Literarishe bleter · 1932-08-05 · 32 (5.8.1932) · p. Seite 514

ליםזרןזרישס בלסםימר 32 ן\43.) וייט 514 ■׳ן וו־אך צ1 ןןאך טעאנזער ארן קרנסט ןא מןןרים שװןןרץ װעט #רזגןןניזיױן ז״ן קונספ־םעןןטער װידערןןםזןל אין נױ־יןןרק. די םעג איז געעלאסן געותןרן אן זןפםאך עװי־פן דעם פארטרעםער פיז מארים שװזןרץ םיפן אייגג־ טיםער פון פןןלקס־םעאמער אין ניו־יארע׳ לוים װעלכן מןןרים שװןןדץ נעמט איבער דאם םעןןמער אויפן קוםענדיקן סעזןןן• מ• שװןןרץ הןןם בדעה אר״ניסםעלן א פונקם םיט די נ״־ןןנגאזשירםע ארםיסםן אין ז״ן םרופע׳ אז א באשטיםםער פראגענט פון די געחאלטן זאל אפגעלעגט ווערן אויןז הוצאות ק״ן אייראפע אנהויב פרילינג׳ אזוי־ארום איז דער יסזד פאר דעם גרויסן ״דישן קונםם־םעאטער געלעגט אין ניו־יארקי און םידארן• האפן׳ אז םיוועט זיך איינגעבן *ו באסעסםיקן דעם קונסט־טעאםער *ון דערהויבן איס *ו דער םדרנד״ אויןי װעלכער ער איז גע־ שםאנען• ןןןן אוינ טיר װילן א ליימישן טעאטער אין ווארשע׳ — םוז םען שוין גלייך גוםיעםן ױ ארגאניזירן א גוםן אנםאמבל און שוין אנהויבן טאכן די נויםיקע הכנות אויף דעם נייעם סעזאן• נאך אםאל: װארשע םוז האבן גאר א גוטן ״דישן םעאטער מיפ די בעםםע אקםיארן׳ אויב םיװיל קאנען קאנקורירן טים די גוטע פוילישע םעא־ טערן! ןןןן אויף איר *וריקוועגם פון א ר״ לענדער׳ וװ זי איז אויסגעטראםן םים גרוים דערפןלג־ איז די אםעדיקאנער םענ*עדין בעל דידזשא אויפגעטראפן םיט א קאננערט פאר דער יידישער פרעםע אין ווארשע אינם לאקאל פון ליט■ פאריין ןןןן םאריס לאםפע און שושנה סרעמן אויף אין װארשעװער ״סקאלא״־טעאםער אין ,׳םביה״• ןןןן אין נױ־יארק איז געשםארבן א״נער פון די טאלענםפולסםע ״דישע שוישפילער סון אלטן דור יעקב קאגמאן׳ וועלכעד האם געהערם *ו די פיאנערן םון ״דישן טעאטער• ער געהערם נאך *ו דער גאלהפאדן־עסאכע• ער איז געװען א כא־ ראקםער־אקטיאר• איין *״ם געשפילם אויך עננליש אין גארדינס פיעםעם• ןןןן בערטא גערסטען האט פארענדיקט אירע גאסטשפילן אין לאדזשער ״סקאלא״׳ װו זי איז אויפנעפראםן אין איר רעסערםואר און אויך אין ״ראםפוםין׳• די קינםםלערין׳ װעלכע ::אפ געשפילם אין װארשע׳ ריגע׳ ווילנע׳ לארזש א 10 חדשים׳ פארט אפיאויף אפרו קיין מאריענ־ באד׳ און פון דארט — ק״ן ניו־יארק• ןןןן לאדזשער ״נ״ער פאלקסבלאם״ האם א״נגע־ ארדנם אן אנקעםע ב״ ״דישע אקטיארן א• ד• ט• ״קדיזיס׳ שונד און אזיסװענ״• סיהאבן זיך אין דער אנקעטע אהויגעזאגפ די אננעזעענע יידישע ארםיסםן און רעזשיסערן סון לאדזש• ןןןן אין לעמבערגער ״דישן טעאטער גאםטרא־ לירם די אטעריקאנער ארםיםםין ראזע ײאלער־ שםיין צוזאטען מיט אסקאר אסםראף. די גאסט־ שפילן גייען אדורך טיט גרוים דערשאלג• רעדאקטאר [כחמן םײזיל *ו דער גרי׳נדוגגס־זיצונג זענען געקוםען סאר־ שם״ער *ון פארבאנד פון פוילישע יידן׳ פאדיין סון קעשענעװער׳ דובנאורביבליאטעק׳ פאלקס־ שול אויף מ״ער׳ שלום־עליבם־שול׳ ׳וגנט־ה״ם, פועלי־ציון׳ ״יידישע פרעםע״■ — א״נשםימיק איז באשלאםן געווארן צו גרינדן אן אפט״לונג פון ייװא אין ריא• םיאיז אויםגעקליבן געווארן א קאסיטעט, װאפ שםעלם זיך אין פא־בינדונג טיטן ״װא אין ווילנע און טיטן שליח פון ייװא — זלםן רייזען׳ וואס געפינם זיך איצט אין א־גענםינע• ןןןן סיאיז אנגעקומען דעי צװייםער באנד ״עקאנאמישע שריפטן״ סון יידישן ווים• אינםםי־ טום• רעדאקטאר — יעקב לעשצינסקי• — אר־ םיקלען פון ד״ר י• שיפעד׳ ד״ר ע• רינגעלבלופ׳ פ־אפ• ש• דובנאוו׳ ד״ד ב• װ״נרייך׳ ד״ר י גאלדבעדג׳ ד״ר ה• לאנדוי׳ ד״ר ה• פראנק׳ ד״ר א. מארקים, י• קלינאװ׳ ש• מ״זליש׳ פראפ• ל• הערש• ןןןן אין קאליפארניע װערט בקרוב געפ״ערט דער סנ־יאריקער יוביל״ פון דער ״קאליפארניער יידישער שםיטע״. םיוועט דערשיינען א גרויםער יוביליי־נומער און םיוועט א״נגעאידנט ווער־ א גרויסע ׳ום־פוב־פא־שטעלונג. ןןןן אין ווארשע האט פארבדאבט עטלעבע טעג די באקאנטע יידישע דאםאניסטין פון אמעריקע סארא ב. סטיט׳ — די לאנגיאריקע טיטארבע־ טיערין פון ניו־יארקער ״פאג״• ביזאהעד האט זי שוין פאיעפנטלעכם 18 ראמאנען, וועלכע ווערן שםאיק געלייענט דורך דעם צייםונגס־ל״ענער■ ןןןן םיאיז *וריקגעקומען פון ניו־יארק א- נ־אפטאן׳ וועלכער האט פארבראכם אין אםעריקע ענזועכע חהשים• פאר זיין אפפאר האט דער ניו־ יאיקער שר״בעו־פאריין איינגעארדנם לבבוד אים א באנקעם• ןןןן דאס בוך פון העברעישן ראמאניסט ש■ בלאנק ״אדמה״ איז איבערגעזעצם געװארן אויף יידיש דורך נ• שטערנבעדג• אין בוך ווערט גע־ שילדערם דאס הארעפאשנע יידישע סאלקס־ ילעבן• — דאס בוך איז שוין אויסגעזעגט• ןןןן ש■ ניגער האט געהאלטן א רעפעראט אין ניו־יאיק אויפן ליטערארישע סרייםיק פון דער ״ק״ג וועגן דוד בערגעלםאנס ניי בוך ״ב״ם דניעפער״• ןןןן די יידישע קהלה אין טשערנאוויץ האט געעסנם א גרויסע יידישע פאלקס־ביבליאטעק און לײענזאל אין א״נעם פון די שענםםע זאלן פון ״דישן הויז• די ניי־געעפנםע פאלקס־ביבליאםעק איז די פינפטע יידישע ביבליאםעק אין םשעד־ גאוויץ. ןןןן םיאיז דערשינען אין ניו־יארק א ניי בוך לידער פון מיכל ליבט ״סראצעסיעם און אנדעדע לידער״• דאם איז דאם דריםע בוך לידער פון מ• ליבם• ןש טיט גרוים פ״ערלעבק״ט איז אין טאנ־ טרעאל געפייעחם געײארן דער 16*יאריקער ױ־ ביל״ סון י• י• םיגאלם דיכםערישן שאפן• ליטעראטרד ארן קדלטרר ווס װי םיר האין?װי-ן מיםגעםײלמא איז דעם 10־םן ױלי פאיגעקרמען איז נױ־יאדק א דרינ־ גענדיקע קזעפעיעגץ פון דער ״דיעער קולכור־ געזעליגאפכ• די קאנפע־ענץ איז געױען א גע־ ״טדאסענע —־־ סיזענען געקיםען דעדעגאמן פ,*ן די צװייגן און נאענכע מועי־׳ א 150 חנרים• — נאך די נא־יבםן װעגן דע,־ אייעם פון דער ײדי״גער ק״ג אדן װעגן דעם דכו־נאל ״יידיד״■ חאכ מען נאכ־אנם די פ־?ןגע װעגן ײדייס אין די מלונר.־~*רן אין אמע־יקע• די נא־ינבן און ־עפעראםן זענען געחא־כן געװןןי־ן דויך ח• נא־ װאק, מ• נאײ״סא און א• גלאכץ• נאך די דענאמן א־וס די ־עפע־אטן און נארינען׳ זענען אנגע־ נומען געװארן * ריי ־עזאלוציעס: װעגן ״ײדײב״ — ,׳נדי צו פארזיבערן די עקסיסמענץ פון ״יידײס״ און אויך נדי צו פ>ו.־לײכמישרן די איצטיקע ־דווע־ע לאגע פון דער ײק״ג׳ זאל חיניע אנגעפאנגען װערן א קאמפאכיע צו?ןאפן כויזגם ״בויעי־ פין יידי?״׳ װאס זאל זיך פא׳־־ פלינמן צו צאלן א מינימום פון 10 חןלאר יערלעך״• און װעגן יירײב אין די מלונח־״נזולן: ׳4די קאנפערענץ אינםכ־ואירמ די הויפכ־פא־־ װזןלכונג פון דע־ יי. ק• ג• אנגונעמען די נוי־ כיקע ־נו־יכ גלייך אנצוהוינן א נאוועגונג דער־ פא־׳ אז יידי־ג זאל װערן געלע־נכ אין די םלונה־״כולן׳ װו ײדײצע קינדע־ נידדן א נא־ דײכנדיקע צאל• די הוי©ש פארװאלבונג װערכ אויפגעפאדע־כ אויסצואלנעכן *זלע נויכיקע פלע־ נע־ פאר דער קאמפאניע״• ןןא דוד פינסקי איז אויפגעכ־אכן אין װאר־ *נעװער ליכע־אכן־פא־ײן. ס*איז אויך אײנגע־ א־דנכ געװאלן פ#־ איס אין װילגע א גרויסער קנלה־פניכ• נאך די פא־עוײדענע נאג־יסוגגען׳ ה*ןם דוד פינסקי געה*לכן א רעפע־אכ• — דוד פינסקי פא־ם א£ קײן נעילין. פא־יז׳ לאנדאן און אין קומענדיקן חוװס װעכ ער?װין זײן אין נױ־יארק- ןןא דער װעלמ־קאנג־עס פון דע־ אינמעלנא־ ציאנאלע־ ליגע פא־ נײער דערצױנג קוםכ איצכ זיך צונװס צוס זעקסכן מ*ל• דער פיגפמער קאגג־עס איז פארגעקומען אין 4927 זויך דארכ איז פ*>רגעקוכעז *ן אינכע־נאציאנןזלע שול־ אויסחומעלונג׳ אין װעלנער ם*האמ זיך נאכײ־ ליקכ די ײד׳ שול־ארג#ניז*ציע םימ עקספאנאבן סון די ״דיש־װעדטדעךע שול;. — אי; דער דעלעגאציע פון צײכא גײען ארײן פראפ• ל• הע־יכ, פ־ל• ל• האלצמןןן און ש• סענדעלסץן. מג סיאיז ם#רענדיקכ געװארן אין פא־יז די אקציע לםובת דער ענציקלא&עדיע אין ײדי-ן. װאס דער פאר׳נכײער פון ״דוננאװ־קאםיכעט״ ה גילײכיגסקי האכ דאים געפירכ• קרוב צו 150 מעגכהון האנן זיך אונכערגעשריבן אויף דער עגציקלאפעדיע׳ און נדי צו דערמעגלעבן די אויסגאנע4 האנן זײ גלײך אײגגעצאלמ דאס געלם• ₪ דעם 5־םן ױלי איז געגרינדעמ געװארן אין ריא דע זשאנעירא א קאמיטעמ פארן ײװאג