײד־יכע לעדעד. זײ זעיגען פאידציװײפלט. עם איז :ישטא קיין כחות ב״ ד• באדיגנתנען פאדצוזעצן :אדמארע ארבעט. פאררויד:־ ק״ט, אפהעגט־קײט האט באחעדשט אױך די צעגטדע;. װאם קאגען זײ פאדױכעדן ד■ אדטיקע שורן, די אדטיקע א־גסכײטוצ־עס? קאן מען בײ אזא צושטאנד פאדערן, מאנען? גאך עדגער א־ז א•; אוגזער טעאטע־־װעלט. ד• ט־ופעם זעגען צעפארן, צעשאט;, און ־עדעד אייגער פון ד• אדטיסטן א־ז באזוגדעד פאדלױרן און םאראײנזאסט. גייטטא קיין צזטרו• צו זיך ארײן, און ג״עטא קײן צוטרױ צ דעם פארײן. טיד שט״ען שוין ערב דעם נײעם טעאטעד־םעזא;, און מען זעט גישט קײן שום םארבאדײטוגגען, ק••; שום פלעגער פון ארבעט. ד• בעסערע, ר• גוטע ״ד־שע אקט־אר; --- טדאגט זיך אײכער ארום מ־ט א באשלוס צו פארן קײן אמעריקע, א צודיטעד — צו אגטד־גען קײן פאר־ז, א דריטער — װארט אויף א ש־פסקארטע פון אדגעגטיגע. מען רויפט ם״־ן פוירן װי םון א שדפה. און מאדגע א־ז, װאם דאם אגטלויפן פון ײר־שן טעאטער א•; פױין קוםט פאר א•; דעד זערבעד צ״ט, װאס אמעדיקאכער ײד-שע אדט-סטן ט־וימען װעגן קוםען ק״ן פוירן. דער פא״־גאגנעגער טעאטעד־םעזאן איז געװען פארן ײדישן טעאטער אין פוירן מנדע א קאטאםטדאפארעד. דאם ײדישע טעאטער־לעבן איז אינגאכצן צע• דודעדט, צעשטערט געװארן, ג־ישט קײן םטאב־ר מעאסער, ג־שט קײן סטאבילע ט־ופע. דעד גוטעד ײדישעד *־מ־םט איז געװען אוי־ םער טעאמ־ג־, אײסער א םעםטער, דעגולעריכ־ טעאטע־־אדבעט. ג־שטא קיין פדיװאט־טעאטער םון דירעקטארן און גישטא קיין הברים־טרופעם, װו מען זאל קאגען אכפ־רן א גאדמארע, א געזוגטע, א ׳כאםגד־קע סעאטעיר־ארבעט. א״נ־קע ט־ופעס האבן געשפירט ם־טן חסד פון די אטעריקאגע־ גאםטראל׳יאד;, װעלכע ועגען;עזרען דיקטאטאדן אין די טרופעס. אויך אין דער ״דישער פדעסע איז ד־ ראגע זײער אי טרויערי־ קע. ד• זיבן :וסע •ארן זעכען פאר דער ״דישער פדעסע פאר־בער.