Literarishe bleter · 1932-07-29 · 31 (29.7.1932) · p. [Seite]

29 ױלי 1932 03יז11 29 גר. 50 נ-ינסער -#רג^נג פרײ/ ל־םדד.א־־עיע איקוסםדידבמ װאעשדיפמ פאר בלליזבךיד ־יפלעדאפױר טןןאטעדאוןקונסע ,וזאו־שע, .קקעציןן פאריקאג ב א. נ. שםסנצס?1ב?רל'ן פדאם. םאיפס ליבעדםאן מנד זײן םינןש• אדן אכציקסטן בעבו־־רנטאב) ט. איבעדמאן;עדזערט :י׳עט צו יע;ע, װאם באװײזן זין־ וױ א ב ־• אין יטטורעם. אים עאן כיען;יכער פארגאײבן צו א ׳:פו״■ רע;ן, ״אם;ײט און;ײמ, און ב׳דאבט זיך, ער װעט הײ;טאצ :ייצוט או־פ־ערן, און ד• ערד װערט װארעפ און פײבמ און;עטט רעם יױםען אױןש, בד■ ם׳זאא ײאםםז און צײטיקין. פ. ציבערטא;ס ע־יבטע יבריט;עוזערן 70־ער ־א־;, דע־ דוײי פ*ז צום א; סאלט, װען אין ד• £א:טע:בהא־װעלדער א•; פרא;םר״ך א־ז דער :אטו,־־;עז;טע־ און קעפפערײבער קא־בע־;עיבטא:עז פ־ט א וזאק א־ז ־אבכ אוז אויכגע־ זזאקט א יעטיק אין אי־ם, בד־ אב־םר זו; און לופט זאיצ קזמעז ארײבקוטען; דעטארמ, װען ם־ר־ע האט ז־ך אגגעטון ד• טא־בע בײט זו־פען, בד־ אב־םר;ראז זאא או־פכ״ז אויף ד־ רא;קעם פאר זײ;ע פארדזו;:ערטע יםעפכן. אי־ן דעם עו־טמ- דערװאבטן ײ;;ן דײטיברא;־ א*ן דעם;אך פ־גאדארן, װאכ וזאט :אך;ע׳צטעקט אין ד• ב־דעמ־יע־־•;־־,־ ס־ט די ז־רבער־ :ע יבנארן אין םעט־םעטארן קהאס־צ־זם, רא דא:ט־־יב־ר ערדנראפטן,;ע־בפ־קעװעט; און;ע״.־פא־:ט;, - דאן וזאט אפימ אזא;עזונטער און עררערער, װי דער;עױא־ער .ד־־ט־ביע־ טע;צעל, ז־ך;עםוזט א־״;־בטעקן אין יבט״פן אם־צ־רן־־טײעל ט־ט טעדאלן און קװאסטן. ־אט פען;עטוזט האבן יידייבע חוצפה און :אױו־ ק״ט פון גרויסן טארענט, בזי•־ ט־ט אייכ־ טאל דאפ ארץ פון די פר״צעם אראפצו־ װארפן. יא, ״ײדישע חוצפהי" װארום גרוי- םער טארא;ט און אםילו :אך בר״טעהע פר־יצעס א־ז צו ־ װיינ־ק נעװען, װאדום אפימ אזא באנאבטע־ דײנדבער מארער, ׳ו• רײבר טיטןיבטא־קן;אטור ־ חוש א־ז דאך ז־צן;עבריבן ם־ט די הע:ט א־ן ד־ חוײן ־ קע׳בע:עם אױו> ד• ד־ום ־ ד־יטשע קירכן־ בעי:ק... :״בט דאם אריין א־ז דאם ״די״בע ב־י ריבעי־׳פאנען, דעם כח צו האבן און קע;ען זא;ן: װען עם א־ז ארט און פארז׳באװערט,;עהערט דאם צום ארטן אי״זן! װען ם א־ז צע־-סען און פא־פוירט, נעהערט עם צו די ׳במאטעם! און :״בט;אר דאם פארםיטרער־־בע, זזאןפ ליבנורזזאץ (או יסאפא־ברעט) ־א, ער איז;י׳בט ק״ן ״ראסע־ר״כער״, און מ־ט .־עכט האט מען אים פאר צװערױ יאד, װען ער איז נעװארן פרעזידענט ־םון דעד פר־״םײבער קוינסט־איןאדעמ־ע, צונע׳ביקט א ברױו, אז אויב ער װעט זיך :שס אפזא;ן, װעט ער גע׳באסן װערן. און א־צט, װען ער האמ זיך אריין אפנעזאגמ פון דער פרעזידעגטניעאסט, ״װײר עד װיר אדבעטן״, איז עס נישט, וױיר ער האמ װידעד אפ׳טר באקוסען _ _ אזא מין בדיװ, און דער קומענדיקעד פאר־ציי־פרעזידענט װעט א־ם נישט •בטערן קיין געהיים־אנענט א־ם צו בא־ •ביצן, — נאר וױיר ריבעדמאן איז א מױ׳בבדיקער ייד, און װייפט, אז װען מען האמ נישט א קורטור־פיניסטער חיגטעד זיך, קאן א פרעזידענט פאר קו;םט קנאפ-װאם אויפמון. און אויב :ישט װאם אויםצוטון, תאט ער באסת גישט קײן צייט! יא, ער א־ז א ״םראנצויזי׳ב־בזאאײ;־ םרוסטעד״ און א ״׳בירער םון די אימ־ פדעםיאניסמן״, און מומ רעכט חאט מען אים אויף דער דײטעעד קונסס־ אויסממערוםנ אין אםלא נישט םיטנענו־ מען. א קונסט־אויםשטערוננ, װאם זאר זיין ״נערמאניש־נארדײע-רײן״. אזערבע זאכן גייען א־ן איצטיקן דײט־סראנד שטירעחהייט אפ, נישט װי אין די 70־ער יארן, ותן ריבערסאן האט זיין ״יעזום־קינד אין טעםפר״ אויםנע־ שטערט, און מ׳האט זיך דעריבער צװיי טענ אין בײערישן ראנדטאנ אויף א הע־ צערישן כדאוסן אוםן נעאספערט און געשארטן. אויפן צװייטן טאנ איז דעד פרינץ־רענענט פון בײערן צו ריבערמא־ נען אין אטעריע ארויםנעקוטען זיך צו אנטשורדיקן! רייטשצאנד האט א־צטער װ־ינטיקערע זאכן, א־בער װאם מען זאל זיך אין .צאנדטאנ מיט בענקרעך שצאנן. םאר די אבעיר, װאם קונסט נײט זײ נאך אן, םאר די, װאם דער אייטפ־עםיאניזם און נאטוראריזם איז שו־ן געװאחן יענער אקסצ זיך ארויםצושטערן אויף אים, ט־י וױיטער צו קענען קוקן, — איז שוין צייט זיך אםצו- שטעלן און םרעגן: װער איז ריבעדטאן, װאס איז דאם ריבערפא:־־ ׳פע, וחאם איז דאס קוצו שר ױד, װאם נאר ער האט ארײננעברארס*