Literarishe bleter · 1932-07-29 · 31 (29.7.1932) · p. Seite 498

דיסיסיר^ויסץס בדווסיסך 3\ס■ ג3 <430.) וד׳ £|ן1 זייט 498 פ>ן וו־אך וואר טעאםעה־אין קרכסט ןןןן װאם וועס זײן סים דעם קוםענדיקן יידיידן בעאםעד־םעז•)! אין װןןדשע״ ס'*יז עװין זוײפ• אז מען זןד ערנפם און גריכדדעך *וגרייסן זיך גו דעם סעזאן און ניעוכ כ;.ם־ דאפ עדב דעם םעזאן אויפקדאפן א וװפעדיקע םיופע און אנהויכן •דפידן װאפ םימאכנו זיך און װו סיכלאכנו זיך• — װאס פום די ני^ע פא־וואלנװנג פונם ״דײסן אדפיסטן־פאריין• וואם :עבעו זי פאר• אז םיזאדן זיך אװעק־ •כנועדן אין װאר־כע א 2—4. גופע אנפאמבלעןי' םען דאיך ווידעיאמאד און :אךאמאד דערמא־ נען: ווא״בע מוז האכן נוטע זעסאכוכלען. א:־ דעױכ מאר מען נייסמ אנוזויכן *ו?ופידן מע־ אמער• װאו-כע איז ני־כזמ פרו־כקאװ• אויך פאי די קלענערע ־אלן מוזן ז״ן גובדע ארמיםמן! ןןןן צו דעי פײערונג פון . וד פינסקי ד.אמ אידא קאמינסקי אויפגעפירמ אין קאמינסקי־ מעאמע־ פינםקיס ״דעד אוגד״• וואס איז כו־ דיק מימ עםלעכע יא־ גוךכפילמ געװארן אין ״יװיקט״. ןןןן דוד הערמאן געפינמ זיך איצמ אוין• אפרו אין מ-בעדנאװיץ און אין א 2 װאכן אדום קוממ ער צוריק• ווי די לאדזער פרעסע מיילם םים• וועמ ער כקרוכ אויפירן א פיעםע כ״ דעד ״ווילנער מרופע״ ןןןן דער יידייכער ארמיסמ רודאלף בערג איז כאנאנגען זעלכסממארד אין ניו־יארק• נע־ג (זיין נאמען סון דער ה״ם זילכערכערג) איז געכוירן געװאדן אין וואדיכע אין יאד 1876• געװען אלס קינד א נדכודד אין א װארזכעװער יכול• דערנאך געװען חזן אין סמאניסלאװ■ ־ספע־ מער אריםגעװאנדערמ מימ יידייכע מרופעס אי־ יכעי דער ייד״בער א״דאפע זינמ 1007 איז ער געװען אין אםעײקע• גע־בפילם מעאמער• לעמזנס זיך נעפונען אין א יכװערער מאמע־- יעלער לאגע• ןןןן נאך ״אנקל מאזעס״• ״פאלקס־םעננדכ״ און ״פא־יכאלסענער״• גימ א• סאםכערג אינגיכן די כאװוסםע פיעסע ״אזעש״• ןןןן אהרן לעבעדעװ• דער כאװוםסער ״די־כעד ארמיסמ פון אפעײקע• האמ כאזוכמ װאר־כע• ער איז אװעקגעסארן קיין קאילםכאד אויף קו־ ראציע■ ןןןן מ־כה ליפםאן האמ אויפגעפירמ אין ג־אדנע ײ פיעשע ״איעף״ איון לייװיקס ״היד־כ רעקערם״• אין זיין אנםאמבל: '.אםאליעליפ־ סאן׳ עני ליםאו׳ א• װאלפ־כםאכ■ י• פאנדעל־ בלימ• ד- גאיכאררכ, ־כ• קאן• ד• ־כערםאן• פ• ליכעימאן• וווו װיקםאי כענקין איז אויפגעכראםן מימ י״נע קאנווערםן אין קע׳כענעדו. ןןןן זמיה זעליגפעלד און ם• קיפנים האבן געהאמ א דערפאלנרייכן פורנע איכער ־כמעמ און ־כמעמלעך פון פאלעסיע און װילנער געגנפ• רעדאקטאד כחמן מײזיל פאר געזל:מ-פי*גן אין די פא״״ניקכןע?מאםן. ןןןן דאט בוענאס־איירעסעי־ וואבגבראצ ״דער *טפיגל״ פײע־־מ איצמ זיין דרײ־יאײקן יוביליי• ₪ א. •מ־ינמאן פיימ איצט דורך אן אקציע פא־ דעט ײדי״צן בוך אין װזיורין• בעת דע- פאיאיאריקער ביכער־אקציע ד.אמ א. מ• *מײנ־ מאן פיל אויפגעמון פארן ײדימן בדך אין ביזן־ ליסמאק■ ןןןן װי םיר ה*בן?װין מיכגעמײלמ װעחמ דורך דעם ״קענעדער אדלע־" ארויסגעגעבן צום ־ונדערבדיאי־יקן יוביל״ פון דער ״דײמער גדײבבארעבפיקונג אין קאנאדע א גדויסער ״ױבל־בוך״• חוס בוך װעדמ געדדוקמ אין דר״ •דפי־אבן: ״די־מ׳ עגגלי־ד און פראנצויזײמ. אין דעס ״דײדן מ״ל זענען דא ארמיקלען׳ לידער אדן נאװעלן פון 47 מחברים■ צװײדן אנדעדע: ד״ונדעימ יא־ ײדײדע קאנאדע — ב• ג• זאק; װי כזיר חאבן אכזאל אנמדעקמ אמעריקע — פי*אפ• *ד• דובנאװ; די לעצמע הונדערב יאר ײדי־דע גע־דיבמע — ד״ר כ• גאסמער; ײדי׳דע רימע־ארײדע •דאפונגען אין קאנאדע — י. רא־ בינאװימ״ד; ײדי״דע לימעיאמור מימ הונדעײמ יא*־ צוריק — ד״ר א. א ראבאק: ײדיידע לי־ מעדאפו- זינמ דעיר װעלמ־מלחכזה — *ד• ניגער; דאס ײדי־דע •דול־װעזן אין קזןנאדע — *ד• װײסמאן; קאנאדע — פ-ץ תירזובײן; די ײדי־ *דע איב-״באװעגונג אין קאנאדע — י• מדרש. ןןןן דניאל :דדאיעי האמ פארענדיקמ זײן צזוײמן מײל זסרונות׳ װעלסיע האבן זיך גע־ דרוקמ אין גױ־יארקעי ״צוקונפמ״. די זני־ונות זענען דעיפיימ ביז צו דעי װעלמ־סלתמה• דער עייממעי מײל פון ד• מ*ד*-ניס זברוגות (״כדדפחח־נ-אכיק״) איז דערידינען צוריק סימ עמדעבע יאי׳ דער צװ״מער מײל װעמ ארויס אין א בוך־פאים די נאענמסמע חד״דים. ןןןן אין האװאנע (קובע) הויבמ אן צו דער־ שײנען א װאבנידייפמ פאר לימעראמור און קודםור־ענינים אונמער דער רעדאקציע פון י• א• פיניס׳ מהבי פון דער פאעמע ״האמואי״׳ *-ויסגעגעבן דורבן הזןװאנעד צװײג פון דער ײדײדער קודמון-געזעל־דאפמ- ןןןן דעס 17—18־מן ױני איז פא-געקוסען א קאנפעדענץ פון די ײדיידע ארבעמער־קינדער־ •דודן• ס׳זענען געװען פארמיאמן די פארװאל־ מער פון די *דולן און א ר״ געװעזענע פאי־ װאלמערם׳ װאם *דמײען בסדר אין פאיבינדונג מימ דער א-גאגיזאציע• צוזאמען זענען געװען איבער 50 פע-זאן• צװי׳דן אנדערן איז אנגע־ נומען געװארן פאדגגדיקע רעזאדוציע: ״די ״ד. א-בעמער-דול דארף באקאנען די קינדער מימ דער ײדי־דער ־מפראך, ליפער#כור׳ פזןלקראר׳ גע־ *דיבמע א- ד• גל. זי ד#רף אויך צובינדן די קינדער צו דער ײדי־דער ידפראך און קולמור׳ צוגעװוינען זײ צו לײעבען ײדײדע ביבער און *י־ויסרופן בײ זײ * װילן צו העדפן פארזעצן די ײדיידע קולמור• ןןןן אין ירו־דליס איז פ*רגעקומען א באכקעמ לנבוד ״מאוד מ״דערנינ#װסקי צו דעם דעחדײ־ :ען פון דער 10־בעגדיקער אויסגאבע פון אלע זײנע װערק. לי־טעדאטדר אין כןילטדר ₪ דעמ 9<דמן ה• ח. עפנמ זיך אין ניצע אן אינמע-כאציאגאלע ־דול־אוים־דמעלוגג און קאנ־ גיעס פאר נ״ער דערצױנג- די צענמ-אלע ײדי־ •דע •דול־זןרגאניזאציע באמײדיקמ זיך אין דער דאזיקער אויפ״דמעלוגג און קאנגרעס ס װערמ גע־דיקמ א דעדעגאציע אויפן קאגג-עס און סיװערן אויך;ע־דיקכ עקהפאגאמן אויף דער ״דור־אויס״דמעלוגג. ₪ אויף דעס 10־מן ױלי איז צונויפגערופן געותולן א קאנפעיעכץ פון דער ײדי־דע- קוי־ מור־געזעל־דאפמ אין אמעייקע• װי באקאיגמ זע־ נען ביז אהעי פא־־געקומען צװײ צוזאמענ־ פא-ן׳ װעלנע האבן זיך באסימ בעיק- פעסמצו־ *דמעלן דעס אידעי״דן׳ גײסמיקן׳ מעארעמײדן פנים פון דער ק״ג• די קאגפעיעגץ דאיף זיך פא-נעמען מימ די פיאקמי״דע פ-#גן פון דער געזעל־דאפמ• אין סדר־הױם פון דער דרינגענ־ דיקעי קאגפעיענץ איז צװײדן אנדעין דא א פונקמ װעגן ־עזן-גאניזירן די ק״ג- באזונדערס װעמ מען זיך פאינעמען מימ דער װאכג־דריפמ ״ײדי־ד״. ס׳װעמ אויך בזוהאכדלמ װערן די פראגע װעגן ״די־ד אין די אסעייקאני־דע סלובדד־דדלן. ₪ בעת מיר ״דרײבן די ־דורות, האמ זיך אנ־ געהויבן רער צוזאמענפ*ר פון ״*דול-קולפ״׳ צו װעלסן ס׳זענען געקומען איבער 100 דערעגאסן און פיל געספ• ןןןן ברוך גלאזמאן האמ פארענדיקמ # נײעם -אכלאן פונס ״דײדן לעבן אין אמעײקע און אין ווײסיופלאגד א• נ- ״אויף בײדע זײמן אקעאן״• די האגדװונג קוסמ פא- אין אמ די לעגדעי־ ארן מײלװ״ז אייך אין פראנקרײך פא-ן װעדפ־קײג און נאנן װעלמ־קריג• דער ראמאן בא־דמײמ פון פיגף מ־ילן׳ עס דוע־מ גע־דילדע-מ אין איפ די פיאגעדיע פון א מ־דפהה׳ װאס איז צעריסן אויף צװײ לענ־ דער׳ צװ״ װעלמן — אמעײקע און ראמגפאר־ יאגד- די לעצמע מײלן קוסען פ#ר אין ראמג־ פא-באנד׳ אויך אין די ײדי״דע קאלאניעס• וש עס האדמ זיך בײם פאי־ענדיקן און אינ־ גיסן דע —דײנען דער ער״דמער באגד ״מידלים״ פון אליעז- ־דמ״נבאײג מימ פערצן ה#דצ״דנימן פון א• ק$רניק און צװײ פאמאגראפיעס דזןס יוך האלמ א 0צ דרוק־בויגן. — ד#ס בוך װערם פ-אנשפול ארויפגעגעבן• ןןןן דער באקאנמער זאמלער׳ דער ־דריפבדדמע־ לער *דסואל רובינ־דמײן האמ געמאבמ א רײזע איבער א רײ *דימעמ׳ װי גראדכע, ביאליסמאק׳ װילכע און אגדערע׳ װו ער האפ געזאמלב פאלקדא—מאמעריאלן• א מײל פון דעס מאמעד־ יאל האמ ער פארעפגמלענמ אין דער ײדײדע- ©רעסע אין גראדנע׳ ביאליפמאק און װילנע• וש אין ניו־יארק האמ אנגעהויבן צו דער־ ״דײנען א מאנאמ־מריפמ, געװידמעמ געזונמ׳ היגיענע און פיזי־דע ןןנמװיקלונג אונמער דעד רעדאקציע פון ד״ר ל• ם• הערבעײמ׳ א• ד• נ• ״אוגזע- געזונפ״• דער ער״דפער נוטער איז שוין דער״דינען. ד#ס איז די אײנציקע סןןנאמ״דדיפפ